शेषं तु दशधा कार्यं ब्राह्मणस्वं युधिष्ठिर ॥
तत्र तेनैव हर्तव्याश् चत्वारो ऽंशाः पितुर् धनात् ॥
क्षत्रियायास् तु यः पुत्रो ब्राह्मणः सो ऽप्य् असंशयः ॥
स तु मातृविशेषेण त्रीन् अंशान् हर्तुम् अर्हति ॥
वर्णे तृतीये जातस् तु वैश्यायां ब्राह्मणाद् अपि ॥
द्विरंशस् तेन हर्तव्यो ब्राह्मणस्वाद् युधिष्ठिर ॥
शूद्रायां ब्राह्मणाज् जातो नित्यादेयधनः स्मृतः ॥
अल्पं वापि प्रदातव्यं शूद्रापुत्राय भारत ॥
दशधा प्रविभक्तस्य धनस्यैष भवेत् क्रमः ॥
सवर्णासु तु जातानां समान् भागान् प्रकल्पयेत् ॥
śeṣaṃ tu daśadhā kāryaṃ brāhmaṇasvaṃ yudhiṣṭhira ||
tatra tenaiva hartavyāś catvāro 'ṃśāḥ pitur dhanāt ||
kṣatriyāyās tu yaḥ putro brāhmaṇaḥ so 'py asaṃśayaḥ ||
sa tu mātṛviśeṣeṇa trīn aṃśān hartum arhati ||
varṇe tṛtīye jātas tu vaiśyāyāṃ brāhmaṇād api ||
dviraṃśas tena hartavyo brāhmaṇasvād yudhiṣṭhira ||
śūdrāyāṃ brāhmaṇāj jāto nityādeyadhanaḥ smṛtaḥ ||
alpaṃ vāpi pradātavyaṃ śūdrāputrāya bhārata ||
daśadhā pravibhaktasya dhanasyaiṣa bhavet kramaḥ ||
savarṇāsu tu jātānāṃ samān bhāgān prakalpayet ||
«Остальное же надесятеро делимо, брахманское добро, о Юдхиштхира; там им же берутся четыре доли из отцовского достояния. Кшатрийки же который сын — брахман он, без сомнения; он же по отличию матери три доли взять достоин. В третьей варне рождённый же, от вайшьянки, от брахмана, — две доли им берутся из брахманского добра, о Юдхиштхира. От шудрянки, от брахмана рождённый — всегда чем-то одаряемым помянут; малое хоть да даётся сыну шудрянки, о Бхарата. Надесятеро разделённого добра это да будет порядок; от одноварновых же рождённым равные доли да назначит».
c52e95ac61b6 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:50:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Раздел размерен по варне матери: из десяти долей сын брахманки берёт четыре, кшатрийки — три, вайшьянки — две, а сыну шудрянки «непременно даётся хоть малое». Знаменательно это последнее: и нелюбимый, рождённый от неодобренного союза сын не лишается доли вовсе. И тут же — уравнивающее правило: меж сыновьями жён одной варны доли равны, без различия. Так в самой ступенчатости закона пробивается забота о справедливости: первородство и происхождение чтятся, но ни один сын не оставлен ни с чем, и равные уравнены.