महाभारत
The Origin and Supremacy of Gold as Dakṣiṇā (Part 1)13.83.15-20
12401 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.83.15-20

Бхишма

देवनागरी

ततस् तं दर्भविन्यासं भित्त्वा सुरुचिराङ्गदः ॥
प्रम्बाणो बाहुर् तिष्ठद् विशां ते
तम् त्थितम् हं दृष्ट्वा रं विस्मयम् मम्
प्रतिग्रहीता साक्षान् मे पितेति र्ष
तो मे पुनर् वासीत् संज्ञा संचिन्त्य शास्त्रतः
नायं वेदेषु विहितो विधिर् स्त ति प्रभो
पिण्डो देयो रेणे तो तिर् भून्
साक्षान् ने नुष्यस्य पिरो ऽन्तर्हिताः क्व चित्
गृह्णन्ति विहितं त्व् वं पिण्डो देयः कुशेष्व् ति
तो ऽहं तद् नादृत्य पितुर् स्तनिर्शनम्
शास्त्रप्रमाणात् सूक्ष्मं तु विधिं पार्थि संस्मरन्
तो र्भेषु तत् र्वम् दं र्ष
शास्त्रमार्गानुसारे तद् विद्धि नुर्ष

लिप्यंतरण (IAST)

tatas taṃ darbhavinyāsaṃ bhittvā surucirāṅgadaḥ ||
pralambābharaṇo hur udatiṣṭhad viśāṃ pate ||
tam utthitam ahaṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āgamam ||
pratigra kṣān me piteti bharatarṣabha ||
tato me punar et saṃjñā saṃcintya śāstrataḥ ||
yaṃ vedeṣu vihito vidhir hasta iti prabho ||
piṇḍo deyo nareṇeha tato matir abhūn mama ||
kṣān neha manuṣyasya pitaro 'ntarhitāḥ kva cit ||
gṛhṇanti vihitaṃ tv evaṃ piṇḍo deyaḥ kuśeṣv iti ||
tato 'haṃ tad adṛtya pitur hastanidarśanam ||
śāstrapraṇāt sūkṣmaṃ tu vidhiṃ rthiva saṃsmaran ||
tato darbheṣu tat sarvam adadaṃ bharatarṣabha ||
śāstrargānureṇa tad viddhi manujarṣabha ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×6

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः तं दर्भविन्यासंtataḥ taṃ darbhavinyāsaṃзатем то расположение дарбхи
भित्त्वा सुरुचिराङ्गदःbhittvā surucirāṅgadaḥпробив, с прекрасным наручем
प्रलम्बाभरणः बाहुःpralambābharaṇaḥ bāhuḥсо свисающим убранством рука
उदतिष्ठत् विशां पतेudatiṣṭhat viśāṃ pateподнялась, о владыка народа
तम् उत्थितम् अहं दृष्ट्वाtam utthitam ahaṃ dṛṣṭvāеё поднявшуюся я, увидев
परं विस्मयम् आगमम्paraṃ vismayam āgamamв крайнее изумление пришёл
प्रतिग्रहीता साक्षात् मेpratigrahītā sākṣāt me«приемлющий воочию мой
पिता इति भरतर्षभpitā iti bharatarṣabhaотец», так, о бык Бхаратов
ततः मे पुनर् एव आसीत्tataḥ me punar eva āsītзатем у меня вновь явилось
संज्ञा संचिन्त्य शास्त्रतःsaṃjñā saṃcintya śāstrataḥразумение, помыслив по шастрам
न अयं वेदेषु विहितःna ayaṃ vedeṣu vihitaḥне этот в Ведах предписан
विधिः हस्तः इति प्रभोvidhiḥ hastaḥ iti prabhoобряд руки, так, о владыка
साक्षात् न इह मनुष्यस्यsākṣāt na iha manuṣyasyaвоочию не тут человека
पितरः अन्तर्हिताः क्व चित्pitaraḥ antarhitāḥ kva citпредки, сокрытые где-либо
गृह्णन्ति विहितं तु एवंgṛhṇanti vihitaṃ tu evaṃприемлют; предписано же так
पिण्डः देयः कुशेषु इतिpiṇḍaḥ deyaḥ kuśeṣu iti«пинда даваема на куше»
ततः अहम् तत् अनादृत्यtataḥ aham tat anādṛtyaзатем я, тем пренебрегши
पितुः हस्तनिदर्शनम्pituḥ hastanidarśanamотца руки явлением
शास्त्रप्रमाणात् सूक्ष्मं तुśāstrapramāṇāt sūkṣmaṃ tuпо шастр-авторитету тонкий
विधिं पार्थिव संस्मरन्vidhiṃ pārthiva saṃsmaranобряд, о царь, памятуя
ततः दर्भेषु तत् सर्वम्tataḥ darbheṣu tat sarvamзатем на дарбхах то всё
अददं भरतर्षभadadaṃ bharatarṣabhaдал я, о бык Бхаратов
शास्त्रमार्गानुसारेणśāstramārgānusāreṇaпо шастры пути следуя
तत् विद्धि मनुजर्षभtat viddhi manujarṣabhaто знай, о бык среди людей
अनुवाद

«Затем то расположение дарбхи пробив, с прекрасным наручем, со свисающим убранством рука поднялась, о владыка народа. Её поднявшуюся я, увидев, в крайнее изумление пришёл: „Приемлющий воочию мой отец“, так, о бык Бхаратов. Затем у меня вновь явилось разумение, помыслив по шастрам: „Не этот в Ведах предписан обряд руки, о владыка; воочию не тут человека предки, сокрытые где-либо, приемлют; предписано же так: «пинда даваема на куше»“. Затем я, тем пренебрегши — отца руки явлением, — по шастр-авторитету тонкий обряд, о царь, памятуя, затем на дарбхах то всё дал я, о бык Бхаратов, по шастры пути следуя, — то знай, о бык среди людей».

संस्करण

a39693f52003 · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:50:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से