महाभारत
Kṛṣṇa Explains the Subtlety of Dharma8.49.89-91
8921 / 15823
महाभारत · 8.49.89-91
देवनागरी

तम् आह कृष्णः किम् इदं पुनर् भवान्; विकोशम् आकाशनिभं करोत्य् असिम् ॥
प्रब्रूहि सत्यं पुनर् उत्तरं विधेर्; वचः प्रवक्ष्याम्य् अहम् अर्थसिद्धये ॥
इत्य् एव पृष्टः पुरुषोत्तमेन; सुदुःखितः केशवम् आह वाक्यम् ॥
अहं हनिष्ये स्वशरीरम् एव; प्रसह्य येनाहितम् आचरं वै ॥
निशम्य तत् पार्थवचो ऽब्रवीद् इदं; धनंजयं धर्मभृतां वरिष्ठः ॥
प्रब्रूहि पार्थ स्वगुणान् इहात्मनस्; तथा स्वहार्दं भवतीह सद्यः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tam āha kṛṣṇaḥ kim idaṃ punar bhavān; vikośam ākāśanibhaṃ karoty asim ||
prabrūhi satyaṃ punar uttaraṃ vidher; vacaḥ pravakṣyāmy aham arthasiddhaye ||
ity eva pṛṣṭaḥ puruṣottamena; suduḥkhitaḥ keśavam āha vākyam ||
ahaṃ haniṣye svaśarīram eva; prasahya yenāhitam ācaraṃ vai ||
niśamya tat pārthavaco 'bravīd idaṃ; dhanaṃjayaṃ dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥ ||
prabrūhi pārtha svaguṇān ihātmanas; tathā svahārdaṃ bhavatīha sadyaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तम् आह कृष्णःtam āha kṛṣṇaḥему сказал Кришна; Кришна сказал ему
किम् इदम् पुनः भवान्kim idam punaḥ bhavānчто это снова ты; что ты опять
विकोशम् आकाशनिभम्vikośam ākāśanibhamобнажённый, подобный небу; обнажённый как небо
करोति असिम्karoti asimделаешь меч; вынимаешь меч
प्रब्रूहि सत्यम्prabrūhi satyamскажи правду; скажи прямо
पुनः उत्तरम् विधेःpunaḥ uttaram vidheḥснова ответ правила; следующий выход
वचः प्रवक्ष्यामि अहम्vacaḥ pravakṣyāmi ahamслово скажу я; я скажу наставление
अर्थसिद्धयेarthasiddhayeдля достижения цели; ради успеха дела
इति एव पृष्टःiti eva pṛṣṭaḥтак именно спрошенный; так спрошенный
पुरुषोत्तमेनpuruṣottamenaлучшим из людей; Пурушоттамой
सुदुःखितः केशवम्suduḥkhitaḥ keśavamсильно опечаленный Кешаве; сильно скорбя, Кришне
आह वाक्यम्āha vākyamсказал слово; сказал
अहम् हनिष्येaham haniṣyeя убью; я убью
स्वशरीरम् एवsvaśarīram evaсобственное тело именно; самого себя
प्रसह्यprasahyaсилой; немедля
येन अहितम् आचरम् वैyena ahitam ācaram vaiпоскольку недобро совершил ведь; потому что совершил зло
निशम्य तत् पार्थवचःniśamya tat pārthavacaḥуслышав то слово Партхи; выслушав Арджуну
अब्रवीत् इदम् धनंजयम्abravīt idam dhanaṃjayamсказал это Дхананджае; сказал Дхананджае
धर्मभृताम् वरिष्ठःdharmabhṛtām variṣṭhaḥлучший из хранителей дхармы; лучший хранитель дхармы
प्रब्रूहि पार्थprabrūhi pārthaпроизнеси, Партха; скажи, Партха
स्वगुणान् इह आत्मनःsvaguṇān iha ātmanaḥсвои достоинства здесь самого; здесь свои качества
तथा स्वहार्दम्tathā svahārdamи своё сердечное; так и твоё внутреннее благо
भवति इह सद्यःbhavati iha sadyaḥстановится здесь сразу; так сразу будет достигнуто
अनुवाद

Кришна сказал ему: «Что это опять ты обнажаешь меч, подобный небу? Скажи правду. Я снова скажу тебе следующий выход, ради успеха дела». Так спрошенный Пурушоттамой, сильно опечаленный Арджуна сказал Кешаве: «Я немедля убью самого себя, потому что совершил зло». Услышав эти слова Партхи, лучший из хранителей дхармы сказал Дхананджае: «Скажи здесь о своих достоинствах, Партха; так сразу будет достигнуто и твоё внутреннее благо».

संस्करण

05baa5704462 · प्रकाशित 20 जून 2026, 7:07:15 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से