महाभारत
The Armies Advance Toward Battle8.31.49-57
8815 / 15823
महाभारत · 8.31.49-57
देवनागरी

हेमरूप्यप्रमृष्टानां वाससां शिल्पिनिर्मिताः ॥
नानावर्णा रथे भान्ति श्वसनेन प्रकम्पिताः ॥
सहेमचन्द्रतारार्काः पताकाः किङ्किणीयुताः ॥
पश्य कर्णार्जुनस्यैताः सौदामिन्य इवाम्बुदे ॥
ध्वजाः कणकणायन्ते वातेनाभिसमीरिताः ॥
सपताका रथाश् चापि पाञ्चालानां महात्मनाम् ॥
नागाश्वरथपत्त्यौघांस् तावकान् समभिघ्नतः ॥
ध्वजाग्रं दृश्यते त्व् अस्य ज्याशब्दश् चापि श्रूयते ॥
अद्य द्रष्टासि तं वीरं श्वेताश्वं कृष्णसारथिम् ॥
निघ्नन्तं शात्रवान् संख्ये यं कर्ण परिपृच्छसि ॥
अद्य तौ पुरुषव्याघ्रौ लोहिताक्षौ परंतपौ ॥
वासुदेवार्जुनौ कर्ण द्रष्टास्य् एकरथस्थितौ ॥
सारथिर् यस्य वार्ष्णेयो गाण्डीवं यस्य कार्मुकम् ॥
तं चेद् धन्तासि राधेय त्वं नो राजा भविष्यसि ॥
एष संशप्तकाहूतस् तान् एवाभिमुखो गतः ॥
करोति कदनं चैषां संग्रामे द्विषतां बली ॥
इति ब्रुवाणं मद्रेशं कर्णः प्राहातिमन्युमान् ॥
पश्य संशप्तकैः क्रुद्धैः सर्वतः समभिद्रुतः ॥
एष सूर्य इवाम्भोदैश् छन्नः पार्थो न दृश्यते ॥
एतद् अन्तो ऽर्जुनः शल्य निमग्नः शोकसागरे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

hemarūpyapramṛṣṭānāṃ vāsasāṃ śilpinirmitāḥ ||
nānāvarṇā rathe bhānti śvasanena prakampitāḥ ||
sahemacandratārārkāḥ patākāḥ kiṅkiṇīyutāḥ ||
paśya karṇārjunasyaitāḥ saudāminya ivāmbude ||
dhvajāḥ kaṇakaṇāyante vātenābhisamīritāḥ ||
sapatākā rathāś cāpi pāñcālānāṃ mahātmanām ||
nāgāśvarathapattyaughāṃs tāvakān samabhighnataḥ ||
dhvajāgraṃ dṛśyate tv asya jyāśabdaś cāpi śrūyate ||
adya draṣṭāsi taṃ vīraṃ śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathim ||
nighnantaṃ śātravān saṃkhye yaṃ karṇa paripṛcchasi ||
adya tau puruṣavyāghrau lohitākṣau paraṃtapau ||
vāsudevārjunau karṇa draṣṭāsy ekarathasthitau ||
sārathir yasya vārṣṇeyo gāṇḍīvaṃ yasya kārmukam ||
taṃ ced dhantāsi rādheya tvaṃ no rājā bhaviṣyasi ||
eṣa saṃśaptakāhūtas tān evābhimukho gataḥ ||
karoti kadanaṃ caiṣāṃ saṃgrāme dviṣatāṃ balī ||
iti bruvāṇaṃ madreśaṃ karṇaḥ prāhātimanyumān ||
paśya saṃśaptakaiḥ kruddhaiḥ sarvataḥ samabhidrutaḥ ||
eṣa sūrya ivāmbhodaiś channaḥ pārtho na dṛśyate ||
etad anto 'rjunaḥ śalya nimagnaḥ śokasāgare ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
हेमरूप्यप्रमृष्टानांhemarūpyapramṛṣṭānāṃзолотом и серебром отполированных; украшенных
वाससां शिल्पिनिर्मिताःvāsasāṃ śilpinirmitāḥтканей мастерами сделанные; мастерские ткани
नानावर्णा रथे भान्तिnānāvarṇā rathe bhāntiмногоцветные на колеснице сияют; сияют на ратхе
श्वसनेन प्रकम्पिताःśvasanena prakampitāḥветром колеблемые; дрожат от ветра
सहेमचन्द्रतारार्काःsahemacandratārārkāḥс золотыми лунами, звёздами, солнцами; с небесными знаками
पताकाः किङ्किणीयुताःpatākāḥ kiṅkiṇīyutāḥфлаги с колокольчиками; звенящие знамёна
पश्य कर्ण अर्जुनस्य एताःpaśya karṇa arjunasya etāḥсмотри, Карна, Арджуны эти; смотри флаги
सौदामिन्यः इव अम्बुदेsaudāminyaḥ iva ambudeкак молнии в облаке; словно молнии
ध्वजाः कणकणायन्तेdhvajāḥ kaṇakaṇāyanteзнамёна звенят; флаги звенят
वातेन अभिसमीरिताःvātena abhisamīritāḥветром взволнованные; колеблемые ветром
सपताकाः रथाः च अपिsapatākāḥ rathāḥ ca apiи колесницы с флагами также; ратхи со знамёнами
पाञ्चालानां महात्मनाम्pāñcālānāṃ mahātmanāmвеликих духом Панчалов; Панчалов
नागाश्वरथपत्त्योघान्nāgāśvarathapattyoghānслонов, коней, колесниц, пеших потоки; потоки войск
तावकान् समभिघ्नतःtāvakān samabhighnataḥтвоих разбивающего; он поражает
ध्वजाग्रम् दृश्यते तु अस्यdhvajāgram dṛśyate tu asyaвершина знамени его видна же; виден флаг
ज्याशब्दः च अपि श्रूयतेjyāśabdaḥ ca api śrūyateи звук тетивы также слышится; слышна тетива
अद्य द्रष्टा असि तं वीरंadya draṣṭā asi taṃ vīraṃсегодня увидишь того героя; сегодня увидишь
श्वेताश्वं कृष्णसारथिम्śvetāśvaṃ kṛṣṇasārathimбелоконного, с Кришной-возницей; Арджуну
निघ्नन्तं शात्रवान् संख्येnighnantaṃ śātravān saṃkhyeубивающего врагов в битве; разящего врагов
यं कर्ण परिपृच्छसिyaṃ karṇa paripṛcchasiо ком, Карна, спрашиваешь; кого ищешь
अद्य तौ पुरुषव्याघ्रौadya tau puruṣavyāghrauсегодня тех двух тигров-мужей; двух героев
लोहिताक्षौ परंतपौlohitākṣau paraṃtapauкрасноглазых, врагов палящих; грозных
वासुदेवार्जुनौ कर्णvāsudevārjunau karṇaВасудеву и Арджуну, Карна; Кришну и Арджуну
द्रष्टा असि एकरथस्थितौdraṣṭā asi ekarathasthitauувидишь стоящих на одной колеснице; в одной ратхе
सारथिः यस्य वार्ष्णेयःsārathiḥ yasya vārṣṇeyaḥчей возница Вришний; у кого Кришна
गाण्डीवं यस्य कार्मुकम्gāṇḍīvaṃ yasya kārmukamчей лук Гандива; у кого Гандива
तं चेत् हन्ता असि राधेयtaṃ cet hantā asi rādheyaесли его убьёшь, Радхея; если победишь
त्वं नः राजा भविष्यसिtvaṃ naḥ rājā bhaviṣyasiты нашим царём будешь; ты станешь царём
एष संशप्तकाहूतःeṣa saṃśaptakāhūtaḥэтот самшаптаками вызванный; Арджуна вызван
तान् एव अभिमुखः गतःtān eva abhimukhaḥ gataḥк ним самим лицом пошёл; пошёл на них
करोति कदनं च एषाम्karoti kadanaṃ ca eṣāmи делает их избиение; истребляет их
संग्रामे द्विषतां बलीsaṃgrāme dviṣatāṃ balīв битве врагов могучий; могучий враг
इति ब्रुवाणम् मद्रेशंiti bruvāṇam madreśaṃтак говорящего владыку мадров; Шалью
कर्णः प्राह अतिमन्युमान्karṇaḥ prāha atimanyumānКарна сказал, очень гордый; Карна ответил
पश्य संशप्तकैः क्रुद्धैःpaśya saṃśaptakaiḥ kruddhaiḥсмотри, самшаптаками гневными; смотри
सर्वतः समभिद्रुतःsarvataḥ samabhidrutaḥсо всех сторон атакованный; окружённый
एष सूर्यः इव अम्भोदैःeṣa sūryaḥ iva ambhodaiḥон как солнце облаками; словно солнце
छन्नः पार्थः न दृश्यतेchannaḥ pārthaḥ na dṛśyateзакрытый Партха не виден; Арджуна скрыт
एतत् अन्तः अर्जुनः शल्यetat antaḥ arjunaḥ śalyaэто конец Арджуны, Шалья; Арджуне конец
निमग्नः शोकसागरेnimagnaḥ śokasāgareпогружённый в океан скорби; утонувший в горе
अनुवाद

Шалья продолжал: «Смотри, Карна, как на колеснице Арджуны сияют многоцветные ткани, сделанные мастерами и отделанные золотом и серебром, колеблемые ветром. Его флаги с золотыми лунами, звёздами и солнцами, с колокольчиками, подобны молниям в облаке. Знамёна великих Панчалов и их колесницы с флагами звенят, взволнованные ветром. Он поражает потоки твоих слонов, коней, колесниц и пехоты; видна вершина его знамени и слышен звук его тетивы. Сегодня ты увидишь того героя с белыми конями и Кришной-возницей, поражающего врагов в битве, того, о ком ты спрашиваешь. Сегодня, Карна, ты увидишь двух тигров среди людей, красноглазых и палящих врагов, Васудеву и Арджуну, стоящих на одной колеснице. Если ты убьёшь того, чей возница — Вришний, а лук — Гандива, тогда ты станешь нашим царём. Вот он, вызванный самшаптаками, пошёл прямо на них и, могучий, совершает избиение своих врагов в сражении». Когда владыка мадров говорил так, очень гордый Карна ответил: «Смотри, Шалья: Партха со всех сторон атакован разгневанными самшаптаками и скрыт, как солнце облаками; его не видно. Это конец Арджуны: он погрузился в океан скорби».

संस्करण

16f9afec25fe · प्रकाशित 20 जून 2026, 8:45:28 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से