महाभारत
The Mace-Duel of Bhīma and Śalya9.11.38-41
9161 / 15823
महाभारत · 9.11.38-41
देवनागरी

ततो युद्धम् अभूद् घोरं परस्परवधैषिणाम् ॥
अन्योन्यवधसंयुक्तम् अन्योन्यप्रीतिवर्धनम् ॥
तस्मिन् प्रवृत्ते संग्रामे राजन् वीरवरक्षये ॥
अनिलेनेरितं घोरम् उत्तस्थौ पार्थिवं रजः ॥
श्रवणान् नामधेयानां पाण्डवानां च कीर्तनात् ॥
परस्परं विजानीमो ये चायुध्यन्न् अभीतवत् ॥
तद् रजः पुरुषव्याघ्र शोणितेन प्रशामितम् ॥
दिशश् च विमला जज्ञुस् तस्मिन् रजसि शामिते ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tato yuddham abhūd ghoraṃ parasparavadhaiṣiṇām ||
anyonyavadhasaṃyuktam anyonyaprītivardhanam ||
tasmin pravṛtte saṃgrāme rājan vīravarakṣaye ||
anileneritaṃ ghoram uttasthau pārthivaṃ rajaḥ ||
śravaṇān nāmadheyānāṃ pāṇḍavānāṃ ca kīrtanāt ||
parasparaṃ vijānīmo ye cāyudhyann abhītavat ||
tad rajaḥ puruṣavyāghra śoṇitena praśāmitam ||
diśaś ca vimalā jajñus tasmin rajasi śāmite ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः युद्धम् अभूत् घोरंtataḥ yuddham abhūt ghoraṃтогда была битва страшная
परस्परवधैषिणाम्parasparavadhaiṣiṇāmищущих гибели друг друга
अन्योन्यवधसंयुक्तम्anyonyavadhasaṃyuktamсопряжённая с взаимным убийством
अन्योन्यप्रीतिवर्धनम्anyonyaprītivardhanamумножающая упоение боем
तस्मिन् प्रवृत्ते संग्रामेtasmin pravṛtte saṃgrāmeкогда шло то сражение
राजन् वीरवरक्षयेrājan vīravarakṣayeо царь, в гибели лучших героев
अनिलेन ईरितं घोरम्anilena īritaṃ ghoramподнятая ветром, страшная
उत्तस्थौ पार्थिवं रजःuttasthau pārthivaṃ rajaḥвстала земная пыль
श्रवणात् नामधेयानांśravaṇāt nāmadheyānāṃпо слуху имён
पाण्डवानां च कीर्तनात्pāṇḍavānāṃ ca kīrtanātи по выкликам Пандавов
परस्परं विजानीमःparasparaṃ vijānīmaḥмы узнавали друг друга
ये च अयुध्यन् अभीतवत्ye ca ayudhyan abhītavatи тех, кто бился бесстрашно
तत् रजः पुरुषव्याघ्रtat rajaḥ puruṣavyāghraта пыль, о тигр среди мужей
शोणितेन प्रशामितम्śoṇitena praśāmitamбыла улёгнута кровью
दिशः च विमलाः जज्ञुःdiśaḥ ca vimalāḥ jajñuḥи стороны стали ясны
तस्मिन् रजसि शामितेtasmin rajasi śāmiteкогда улеглась та пыль
अनुवाद

«Тогда была страшная битва ищущих гибели друг друга, сопряжённая с взаимным убийством и всё же умножавшая упоение боем. Когда шло то сражение, о царь, в гибели лучших героев, поднялась, взвеянная ветром, страшная земная пыль. Лишь по слуху имён и по выкликам Пандавов мы узнавали друг друга — и тех, кто бился бесстрашно. Та пыль, о тигр среди мужей, была улёгнута кровью, и стороны света прояснились, когда улеглась та пыль».

संस्करण

797ec5b7ad59 · प्रकाशित 20 जून 2026, 1:50:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से