Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
महाभारत
Srucāvatī and Arundhatī; Devotion Rewarded9.47.1-6
9604 / 15823
महाभारत · 9.47.1-6
॥
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततस् तीर्थवरं रामो ययौ बदरपाचनम् ॥
तपस्विसिद्धचरितं यत्र कन्या धृतव्रता ॥
भरद्वाजस्य दुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि ॥
स्रुचावती नाम विभो कुमारी ब्रह्मचारिणी ॥
तपश् चचार सात्युग्रं नियमैर् बहुभिर् नृप ॥
भर्ता मे देवराजः स्याद् इति निश्चित्य भामिनी ॥
समास् तस्या व्यतिक्रान्ता बह्व्यः कुरुकुलोद्वह ॥
चरन्त्या नियमांस् तांस् तान् स्त्रीभिस् तीव्रान् सुदुश्चरान् ॥
तस्यास् तु तेन वृत्तेन तपसा च विशां पते ॥
भक्त्या च भगवान् प्रीतः परया पाकशासनः ॥
आजगामाश्रमं तस्यास् त्रिदशाधिपतिः प्रभुः ॥
आस्थाय रूपं विप्रर्षेर् वसिष्ठस्य महात्मनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tatas tīrthavaraṃ rāmo yayau badarapācanam ||
tapasvisiddhacaritaṃ yatra kanyā dhṛtavratā ||
bharadvājasya duhitā rūpeṇāpratimā bhuvi ||
srucāvatī nāma vibho kumārī brahmacāriṇī ||
tapaś cacāra sātyugraṃ niyamair bahubhir nṛpa ||
bhartā me devarājaḥ syād iti niścitya bhāminī ||
samās tasyā vyatikrāntā bahvyaḥ kurukulodvaha ||
carantyā niyamāṃs tāṃs tān strībhis tīvrān suduścarān ||
tasyās tu tena vṛttena tapasā ca viśāṃ pate ||
bhaktyā ca bhagavān prītaḥ parayā pākaśāsanaḥ ||
ājagāmāśramaṃ tasyās tridaśādhipatiḥ prabhuḥ ||
āsthāya rūpaṃ viprarṣer vasiṣṭhasya mahātmanaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः तीर्थवरं रामःtataḥ tīrthavaraṃ rāmaḥзатем к лучшему броду Рама
ययौ बदरपाचनम्yayau badarapācanamпошёл, к Бадарапачане
तपस्विसिद्धचरितंtapasvisiddhacaritaṃподвижниками-сиддхами обжитому
यत्र कन्या धृतव्रताyatra kanyā dhṛtavratāгде дева, твёрдая в обете
भरद्वाजस्य दुहिताbharadvājasya duhitāБхарадваджи дочь
रूपेण अप्रतिमा भुविrūpeṇa apratimā bhuviкрасотою несравненная на земле
स्रुचावती नाम विभोsrucāvatī nāma vibhoСручавати по имени, о владыка
कुमारी ब्रह्मचारिणीkumārī brahmacāriṇīдева, брахмачарини
तपः चचार सा अत्युग्रंtapaḥ cacāra sā atyugraṃподвижничество вершила прежестокое
नियमैः बहुभिः नृपniyamaiḥ bahubhiḥ nṛpaмногими обетами, о царь
भर्ता मे देवराजः स्यात्bhartā me devarājaḥ syāt«супругом моим царь богов да будет»
इति निश्चित्य भामिनीiti niścitya bhāminīтак решив, прекрасная
समाः तस्याः व्यतिक्रान्ताःsamāḥ tasyāḥ vyatikrāntāḥгоды её прошли
बह्व्यः कुरुकुलोद्वहbahvyaḥ kurukulodvahaмногие, о продолжатель рода Куру
चरन्त्याः नियमान् तान् तान्carantyāḥ niyamān tān tānвершившей те и те обеты
स्त्रीभिः तीव्रान् सुदुश्चरान्strībhiḥ tīvrān suduścarānдля жён суровые, труднособлюдаемые
तस्याः तु तेन वृत्तेनtasyāḥ tu tena vṛttenaеё же тем поведением
तपसा च विशां पतेtapasā ca viśāṃ pateи подвижничеством, о владыка людей
भक्त्या च भगवान् प्रीतःbhaktyā ca bhagavān prītaḥи преданностью владыка доволен
परया पाकशासनःparayā pākaśāsanaḥвысшею, каратель Паки (Индра)
आजगाम आश्रमं तस्याःājagāma āśramaṃ tasyāḥпришёл в обитель её
त्रिदशाधिपतिः प्रभुःtridaśādhipatiḥ prabhuḥвладыка богов, господь
आस्थाय रूपं विप्रर्षेःāsthāya rūpaṃ viprarṣeḥприняв облик брахма-риши
वसिष्ठस्य महात्मनःvasiṣṭhasya mahātmanaḥВасиштхи, великого духом
अनुवाद

Вайшампаяна сказал: «Затем к лучшему броду Рама пошёл, к Бадарапачане, обжитому подвижниками-сиддхами, где дева, твёрдая в обете, Бхарадваджи дочь, красотою несравненная на земле, Сручавати по имени, о владыка, дева, брахмачарини. Подвижничество вершила она прежестокое, многими обетами, о царь, решив, прекрасная: „Супругом моим царь богов да будет“. Годы её прошли многие, о продолжатель рода Куру, вершившей те и те обеты, для жён суровые, труднособлюдаемые. Её же тем поведением и подвижничеством, о владыка людей, и преданностью высшею владыка доволен, каратель Паки; пришёл в обитель её владыка богов, господь, приняв облик брахма-риши Васиштхи, великого духом».

संस्करण

2e94ae1ed86f · प्रकाशित 20 जून 2026, 4:50:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 9.46.26-29

श्लोक बदलें इन कुंजियों से