उपस्थिते विवाहे तु दाने यज्ञे ऽपि वाभिभो ॥
मोहात् करोति यो विघ्नं स मृतो जायते कृमिः ॥
कृमिर् जीवति वर्षाणि दश पञ्च च भारत ॥
अधर्मस्य क्षयं कृत्वा ततो जायति मानुषः ॥
पूर्वं दत्त्वा तु यः कन्यां द्वितीये संप्रयच्छति ॥
सो ऽपि राजन् मृतो जन्तुः कृमियोनौ प्रजायते ॥
तत्र जीवति वर्षाणि त्रयोदश युधिष्ठिर ॥
अधर्मसंक्षये युक्तस् ततो जायति मानुषः ॥
देवकार्यम् उपाकृत्य पितृकार्यम् अथापि च ॥
अनिर्वाप्य समश्नन् वै ततो जायति वायसः ॥
वायसो दश वर्षाणि ततो जायति कुक्कुटः ॥
जायते लवकश् चापि मासं तस्मात् तु मानुषः ॥
ज्येष्ठं पितृसमं चापि भ्रातरं यो ऽवमन्यते ॥
सो ऽपि मृत्युम् उपागम्य क्रौञ्चयोनौ प्रजायते ॥
क्रौञ्चो जीवति मासांस् तु दश द्वौ सप्त पञ्च च ॥
ततो निधनम् आपन्नो मानुषत्वम् उपाश्नुते ॥
वृषलो ब्राह्मणीं गत्वा कृमियोनौ प्रजायते ॥
तत्रापत्यं समुत्पाद्य ततो जायति मूषकः ॥
कृतघ्नस् तु मृतो राजन् यमस्य विषयं गतः ॥
यमस्य विषये क्रुद्धैर् वधं प्राप्नोति दारुणम् ॥
पट्टिसं मुद्गरं शूलम् अग्निकुम्भं च दारुणम् ॥
असिपत्रवनं घोरं वालुकां कूटशाल्मलीम् ॥
एताश् चान्याश् च बह्वीः स यमस्य विषयं गतः ॥
यातनाः प्राप्य तत्रोग्रास् ततो वध्यति भारत ॥
संसारचक्रम् आसाद्य कृमियोनौ प्रजायते ॥
कृमिर् भवति वर्षाणि दश पञ्च च भारत ॥
ततो गर्भं समासाद्य तत्रैव म्रियते शिशुः ॥
ततो गर्भशतैर् जन्तुर् बहुभिः संप्रजायते ॥
संसारांश् च बहून् गत्वा ततस् तिर्यक् प्रजायते ॥
upasthite vivāhe tu dāne yajñe 'pi vābhibho ||
mohāt karoti yo vighnaṃ sa mṛto jāyate kṛmiḥ ||
kṛmir jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata ||
adharmasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyati mānuṣaḥ ||
pūrvaṃ dattvā tu yaḥ kanyāṃ dvitīye saṃprayacchati ||
so 'pi rājan mṛto jantuḥ kṛmiyonau prajāyate ||
tatra jīvati varṣāṇi trayodaśa yudhiṣṭhira ||
adharmasaṃkṣaye yuktas tato jāyati mānuṣaḥ ||
devakāryam upākṛtya pitṛkāryam athāpi ca ||
anirvāpya samaśnan vai tato jāyati vāyasaḥ ||
vāyaso daśa varṣāṇi tato jāyati kukkuṭaḥ ||
jāyate lavakaś cāpi māsaṃ tasmāt tu mānuṣaḥ ||
jyeṣṭhaṃ pitṛsamaṃ cāpi bhrātaraṃ yo 'vamanyate ||
so 'pi mṛtyum upāgamya krauñcayonau prajāyate ||
krauñco jīvati māsāṃs tu daśa dvau sapta pañca ca ||
tato nidhanam āpanno mānuṣatvam upāśnute ||
vṛṣalo brāhmaṇīṃ gatvā kṛmiyonau prajāyate ||
tatrāpatyaṃ samutpādya tato jāyati mūṣakaḥ ||
kṛtaghnas tu mṛto rājan yamasya viṣayaṃ gataḥ ||
yamasya viṣaye kruddhair vadhaṃ prāpnoti dāruṇam ||
paṭṭisaṃ mudgaraṃ śūlam agnikumbhaṃ ca dāruṇam ||
asipatravanaṃ ghoraṃ vālukāṃ kūṭaśālmalīm ||
etāś cānyāś ca bahvīḥ sa yamasya viṣayaṃ gataḥ ||
yātanāḥ prāpya tatrogrās tato vadhyati bhārata ||
saṃsāracakram āsādya kṛmiyonau prajāyate ||
kṛmir bhavati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata ||
tato garbhaṃ samāsādya tatraiva mriyate śiśuḥ ||
tato garbhaśatair jantur bahubhiḥ saṃprajāyate ||
saṃsārāṃś ca bahūn gatvā tatas tiryak prajāyate ||
«Наставшей свадьбе, даянию, жертве, о владыка, по заблуждению творит кто помеху, — он, умерев, рождается червём; червь живёт лет десять и пять, о Бхарата; беззакония избытие свершив, затем рождается человеком. Прежде отдав деву кто второму отдаёт вновь, — он, о царь, умершее существо, в червя лоне рождается; там живёт лет тринадцать, Юдхиштхира; в беззакония избытии затем рождается человеком. Богов-обряд начав, предков-обряд также, не завершив, ест, — затем рождается вороном; ворон десять лет, затем рождается петухом, рождается перепелом, месяц, затем человеком. Старшего, отцу равного, брата кто презирает, — он, смерть обретя, в кроунчи лоне рождается; кроунча живёт месяцев десять, два, семь, пять, затем кончину обретя, человечество обретает. Шудра, к брахманке войдя, в червя лоне рождается; там потомство породив, затем рождается мышью. Неблагодарный, умерев, о царь, в Ямы область пришедший, в Ямы области гневными казнь обретает страшную: алебарду, палицу, копьё, и огненный котёл страшный, меч-листьев лес ужасный, раскалённый песок, кута-шалмали, — эти и иные многие он, в Ямы область пришедший, муки претерпев там лютые, затем казнится, о Бхарата. Круговорота колесо обретя, в червя лоне рождается; червём бывает лет десять и пять, о Бхарата. Затем сотнями лон существо многими рождается; и перерождений много пройдя, затем животным рождается».
159cdf23b92d · प्रकाशित 22 जून 2026, 4:15:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Среди тяжких грехов выделен особо неблагодарный (kṛtaghna): ему уготованы не одни лишь скотские рождения, но прежде — лютые казни в области Ямы: железная палица, котёл огня, лес мечелистных дерев, раскалённый песок. Знаменательно, что предательство добра, тебе сделанного, поставлено в ряд злодейств тягчайших — ибо неблагодарность подрывает самое доверие, на коем держится всякое благодеяние. Рядом — помеха чужой свадьбе, жертве или дару; двойная выдача дочери; вкушение пищи прежде завершения обрядов богам и предкам; презрение к старшему брату, заменившему отца. Все эти нарушения долга и доверия влекут долгие низшие рождения. Так предание являет, что грех есть не отвлечённое пятно, а нарушение живых связей — с богами, предками, старшими, благодетелями, — и каждое такое нарушение взыскуется с неумолимой точностью.