राजानो राजपुत्राश् च शूराः परिघबाहवः ॥
निहता बहवो यत्र किम् अन्यद् भागधेयतः ॥
नानादेशसमावृत्ताः क्षत्रिया यत्र संजय ॥
निहताः समरे सर्वे किम् अन्यद् भागधेयतः ॥
पुत्राश् च मे विनिहताः पौत्राश् चैव महाबलाः ॥
वयस्या भ्रातरश् चैव किम् अन्यद् भागधेयतः ॥
भागधेयसमायुक्तो ध्रुवम् उत्पद्यते नरः ॥
यश् च भाग्यसमायुक्तः स शुभं प्राप्नुयान् नरः ॥
अहं वियुक्तः स्वैर् भाग्यैः पुत्रैश् चैवेह संजय ॥
कथम् अद्य भविष्यामि वृद्धः शत्रुवशं गतः ॥
rājāno rājaputrāś ca śūrāḥ parighabāhavaḥ ||
nihatā bahavo yatra kim anyad bhāgadheyataḥ ||
nānādeśasamāvṛttāḥ kṣatriyā yatra saṃjaya ||
nihatāḥ samare sarve kim anyad bhāgadheyataḥ ||
putrāś ca me vinihatāḥ pautrāś caiva mahābalāḥ ||
vayasyā bhrātaraś caiva kim anyad bhāgadheyataḥ ||
bhāgadheyasamāyukto dhruvam utpadyate naraḥ ||
yaś ca bhāgyasamāyuktaḥ sa śubhaṃ prāpnuyān naraḥ ||
ahaṃ viyuktaḥ svair bhāgyaiḥ putraiś caiveha saṃjaya ||
katham adya bhaviṣyāmi vṛddhaḥ śatruvaśaṃ gataḥ ||
«Цари и царевичи, герои с руками, как палицы, многие убиты — что это, как не воля судьбы? Кшатрии, сошедшиеся из разных стран, о Санджая, все убиты в битве — что это, как не воля судьбы? И мои сыновья перебиты, и могучие внуки, сверстники и братья — что это, как не воля судьбы? Человек непременно рождается наделённым своей долей; и кто наделён счастливой долей, тот обретает благо. Я же лишён и своей удачи, и сыновей, о Санджая. Как я теперь буду жить, старый, попавший во власть врага?»
b4729006a846 · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:05:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Припев иссякает и переходит в кредо фаталиста: человек рождается «сопряжённым со своей долей». Дхритараштра возводит свою беду в закон бхагьи, чтобы смягчить собственную вину. Но парва будет настаивать на ином: удача не произвол слепого приговора — она вызревает из самих поступков; эту «долю» он во многом сложил сам.