महाभारत
Droṇābhiṣeka-parva (dhṛtarāṣṭra-praśna, nārāyaṇa-stuti-upakrama): Dhritarashtra's Questions and the Invocation of Narayana7.9.43–46
6080 / 15823
महाभारत · 7.9.43–46
देवनागरी

यस्मिन्न् अभ्यधिका वीरे गुणाः सर्वे धनंजयात् ॥
यस्मिन्न् अस्त्राणि सत्यं च ब्रह्मचर्यं च नित्यदा ॥
वासुदेवसमं वीर्ये धनंजयसमं बले ॥
तेजसादित्यसदृशं बृहस्पतिसमं मतौ ॥
अभिमन्युं महात्मानं व्यात्ताननम् इवान्तकम् ॥
द्रोणायाभिमुखं यान्तं के वीराः पर्यवारयन् ॥
तरुणस् त्व् अरुणप्रख्यः सौभद्रः परवीरहा ॥
यदाभ्याद्रवत द्रोणं तदासीद् वो मनः कथम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yasminn abhyadhikā vīre guṇāḥ sarve dhanaṃjayāt ||
yasminn astrāṇi satyaṃ ca brahmacaryaṃ ca nityadā ||
vāsudevasamaṃ vīrye dhanaṃjayasamaṃ bale ||
tejasādityasadṛśaṃ bṛhaspatisamaṃ matau ||
abhimanyuṃ mahātmānaṃ vyāttānanam ivāntakam ||
droṇāyābhimukhaṃ yāntaṃ ke vīrāḥ paryavārayan ||
taruṇas tv aruṇaprakhyaḥ saubhadraḥ paravīrahā ||
yadābhyādravata droṇaṃ tadāsīd vo manaḥ katham ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यस्मिन्yasminin whom; [in that one,] in whom
अभ्यधिकाःabhyadhikāḥsurpassing [even greater]; exceeding
वीरेvīrein [this] hero; [in the] champion
गुणाःguṇāḥvirtues; qualities
सर्वेsarveall; [all] together
धनंजयात्dhanaṃjayāt[even] Dhananjaya [Arjuna]; [even] more than Arjuna's
यस्मिन्yasminin whom; [in that one,] in whom
अस्त्राणिastrāṇi[war] weapons [missile-spells]; the art of war
सत्यम्satyamtruth [truthfulness]; veracity
caand; also
ब्रह्मचर्यम्brahmacaryamcontinence [chastity]; brahmacharya
caand; also
नित्यदाnityadāalways [unfailingly]; constantly
वासुदेवसमम्vāsudevasamamequal to Vasudeva [Krishna]; like the son of Vasudeva
वीर्येvīryein valor [might]; in heroism
धनंजयसमम्dhanaṃjayasamamequal to Dhananjaya [Arjuna]; like Arjuna
बलेbalein strength; in might
तेजसाtejasāin brilliance [ardor]; in radiance
आदित्यसदृशम्ādityasadṛśamlike the sun; resembling the Sun
बृहस्पतिसमम्bṛhaspatisamamequal to Brihaspati; like Brihaspati
मतौmatauin intellect; in wisdom
अभिमन्युम्abhimanyumAbhimanyu; [the prince] Abhimanyu
महात्मानम्mahātmānamgreat-souled; magnanimous
व्यात्ताननम्vyāttānanam[the one] whose jaws are gaping; with gaping maw
इवivaas if; like
अन्तकम्antakam[like] Antaka [Death]; [the god] of ending
द्रोणायdroṇāyatoward Drona [against Drona]; against Drona
अभिमुखम्abhimukhamstraight [toward]; face [to face with him]
यान्तम्yāntamgoing [advancing]; moving
केkewho?; which?
वीराःvīrāḥheroes; champions
पर्यवारयन्paryavārayanheld back [surrounded]; encircled
तरुणःtaruṇaḥyouthful; young
तुtubut; indeed
अरुणप्रख्यःaruṇaprakhyaḥthe color of dawn [Aruna]; like the dawn
सौभद्रःsaubhadraḥson of Subhadra [Abhimanyu]; Saubhadra
परवीरहाparavīrahāslayer of enemy heroes; destroyer of foe-champions
यदाyadāwhen; at the hour when
अभ्याद्रवतabhyādravatarushed forth [attacked]; charged at
द्रोणम्droṇam[against] Drona; Drona
तदाtadāthen; at that hour
आसीत्āsītwas; became
वःvaḥyour; in your
मनःmanaḥstate of mind [heart]; in [your] heart
कथम्kathamwhat [was it]?; how?
अनुवाद

He in whom all virtues surpass [even] Dhananjaya [Arjuna], in whom war-craft, truth, and chastity abide unfailingly; equal to Vasudeva [Krishna] in valor, to Arjuna in might, like the sun in radiance, equal to Brihaspati in wisdom -- great-souled Abhimanyu, [going] like Antaka [Death] with gaping maw, straight against Drona -- what heroes held him back? When the youthful, dawn-hued Saubhadra [Abhimanyu], slayer of enemy heroes, charged at Drona -- what then was in your heart?

संस्करण

6951dfb46d39 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 2:46:26 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से