महाभारत
Vipula's Hidden Fault: The Stain of an Undisclosed Deed13.42.1-5
12116 / 15823
महाभारत · 13.42.1-5
देवनागरी

भीष्म उवाच
विपुलस् त्व् अकरोत् तीव्रं तपः कृत्वा गुरोर् वचः ॥
तपोयुक्तम् अथात्मानम् अमन्यत च वीर्यवान् ॥
स तेन कर्मणा स्पर्धन् पृथिवीं पृथिवीपते ॥
चचार गतभीः प्रीतो लब्धकीर्तिर् वरो नृषु ॥
उभौ लोकौ जितौ चापि तथैवामन्यत प्रभुः ॥
कर्मणा तेन कौरव्य तपसा विपुलेन च ॥
अथ काले व्यतिक्रान्ते कस्मिंश् चित् कुरुनन्दन ॥
रुच्या भगिन्या दानं वै बभूव धनधान्यवत् ॥
एतस्मिन्न् एव काले तु दिव्या का चिद् वराङ्गना ॥
बिभ्रती परमं रूपं जगामाथ विहायसा ॥

लिप्यंतरण (IAST)

bhīṣma uvāca
vipulas tv akarot tīvraṃ tapaḥ kṛtvā guror vacaḥ ||
tapoyuktam athātmānam amanyata ca vīryavān ||
sa tena karmaṇā spardhan pṛthivīṃ pṛthivīpate ||
cacāra gatabhīḥ prīto labdhakīrtir varo nṛṣu ||
ubhau lokau jitau cāpi tathaivāmanyata prabhuḥ ||
karmaṇā tena kauravya tapasā vipulena ca ||
atha kāle vyatikrānte kasmiṃś cit kurunandana ||
rucyā bhaginyā dānaṃ vai babhūva dhanadhānyavat ||
etasminn eva kāle tu divyā kā cid varāṅganā ||
bibhratī paramaṃ rūpaṃ jagāmātha vihāyasā ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विपुलः तु अकरोत् तीव्रंvipulaḥ tu akarot tīvraṃВипула же совершал суровый
तपः कृत्वा गुरोः वचःtapaḥ kṛtvā guroḥ vacaḥподвиг, исполнив слово гуру
तपोयुक्तम् अथ आत्मानंtapoyuktam atha ātmānaṃподвигом наделённым себя
अमन्यत च वीर्यवान्amanyata ca vīryavānсчёл, доблестный
स तेन कर्मणा स्पर्धन्sa tena karmaṇā spardhanон тем деянием похваляясь
पृथिवीं पृथिवीपतेpṛthivīṃ pṛthivīpateпо земле, о владыка земли
चचार गतभीः प्रीतःcacāra gatabhīḥ prītaḥстранствовал, бесстрашный, довольный
लब्धकीर्तिः वरः नृषुlabdhakīrtiḥ varaḥ nṛṣuстяжавший славу, лучший средь мужей
उभौ लोकौ जितौ च अपिubhau lokau jitau ca apiоба мира покорёнными
तथा एव अमन्यत प्रभुःtathā eva amanyata prabhuḥтак же счёл, владыка
कर्मणा तेन कौरव्यkarmaṇā tena kauravyaдеянием тем, о Каурава
तपसा विपुलेन चtapasā vipulena caи подвигом обильным
अथ काले व्यतिक्रान्तेatha kāle vyatikrānteзатем, времени минувшем
कस्मिंः चित् कुरुनन्दनkasmiṃḥ cit kurunandanaнекоем, о отрада Куру
रुच्याः भगिन्याः दानं वैrucyāḥ bhaginyāḥ dānaṃ vaiу Ручи сестры дарение
बभूव धनधान्यवत्babhūva dhanadhānyavatбыло, обильное добром и зерном
एतस्मिन् एव काले तुetasmin eva kāle tuв это самое время
दिव्या का चित् वराङ्गनाdivyā kā cit varāṅganāнекая дивная прекрасная жена
बिभ्रती परमं रूपंbibhratī paramaṃ rūpaṃнеся высшую красоту
जगाम अथ विहायसाjagāma atha vihāyasāпролетела по небу
अनुवाद

Бхишма сказал: «Випула же совершал суровый подвиг, исполнив слово гуру; подвигом наделённым себя счёл, доблестный. Он тем деянием похваляясь, по земле, о владыка земли, странствовал, бесстрашный, довольный, стяжавший славу, лучший средь мужей. Оба мира покорёнными так же счёл, владыка, деянием тем, о Каурава, и подвигом обильным. Затем, времени некоем минувшем, о отрада Куру, у Ручи сестры дарение было, обильное добром и зерном. В это самое время некая дивная прекрасная жена, неся высшую красоту, пролетела по небу».

संस्करण

eadfbad704b9 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:25:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से