महाभारत
The Pilgrims' Oath over Agastya's Lotus (Part 3)13.96.8-13
12491 / 15823
महाभारत · 13.96.8-13
देवनागरी

के चिद् बिसान्य् अखनंस् तत्र राजन्न्; अन्ये मृणालान्य् अखनंस् तत्र विप्राः ॥
अथापश्यन् पुष्करं ते ह्रियन्तं; ह्रदाद् अगस्त्येन समुद्धृतं वै ॥
तान् आह सर्वान् ऋषिमुख्यान् अगस्त्यः; केनादत्तं पुष्करं मे सुजातम् ॥
युष्माञ् शङ्के दीयतां पुष्करं मे; न वै भवन्तो हर्तुम् अर्हन्ति पद्मम् ॥
शृणोमि कालो हिंसते धर्मवीर्यं; सेयं प्राप्ता वर्धते धर्मपीडा ॥
पुराधर्मो वर्धते नेह यावत्; तावद् गच्छामि परलोकं चिराय ॥
पुरा वेदान् ब्राह्मणा ग्राममध्ये; घुष्टस्वरा वृषलाञ् श्रावयन्ति ॥
पुरा राजा व्यवहारान् अधर्म्यान्; पश्यत्य् अहं परलोकं व्रजामि ॥
पुरावरान् प्रत्यवरान् गरीयसो; यावन् नरा नावमंस्यन्ति सर्वे ॥
तमोत्तरं यावद् इदं न वर्तते; तावद् व्रजामि परलोकं चिराय ॥
पुरा प्रपश्यामि परेण मर्त्यान्; बलीयसा दुर्बलान् भुज्यमानान् ॥
तस्माद् यास्यामि परलोकं चिराय; न ह्य् उत्सहे द्रष्टुम् ईदृङ् नृलोके ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ke cid bisāny akhanaṃs tatra rājann; anye mṛṇālāny akhanaṃs tatra viprāḥ ||
athāpaśyan puṣkaraṃ te hriyantaṃ; hradād agastyena samuddhṛtaṃ vai ||
tān āha sarvān ṛṣimukhyān agastyaḥ; kenādattaṃ puṣkaraṃ me sujātam ||
yuṣmāñ śaṅke dīyatāṃ puṣkaraṃ me; na vai bhavanto hartum arhanti padmam ||
śṛṇomi kālo hiṃsate dharmavīryaṃ; seyaṃ prāptā vardhate dharmapīḍā ||
purādharmo vardhate neha yāvat; tāvad gacchāmi paralokaṃ cirāya ||
purā vedān brāhmaṇā grāmamadhye; ghuṣṭasvarā vṛṣalāñ śrāvayanti ||
purā rājā vyavahārān adharmyān; paśyaty ahaṃ paralokaṃ vrajāmi ||
purāvarān pratyavarān garīyaso; yāvan narā nāvamaṃsyanti sarve ||
tamottaraṃ yāvad idaṃ na vartate; tāvad vrajāmi paralokaṃ cirāya ||
purā prapaśyāmi pareṇa martyān; balīyasā durbalān bhujyamānān ||
tasmād yāsyāmi paralokaṃ cirāya; na hy utsahe draṣṭum īdṛṅ nṛloke ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
के चित् बिसानि अखनन्ke cit bisāni akhananиные лотос-волокна копали
तत्र राजन्tatra rājanтам, о царь
अन्ये मृणालानि अखनन्anye mṛṇālāni akhananдругие лотос-корни копали
तत्र विप्राःtatra viprāḥтам, брахманы
अथ अपश्यन्atha apaśyanтогда увидели
पुष्करं ते ह्रियन्तंpuṣkaraṃ te hriyantaṃлотос они, уносимый
ह्रदात् अगस्त्येनhradāt agastyenaиз озера Агастьею
समुद्धृतं वैsamuddhṛtaṃ vaiизвлечённый
तान् आह सर्वान्tān āha sarvānим сказал всем
ऋषिमुख्यान् अगस्त्यःṛṣimukhyān agastyaḥглавным из риши, Агастья
केन अदत्तंkena adattaṃ«кем взят
पुष्करं मे सुजातम्puṣkaraṃ me sujātamлотос мой прекрасный
युष्मान् शङ्केyuṣmān śaṅkeвас подозреваю
दीयतां पुष्करं मेdīyatāṃ puṣkaraṃ meда дастся лотос мой
न वै भवन्तःna vai bhavantaḥне же вам
हर्तुम् अर्हन्ति पद्मम्hartum arhanti padmamкрасть подобает лотос
शृणोमि कालःśṛṇomi kālaḥслышу: Время
हिंसते धर्मवीर्यंhiṃsate dharmavīryaṃгубит дхармы мощь
सा इयं प्राप्ताsā iyaṃ prāptāэта наставшая
वर्धते धर्मपीडाvardhate dharmapīḍāрастёт дхармы-угнетение
पुरा अधर्मःpurā adharmaḥпрежде чем адхарма
वर्धते न इह यावत्vardhate na iha yāvatвозрастёт тут пока
तावत् गच्छामिtāvat gacchāmiдотоле уйду
परलोकं चिरायparalokaṃ cirāyaв иной мир надолго
पुरा वेदान्purā vedānпрежде чем Веды
ब्राह्मणाः ग्राममध्येbrāhmaṇāḥ grāmamadhyeбрахманы средь села
घुष्टस्वराःghuṣṭasvarāḥгромким голосом
वृषलान् श्रावयन्तिvṛṣalān śrāvayantiшудрам возглашают
पुरा राजाpurā rājāпрежде чем царь
व्यवहारान् अधर्म्यान्vyavahārān adharmyānтяжбы неправые
पश्यति अहम्paśyati ahamрассудит, я
परलोकं व्रजामिparalokaṃ vrajāmiв иной мир иду
पुरा अवरान् प्रत्यवरान्purā avarān pratyavarānпрежде чем низших, низейших
गरीयसःgarīyasaḥнад высшими
यावत् नराःyāvat narāḥпока люди
न अवमंस्यन्ति सर्वेna avamaṃsyanti sarveне презрят все
तमोत्तरं यावत्tamottaraṃ yāvatтьмо-преобладание пока
इदं न वर्ततेidaṃ na vartateэто не настанет
तावत् व्रजामिtāvat vrajāmiдотоле иду
परलोकं चिरायparalokaṃ cirāyaв иной мир надолго
पुरा प्रपश्यामिpurā prapaśyāmiпрежде чем увижу
परेण मर्त्यान्pareṇa martyānдругим смертных
बलीयसाbalīyasāсильнейшим
दुर्बलान् भुज्यमानान्durbalān bhujyamānānслабых пожираемых
तस्मात् यास्यामिtasmāt yāsyāmiпотому уйду
न हि उत्सहेna hi utsaheне могу ведь
द्रष्टुम् ईदृक् नृलोकेdraṣṭum īdṛk nṛlokeвидеть такое в мире людей
अनुवाद

«Иные лотос-волокна копали там, о царь, другие лотос-корни копали там, брахманы; тогда увидели лотос они, уносимый, из озера Агастьею извлечённый. Им сказал всем, главным из риши, Агастья: „Кем взят лотос мой прекрасный? Вас подозреваю — да дастся лотос мой; не же вам красть подобает лотос“». Агастья сказал: «Слышу: Время губит дхармы мощь; эта наставшая, растёт дхармы-угнетение. Прежде чем адхарма возрастёт тут, дотоле уйду в иной мир надолго. Прежде чем Веды брахманы средь села громким голосом шудрам возглашают, прежде чем царь тяжбы неправые рассудит, — я в иной мир иду. Пока люди низших над высшими не презрят все, пока тьмо-преобладание это не настанет, — дотоле иду в иной мир надолго. Прежде чем увижу другим смертных, сильнейшим слабых пожираемых, — потому уйду в иной мир надолго, не могу ведь видеть такое в мире людей».

संस्करण

563332eeaea9 · प्रकाशित 21 जून 2026, 2:55:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से