महाभारत
Srucāvatī and Arundhatī; Devotion Rewarded9.47.17-23
9607 / 15823
महाभारत · 9.47.17-23
देवनागरी

आमन्त्र्य तां तु कल्याणीं ततो जप्यं जजाप सः ॥
अविदूरे ततस् तस्माद् आश्रमात् तीर्थ उत्तमे ॥
इन्द्रतीर्थे महाराज त्रिषु लोकेषु विश्रुते ॥
तस्या जिज्ञासनार्थं स भगवान् पाकशासनः ॥
बदराणाम् अपचनं चकार विबुधाधिपः ॥
ततः स प्रयता राजन् वाग्यता विगतक्लमा ॥
तत्परा शुचिसंवीता पावके समधिश्रयत् ॥
अपचद् राजशार्दूल बदराणि महाव्रता ॥
तस्याः पचन्त्याः सुमहान् कालो ऽगात् पुरुषर्षभ ॥
न च स्म तान्य् अपच्यन्त दिनं च क्षयम् अभ्यगात् ॥
हुताशनेन दग्धश् च यस् तस्याः काष्ठसंचयः ॥
अकाष्ठम् अग्निं सा दृष्ट्वा स्वशरीरम् अथादहत् ॥
पादौ प्रक्षिप्य सा पूर्वं पावके चारुदर्शना ॥
दग्धौ दग्धौ पुनः पादाव् उपावर्तयतानघा ॥
चरणौ दह्यमानौ च नाचिन्तयद् अनिन्दिता ॥
दुःखं कमलपत्राक्षी महर्षेः प्रियकाम्यया ॥

लिप्यंतरण (IAST)

āmantrya tāṃ tu kalyāṇīṃ tato japyaṃ jajāpa saḥ ||
avidūre tatas tasmād āśramāt tīrtha uttame ||
indratīrthe mahārāja triṣu lokeṣu viśrute ||
tasyā jijñāsanārthaṃ sa bhagavān pākaśāsanaḥ ||
badarāṇām apacanaṃ cakāra vibudhādhipaḥ ||
tataḥ sa prayatā rājan vāgyatā vigataklamā ||
tatparā śucisaṃvītā pāvake samadhiśrayat ||
apacad rājaśārdūla badarāṇi mahāvratā ||
tasyāḥ pacantyāḥ sumahān kālo 'gāt puruṣarṣabha ||
na ca sma tāny apacyanta dinaṃ ca kṣayam abhyagāt ||
hutāśanena dagdhaś ca yas tasyāḥ kāṣṭhasaṃcayaḥ ||
akāṣṭham agniṃ sā dṛṣṭvā svaśarīram athādahat ||
pādau prakṣipya sā pūrvaṃ pāvake cārudarśanā ||
dagdhau dagdhau punaḥ pādāv upāvartayatānaghā ||
caraṇau dahyamānau ca nācintayad aninditā ||
duḥkhaṃ kamalapatrākṣī maharṣeḥ priyakāmyayā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आमन्त्र्य तां तु कल्याणींāmantrya tāṃ tu kalyāṇīṃпростившись с тою благою
ततः जप्यं जजाप सःtataḥ japyaṃ jajāpa saḥзатем джапу шептал он
अविदूरे ततः तस्मात्avidūre tataḥ tasmātневдалеке от той
आश्रमात् तीर्थे उत्तमेāśramāt tīrthe uttameобители, на лучшем броде
तस्याः जिज्ञासनार्थंtasyāḥ jijñāsanārthaṃради испытания её
सः भगवान् पाकशासनःsaḥ bhagavān pākaśāsanaḥтот владыка, каратель Паки
बदराणाम् अपचनंbadarāṇām apacanaṃплодов ююбы неваримость
चकार विबुधाधिपःcakāra vibudhādhipaḥсделал, владыка богов
ततः सा प्रयता राजन्tataḥ sā prayatā rājanтогда она, сосредоточенная, о царь
वाग्यता विगतक्लमाvāgyatā vigataklamāбезмолвная, без устали
तत्परा शुचिसंवीताtatparā śucisaṃvītāусердная, в чистое облачённая
पावके समधिश्रयत्pāvake samadhiśrayatна огонь поставила
तस्याः पचन्त्याः सुमहान्tasyāḥ pacantyāḥ sumahānу неё, варившей, весьма долгое
कालः अगात् पुरुषर्षभkālaḥ agāt puruṣarṣabhaвремя прошло, о бык среди мужей
न च स्म तानि अपच्यन्तna ca sma tāni apacyantaи не сварились они
दिनं च क्षयम् अभ्यगात्dinaṃ ca kṣayam abhyagātи день к концу пришёл
हुताशनेन दग्धः चhutāśanena dagdhaḥ caи огнём сожжён
यः तस्याः काष्ठसंचयःyaḥ tasyāḥ kāṣṭhasaṃcayaḥкоторый её запас дров
अकाष्ठम् अग्निं सा दृष्ट्वाakāṣṭham agniṃ sā dṛṣṭvāбез дров огонь увидев
स्वशरीरम् अथ अदहत्svaśarīram atha adahatсвоё тело тогда стала жечь
पादौ प्रक्षिप्य सा पूर्वंpādau prakṣipya sā pūrvaṃступни вложив сперва
पावके चारुदर्शनाpāvake cārudarśanāв огонь, прекрасная видом
दग्धौ दग्धौ पुनः पादौdagdhau dagdhau punaḥ pādauсожжённые снова и снова ступни
उपावर्तयत अनघाupāvartayata anaghāубирала, безупречная
चरणौ दह्यमानौ चcaraṇau dahyamānau caи ступни горящие
न अचिन्तयत् अनिन्दिताna acintayat aninditāне замечала, безукоризненная
दुःखं कमलपत्राक्षीduḥkhaṃ kamalapatrākṣīболи, лотосоокая
महर्षेः प्रियकाम्ययाmaharṣeḥ priyakāmyayāради угождения махариши
अनुवाद

«Простившись с тою благою, затем джапу шептал он невдалеке от той обители, на лучшем броде. Ради испытания её, тот владыка, каратель Паки, владыка богов, неваримость плодов ююбы сделал. Тогда она, сосредоточенная, о царь, безмолвная, без устали, усердная, в чистое облачённая, на огонь поставила. У неё, варившей, весьма долгое время прошло, о бык среди мужей, и не сварились они, и день к концу пришёл. И огнём сожжён был её запас дров; без дров огонь увидев, своё тело тогда стала жечь. Ступни вложив сперва в огонь, прекрасная видом, сожжённые снова и снова ступни убирала, безупречная; и ступни горящие не замечала, безукоризненная, лотосоокая, боли — ради угождения махариши, как она мнила».

संस्करण

c2c47de6eb76 · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:50:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से