ज्येष्ठस्य भागो ज्येष्ठः स्याद् एकांशो यः प्रधानतः ॥
एष दायविधिः पार्थ पूर्वम् उक्तः स्वयंभुवा ॥
समवर्णासु जातानां विशेषो ऽस्त्य् अपरो नृप ॥
विवाहवैशेष्यकृतः पूर्वः पूर्वो विशिष्यते ॥
हरेज् ज्येष्ठः प्रधानांशम् एकं तुल्यासुतेष्व् अपि ॥
मध्यमो मध्यमं चैव कनीयांस् तु कनीयसम् ॥
एवं जातिषु सर्वासु सवर्णाः श्रेष्ठतां गताः ॥
महर्षिर् अपि चैतद् वै मारीचः काश्यपो ऽब्रवीत् ॥
jyeṣṭhasya bhāgo jyeṣṭhaḥ syād ekāṃśo yaḥ pradhānataḥ ||
eṣa dāyavidhiḥ pārtha pūrvam uktaḥ svayaṃbhuvā ||
samavarṇāsu jātānāṃ viśeṣo 'sty aparo nṛpa ||
vivāhavaiśeṣyakṛtaḥ pūrvaḥ pūrvo viśiṣyate ||
harej jyeṣṭhaḥ pradhānāṃśam ekaṃ tulyāsuteṣv api ||
madhyamo madhyamaṃ caiva kanīyāṃs tu kanīyasam ||
evaṃ jātiṣu sarvāsu savarṇāḥ śreṣṭhatāṃ gatāḥ ||
maharṣir api caitad vai mārīcaḥ kāśyapo 'bravīt ||
«Старшего доля старшая да будет — одна доля, которая главная; это правило наследства, Партха, некогда сказано Самосущим. От одноварновых рождённых различие есть иное, о царь: по старшинству брака прежний и прежний предпочтительнее. Возьмёт старший главную долю, одну, и среди равных сыновей; средний — среднюю, младший же — меньшую. Так во всех варнах одноварновые сыновья первенства достигшие; махариши также это, Маричи-Кашьяпа, сказал».
85bf5198f469 · प्रकाशित 20 जून 2026, 10:50:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Венчает закон уважение к первородству: старшему — особая, главная доля, затем средняя — среднему, меньшая — младшему; так установил сам Самосущий. Знаменательно, что и тут старшинство — не привилегия праздная, а ответственность главы рода, на ком держится дом по уходе отца. И завершает Бхишма ссылкою на Кашьяпу, сына Маричи, — закрепляя правило авторитетом древнего риши. Так длинный имущественный разбор сводится к строю, где чтятся и первородство, и происхождение, но при непременном уделе каждому и равенстве равных.