महाभारत
The Householder's Dharma: The Dialogue of Vāsudeva and the Earth13.100.15-19
12516 / 15823
Linux
पन्ने पलटें
महाभारत · 13.100.15-19

Земля

देवनागरी

यदा श्राद्धं पितृभ्यश् च दातुम् इच्छेत मानवः ॥
दा श्चात् प्रकुर्वी निवृत्ते श्राद्धर्मणि
पितॄन् संर्पयित्वा तु लिं कुर्याद् विधातः
वैश्वदेवं तः कुर्यात् श्चाद् ब्राह्मवानम्
तो ऽन्नेनाशेषे भोयेद् तिथीन् पि
र्चापूर्वं हारा तः प्रीणाति मानुषान्
नित्यं हि स्थितो स्मात् स्माद् तिथिर् च्यते
चार्यस्य पितुश् चै ख्युर् प्तस्य चातिथेः
दम् स्ति गृहे ह्यम् ति नित्यं निवेयेत्

लिप्यंतरण (IAST)

yadā śrāddhaṃ pitṛbhyaś ca dātum iccheta mānavaḥ ||
ta paścāt prakurvīta nivṛtte śrāddhakarmaṇi ||
pitṝn saṃtarpayitvā tu baliṃ kuryād vidhānataḥ ||
vaiśvadevaṃ tataḥ kuryāt paścād brāhmaṇacanam ||
tato 'nnevaśeṣeṇa bhojayed atithīn api ||
arcārvaṃ maja tataḥ prīṇāti nuṣān ||
anityaṃ hi sthito yasmāt tasmād atithir ucyate ||
āryasya pituś caiva sakhyur āptasya titheḥ ||
idam asti gṛhe mahyam iti nityaṃ nivedayet ||

Anuṣṭubh · pathyā · 8+8+8+8 · ×4

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यदा श्राद्धं पितृभ्यः चyadā śrāddhaṃ pitṛbhyaḥ caкогда шраддху предкам
दातुम् इच्छेत मानवःdātum iccheta mānavaḥдать пожелал бы человек
तदा पश्चात् प्रकुर्वीतtadā paścāt prakurvītaтогда после да совершит
निवृत्ते श्राद्धकर्मणिnivṛtte śrāddhakarmaṇiпо окончании шраддха-обряда
पितॄन् संतर्पयित्वा तुpitṝn saṃtarpayitvā tuпредков ублаготворив
बलिं कुर्यात् विधानतःbaliṃ kuryāt vidhānataḥбали да творит по уставу
वैश्वदेवं ततः कुर्यात्vaiśvadevaṃ tataḥ kuryātвайшвадеву затем да творит
पश्चात् ब्राह्मणवाचनम्paścāt brāhmaṇavācanamпосле — брахманов угощение
ततः अन्नेन अवशेषेणtataḥ annena avaśeṣeṇaзатем пищею оставшейся
भोजयेत् अतिथीन् अपिbhojayet atithīn apiда накормит и гостей
अर्चापूर्वं महाराजarcāpūrvaṃ mahārājaс почтением сперва, о великий царь
ततः प्रीणाति मानुषान्tataḥ prīṇāti mānuṣānзатем радует людей
अनित्यं हि स्थितः यस्मात्anityaṃ hi sthitaḥ yasmātнепостоянно ведь пребывает оттого
तस्मात् अतिथिः उच्यतेtasmāt atithiḥ ucyateпотому «атитхи» (гость) зовётся
आचार्यस्य पितुः च एवācāryasya pituḥ ca evaучителя, отца
सख्युः आप्तस्य च अतिथेःsakhyuḥ āptasya ca atitheḥдруга, близкого, и гостя
इदम् अस्ति गृहे मह्यम्idam asti gṛhe mahyam«это есть в доме у меня»
इति नित्यं निवेदयेत्iti nityaṃ nivedayetтак всегда да возвещает
अनुवाद

«Когда шраддху предкам дать пожелал бы человек, тогда после да совершит, по окончании шраддха-обряда. Предков ублаготворив, бали да творит по уставу; вайшвадеву затем да творит, после — брахманов угощение. Затем пищею оставшейся да накормит и гостей; с почтением сперва, о великий царь, затем радует людей. Непостоянно ведь пребывает оттого, потому „атитхи“ (гость) зовётся. Учителя, отца, друга, близкого, и гостя — „это есть в доме у меня“, так всегда да возвещает».

संस्करण

ae7a103db693 · प्रकाशित 21 जून 2026, 3:15:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से