महाभारत
The Origin and Supremacy of Gold as Dakṣiṇā (Part 1)13.83.51-57
12406 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.83.51-57

Васиштха

देवनागरी

पाकस् तु त्रासीच् छाकाले भृगूद्व
देवा देव्यास् था शापाद् त्यास् दावन्
रुद्रस् तु तेजो ऽप्रतिमं धायाम् तत् दा
प्रस्कन्नं तु तस् स्मात् किं चित् त्रातद् भुवि
तत् पा दा चाग्नौ वृधे चाद्भुतोमम्
तेजस् तेसि संपृक्तम् योनित्वम् तम्
स्मिन्न् काले तु देवाः क्रपुरोमाः
सुरस् ताको ना ते संतापिता भृशम्
दित्या वो रुद्रा रुतो ऽथाश्विनाव् पि
साध्याश् र्वे संत्रस्ता दैतेस्य राक्रमात्
स्थानानि देतानां हि विमानानि पुराणि
षीणाम् श्रमाश् चै भूवुर् सुरैर् हृताः
ते दीसः र्वे देवाश् यश्
प्रग्मुः णं देवं ब्रह्माणम् रं प्रभुम्

लिप्यंतरण (IAST)

vakas tu na tatrāc chāpale bhṛdvaha ||
de devyās tathā śād anapatyās tabhavan ||
rudras tu tejo 'pratimaṃ dhāram āsa tat ta ||
praskannaṃ tu tatas tasmāt kiṃ cit tatrāpatad bhuvi ||
tat pata ta gnau vavṛdhe dbhutopamam ||
tejas tejasi saṃpṛktam ekayonitvam āgatam ||
etasminn eva le tu devāḥ śakrapurogamāḥ ||
asuras tārako ma tena saṃpi bhṛśam ||
ādityā vasavo rudrā maruto 'thāśviv api ||
dhyāś ca sarve saṃtrastā daiteyasya pakramāt ||
sthāni devanāṃ hi vini puṇi ca ||
ṣīṇām āśraś caiva babhūvur asurair hṛtāḥ ||
te namanasaḥ sarve deś ca ṣayaś ca ha ||
prajagmuḥ śaraṇaṃ devaṃ brahmāṇam ajaraṃ prabhum ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×7

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पावकः तु न तत्र आसीत्pāvakaḥ tu na tatra āsītПавака (Агни) же не там был
शापकाले भृगूद्वहśāpakāle bhṛgūdvahaво время проклятия, о опора Бхригу
देवाः देव्याः तथा शापात्devāḥ devyāḥ tathā śāpātбоги, богини проклятием
अनपत्याः तदा अभवन्anapatyāḥ tadā abhavanбездетными тогда стали
रुद्रः तु तेजः अप्रतिमंrudraḥ tu tejaḥ apratimaṃРудра же мощь несравненную
धारयाम् आस तत् तदाdhārayām āsa tat tadāдержал ту тогда
प्रस्कन्नं तु ततः तस्मात्praskannaṃ tu tataḥ tasmātистёкшее же затем из того
किं चित् तत्र अपतत् भुविkiṃ cit tatra apatat bhuviнемного там упало на землю
तत् पपात तदा च अग्नौtat papāta tadā ca agnauто упало тогда в огонь
ववृधे च अद्भुतोपमम्vavṛdhe ca adbhutopamamи возросло, чуду подобное
तेजः तेजसि संपृक्तम्tejaḥ tejasi saṃpṛktamмощь с мощью соединённая
एकयोनित्वम् आगतम्ekayonitvam āgatamединоутробие обрёвшая
एतस्मिन् एव काले तुetasmin eva kāle tuв это самое время
देवाः शक्रपुरोगमाःdevāḥ śakrapurogamāḥбоги, с Шакрою во главе
असुरः तारकः नामasuraḥ tārakaḥ nāmaасура Тарака по имени
तेन संतापिताः भृशम्tena saṃtāpitāḥ bhṛśamим мучимы сильно
आदित्याः वसवः रुद्राःādityāḥ vasavaḥ rudrāḥАдитьи, Васу, Рудры
मरुतः अथ अश्विनौ अपिmarutaḥ atha aśvinau apiМаруты, и Ашвины
साध्याः च सर्वे संत्रस्ताःsādhyāḥ ca sarve saṃtrastāḥи Садхьи все, устрашённые
दैतेयस्य पराक्रमात्daiteyasya parākramātдайтьи доблестью
स्थानानि देवतानां हिsthānāni devatānāṃ hiобители богов ведь
विमानानि पुराणि चvimānāni purāṇi caколесницы и города
ऋषीणाम् आश्रमाः च एवṛṣīṇām āśramāḥ ca evaи риши обители
बभूवुः असुरैः हृताःbabhūvuḥ asuraiḥ hṛtāḥбыли асурами захвачены
ते दीनमनसः सर्वेte dīnamanasaḥ sarveони, павшие духом, все
देवाः च ऋषयः च हdevāḥ ca ṛṣayaḥ ca haбоги и риши
प्रजग्मुः शरणं देवंprajagmuḥ śaraṇaṃ devaṃпошли в прибежище к богу
ब्रह्माणम् अजरं प्रभुम्brahmāṇam ajaraṃ prabhumБрахме, нестареющему владыке
अनुवाद

«Павака же не там был во время проклятия, о опора Бхригу; боги, богини проклятием бездетными тогда стали. Рудра же мощь несравненную держал ту тогда; истёкшее же затем из того немного там упало на землю. То упало тогда в огонь и возросло, чуду подобное; мощь с мощью соединённая, единоутробие обрёвшая. В это самое время боги, с Шакрою во главе, асурою Таракою по имени им мучимы сильно. Адитьи, Васу, Рудры, Маруты, и Ашвины, и Садхьи все, устрашённые дайтьи доблестью; обители богов ведь, колесницы и города, и риши обители были асурами захвачены. Они, павшие духом, все, боги и риши, пошли в прибежище к богу Брахме, нестареющему владыке».

संस्करण

dae4baa48dfd · प्रकाशित 21 जून 2026, 1:50:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से