यम उवाच
शृणु तत्त्वेन विप्रर्षे प्रदानविधिम् उत्तमम् ॥
तिलाः परमकं दानं पुण्यं चैवेह शाश्वतम् ॥
तिलाश् च संप्रदातव्या यथाशक्ति द्विजर्षभ ॥
नित्यदानात् सर्वकामांस् तिला निर्वर्तयन्त्य् उत ॥
तिलाञ् श्राद्धे प्रशंसन्ति दानम् एतद् ध्य् अनुत्तमम् ॥
तान् प्रयच्छस्व विप्रेभ्यो विधिदृष्टेन कर्मणा ॥
तिला भक्षयितव्याश् च सदा त्व् आलभनं च तैः ॥
कार्यं सततम् इच्छद्भिः श्रेयः सर्वात्मना गृहे ॥
तथापः सर्वदा देयाः पेयाश् चैव न संशयः ॥
पुष्करिण्यस् तडागानि कूपांश् चैवात्र खानयेत् ॥
एतत् सुदुर्लभतरम् इह लोके द्विजोत्तम ॥
आपो नित्यं प्रदेयास् ते पुण्यं ह्य् एतद् अनुत्तमम् ॥
प्रपाश् च कार्याः पानार्थं नित्यं ते द्विजसत्तम ॥
भुक्ते ऽप्य् अथ प्रदेयं ते पानीयं वै विशेषतः ॥
yama uvāca
śṛṇu tattvena viprarṣe pradānavidhim uttamam ||
tilāḥ paramakaṃ dānaṃ puṇyaṃ caiveha śāśvatam ||
tilāś ca saṃpradātavyā yathāśakti dvijarṣabha ||
nityadānāt sarvakāmāṃs tilā nirvartayanty uta ||
tilāñ śrāddhe praśaṃsanti dānam etad dhy anuttamam ||
tān prayacchasva viprebhyo vidhidṛṣṭena karmaṇā ||
tilā bhakṣayitavyāś ca sadā tv ālabhanaṃ ca taiḥ ||
kāryaṃ satatam icchadbhiḥ śreyaḥ sarvātmanā gṛhe ||
tathāpaḥ sarvadā deyāḥ peyāś caiva na saṃśayaḥ ||
puṣkariṇyas taḍāgāni kūpāṃś caivātra khānayet ||
etat sudurlabhataram iha loke dvijottama ||
āpo nityaṃ pradeyās te puṇyaṃ hy etad anuttamam ||
prapāś ca kāryāḥ pānārthaṃ nityaṃ te dvijasattama ||
bhukte 'py atha pradeyaṃ te pānīyaṃ vai viśeṣataḥ ||
Яма сказал: «Слушай доподлинно, о брахман-риши, даяния устав высший: сезам — высшее даяние, и заслуга тут вечная. И сезам да даётся по силе, о бык-брахман; от постоянного даяния все желания сезам исполняет. Сезам при шраддхе хвалят — даяние это ведь наивысшее; их давай брахманам уставом предписанным обрядом. Сезам да вкушается, и всегда умащение ими да творится желающими постоянно блага всецело в доме. Так вода всегда даваема и для питья, нет сомнения; лотосовые пруды, водоёмы и колодцы тут да выроет. Это весьма труднодостижимо в мире, о лучший из брахманов; вода всегда даваема тобою — заслуга ведь это наивысшая. И водопои да устрояются для питья всегда тобою, о лучший из брахманов; и по трапезе да даётся тобою вода ведь особенно».
1ef98d9a156e · प्रकाशित 21 जून 2026, 12:30:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Знаменательно, что сам владыка смерти учит не страху, а деланию добра: высшими дарами он называет сезам — для поминовения предков — и воду, утоляющую жажду живых. Так Яма, перед коим равны все, указывает путь, что ведёт мимо ада: щедрость к усопшим и к жаждущим. Особо превознесено устроение прудов, колодцев, водопоев — «весьма труднодостижимое» дело общего блага: труд на пользу всех проходящих, людей и животных. Из уст Смерти эта заповедь звучит с особою силою: ничего не унесёшь за порог, кроме блага, сотворённого живым, — потому и заповедано поить жаждущих и питать отшедших.