महाभारत
The Partition of Inheritance among Sons (Part 1)13.47.22-26
12151 / 15823
महाभारत · 13.47.22-26
देवनागरी

त्रैवार्षिकाद् यदा भक्ताद् अधिकं स्याद् द्विजस्य तु ॥
यजेत तेन द्रव्येण न वृथा साधयेद् धनम् ॥
त्रिसाहस्रपरो दायः स्त्रियो देयो धनस्य वै ॥
तच् च भर्त्रा धनं दत्तं नादत्तं भोक्तुम् अर्हति ॥
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यम् उपभोगफलं स्मृतम् ॥
नापहारं स्त्रियः कुर्युः पतिवित्तात् कथं चन ॥
स्त्रियास् तु यद् भवेद् वित्तं पित्रा दत्तं युधिष्ठिर ॥
ब्राह्मण्यास् तद् धरेत् कन्या यथा पुत्रस् तथा हि सा ॥
सा हि पुत्रसमा राजन् विहिता कुरुनन्दन ॥
एवम् एतत् समुद्दिष्टं धर्मेषु भरतर्षभ ॥
एतद् धर्मम् अनुस्मृत्य न वृथा साधयेद् धनम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

traivārṣikād yadā bhaktād adhikaṃ syād dvijasya tu ||
yajeta tena dravyeṇa na vṛthā sādhayed dhanam ||
trisāhasraparo dāyaḥ striyo deyo dhanasya vai ||
tac ca bhartrā dhanaṃ dattaṃ nādattaṃ bhoktum arhati ||
strīṇāṃ tu patidāyādyam upabhogaphalaṃ smṛtam ||
nāpahāraṃ striyaḥ kuryuḥ pativittāt kathaṃ cana ||
striyās tu yad bhaved vittaṃ pitrā dattaṃ yudhiṣṭhira ||
brāhmaṇyās tad dharet kanyā yathā putras tathā hi sā ||
sā hi putrasamā rājan vihitā kurunandana ||
evam etat samuddiṣṭaṃ dharmeṣu bharatarṣabha ||
etad dharmam anusmṛtya na vṛthā sādhayed dhanam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
त्रैवार्षिकात् यदा भक्तात्traivārṣikāt yadā bhaktātот трёхлетнего когда пропитания
अधिकं स्यात् द्विजस्य तुadhikaṃ syāt dvijasya tuбольше было бы у дваждырождённого
यजेत तेन द्रव्येणyajeta tena dravyeṇaда жертвует тем добром
न वृथा साधयेत् धनम्na vṛthā sādhayet dhanamне впустую да копит богатство
त्रिसाहस्रपरः दायःtrisāhasraparaḥ dāyaḥдо трёх тысяч дар
स्त्रियः देयः धनस्य वैstriyaḥ deyaḥ dhanasya vaiжене даваем из достояния
तत् च भर्त्रा धनं दत्तंtat ca bhartrā dhanaṃ dattaṃи то мужем добро данное
न अदत्तं भोक्तुम् अर्हतिna adattaṃ bhoktum arhatiне неданное вкушать достойна
स्त्रीणां तु पतिदायाद्यम्strīṇāṃ tu patidāyādyamжён же от мужа наследство
उपभोगफलं स्मृतम्upabhogaphalaṃ smṛtamдля пользования плодом помянуто
न अपहारं स्त्रियः कुर्युःna apahāraṃ striyaḥ kuryuḥне присвоения жёны да творят
पतिवित्तात् कथं चनpativittāt kathaṃ canaиз мужнина добра никак
स्त्रियाः तु यत् भवेत् वित्तंstriyāḥ tu yat bhavet vittaṃжены же какое было бы добро
पित्रा दत्तं युधिष्ठिरpitrā dattaṃ yudhiṣṭhiraотцом данное, о Юдхиштхира
ब्राह्मण्याः तत् हरेत् कन्याbrāhmaṇyāḥ tat haret kanyāбрахманки то возьмёт дочь
यथा पुत्रः तथा हि साyathā putraḥ tathā hi sāкак сын, так ведь она
एवम् एतत् समुद्दिष्टंevam etat samuddiṣṭaṃтак это изложено
धर्मेषु भरतर्षभdharmeṣu bharatarṣabhaв дхармах, о бык Бхаратов
एतत् धर्मम् अनुस्मृत्यetat dharmam anusmṛtyaэту дхарму памятуя
न वृथा साधयेत् धनम्na vṛthā sādhayet dhanamне впустую да копит богатство
अनुवाद

«От трёхлетнего когда пропитания больше было бы у дваждырождённого, да жертвует тем добром, не впустую да копит богатство. До трёх тысяч дар жене даваем из достояния; и то мужем добро данное, не неданное вкушать достойна. Жён же от мужа наследство для пользования плодом помянуто; не присвоения жёны да творят из мужнина добра никак. Жены же какое было бы добро, отцом данное, о Юдхиштхира, — брахманки то возьмёт дочь: как сын, так ведь она. Так это изложено в дхармах, о бык Бхаратов; эту дхарму памятуя, не впустую да копит богатство».

संस्करण

ca57d59510fc · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:50:00 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से