नारद पुराण
The wilderness of existence32.6-12
323 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 32.6-12

Sanaka

देवनागरी

अंडजत्वेऽपि वाताशनामांसामेध्याद्यशनाश्च परपीडापरायणा नित्यं दुःखबहुला ग्राम्यपशुयोनिमागता अपि स्वजातिवियोगभारोद्वहनपाशादिबंधनताडनहलादिधारणादिसर्वदुःखान्यनुभवंति
एवं बहुयोनिषु संभ्रांताः क्रमेण मानुषं जन्म प्राप्नुवंति ॥ केचिच्च पुण्यविशेषाद्युत्क्रमेणापि मनुष्यजन्माश्नुवते
मनुष्यजन्म नापि च चर्मकारचंडालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतंतुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनांगाधिकांगत्वादि दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवंति
मनुष्यत्वेऽपि यदा स्त्रीपुरुषयोर्व्यवायस्तत्समयेरेतो यदा जरायुं प्रविशति तदैव कर्मवशाज्जंतुः शुक्रेण सह जरायुं प्रविश्य शुक्रशोणितकलले प्रवर्त्तते
तद्वीर्यं जीवप्रवेशात्पञ्चाहात्कललं भवति अर्द्धमासे ॥ पलवलभावमुपेत्य मासे प्रादेशमात्रत्वमापद्यते
ततः प्रभृति वायुवशाच्चैतन्याभावेऽपि मातुरुह्ये दुःसहतापल्केशतयैकत्र स्थातुमशक्यत्वाद् भ्रमति
मासे द्वितीये पूर्णे पुरुषाकारमात्रतामुपगमय मासत्रितये पूर्णे करचरणाद्यवयवभावमुपगम्य चतुर्षु मासेषु गतेषु सर्वावयवानां संधिभेदपरिज्ञानं पंचस्वतीतेषु नखानामभिव्यंजककता षट्स्वतीतेषु नखसंधिपरिस्फुटतामुपगम्य नाभिसूत्रेण पुष्यमाणममेध्यमूत्रसिक्तांगं जरायुणा बंधितरक्तास्थिक्रिमिवसामज्जास्नायुकेशादिदूषिते कुत्सिते शरीरे निवासिनं स्वयमप्येवं परिदूषितदेहं मातुश्च कट्वम्ललवणात्युष्णभुक्तदह्यमात्मानं दृष्ट्वा देही पूर्वजन्मस्मरणानुभावात्पूर्वानुभूतनरकदुःथानि च स्मृत्वांतर्दुःखेन च परिदह्यमानो मातुर्देहातिमूत्रादिरुक्षेण दह्यमान एवं मनसि प्रलयति

लिप्यंतरण (IAST)

aṃḍajatve'pi vātāśanāmāṃsāmedhyādyaśanāśca parapīḍāparāyaṇā nityaṃ duḥkhabahulā grāmyapaśuyonimāgatā api svajātiviyogabhārodvahanapāśādibaṃdhanatāḍanahalādidhāraṇādisarvaduḥkhānyanubhavaṃti
evaṃ bahuyoniṣu saṃbhrāṃtāḥ krameṇa mānuṣaṃ janma prāpnuvaṃti || kecicca puṇyaviśeṣādyutkrameṇāpi manuṣyajanmāśnuvate
manuṣyajanma nāpi ca carmakāracaṃḍālavyādhānāpitarajakakuṃbhakāralohakārasvarṇakārataṃtuvācasaucikajaṭilasiddhadhāvakalekhakabhṛtakaśāsanahārinīcabhṛtyadraridahīnāṃgādhikāṃgatvādi duḥkhabahulajvaratāpaśītaśleṣmagulmapādākṣiśirogarbhapārśvavedanādiduḥkhamanubhavaṃti
manuṣyatve'pi yadā strīpuruṣayorvyavāyastatsamayereto yadā jarāyuṃ praviśati tadaiva karmavaśājjaṃtuḥ śukreṇa saha jarāyuṃ praviśya śukraśoṇitakalale pravarttate
tadvīryaṃ jīvapraveśātpañcāhātkalalaṃ bhavati arddhamāse || palavalabhāvamupetya māse prādeśamātratvamāpadyate
tataḥ prabhṛti vāyuvaśāccaitanyābhāve'pi māturuhye duḥsahatāpalkeśatayaikatra sthātumaśakyatvād bhramati
māse dvitīye pūrṇe puruṣākāramātratāmupagamaya māsatritaye pūrṇe karacaraṇādyavayavabhāvamupagamya caturṣu māseṣu gateṣu sarvāvayavānāṃ saṃdhibhedaparijñānaṃ paṃcasvatīteṣu nakhānāmabhivyaṃjakakatā ṣaṭsvatīteṣu nakhasaṃdhiparisphuṭatāmupagamya nābhisūtreṇa puṣyamāṇamamedhyamūtrasiktāṃgaṃ jarāyuṇā baṃdhitaraktāsthikrimivasāmajjāsnāyukeśādidūṣite kutsite śarīre nivāsinaṃ svayamapyevaṃ paridūṣitadehaṃ mātuśca kaṭvamlalavaṇātyuṣṇabhuktadahyamātmānaṃ dṛṣṭvā dehī pūrvajanmasmaraṇānubhāvātpūrvānubhūtanarakaduḥthāni ca smṛtvāṃtarduḥkhena ca paridahyamāno māturdehātimūtrādirukṣeṇa dahyamāna evaṃ manasi pralayati

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अंडजत्वेऽपिaṃḍajatve'piи в состоянии яйцерождённых
वाताशनामांसामेध्याद्यशनाश्चvātāśanāmāṃsāmedhyādyaśanāścaветром питающиеся, мясом и нечистым питающиеся
परपीडापरायणाparapīḍāparāyaṇāмучению других преданные
नित्यंnityaṃпостоянно
दुःखबहुलाduḥkhabahulāстраданием полные
ग्राम्यपशुयोनिमागताgrāmyapaśuyonimāgatāв лоно домашнего скота пришедшие
अपिapiтакже
स्वजातिवियोगभारोद्वहनपाशादिबंधनताडनहलादिधारणादिसर्वदुःखान्यनुभवंतिsvajātiviyogabhārodvahanapāśādibaṃdhanatāḍanahalādidhāraṇādisarvaduḥkhānyanubhavaṃtiразлуку с родными, ношу, путы, побои и плуг — все страдания испытывают
एवंevaṃтак
बहुयोनिषुbahuyoniṣuво многих лонах
संभ्रांताःsaṃbhrāṃtāḥпроблуждавшие
क्रमेणkrameṇaпо порядку
मानुषंmānuṣaṃчеловеческое
जन्मjanmaрождение
प्राप्नुवंतिprāpnuvaṃtiобретают
केचिच्चkeciccaи некоторые
पुण्यविशेषाद्युत्क्रमेणापिpuṇyaviśeṣādyutkrameṇāpiпо особому благу и вне порядка
मनुष्यजन्माश्नुवतेmanuṣyajanmāśnuvateчеловеческого рождения достигают
मनुष्यजन्मmanuṣyajanmaчеловеческое рождение
नापिnāpiи не
caи
चर्मकारचंडालव्याधानापितरजककुंभकारलोहकारस्वर्णकारतंतुवाचसौचिकजटिलसिद्धधावकलेखकभृतकशासनहारिनीचभृत्यद्ररिदहीनांगाधिकांगत्वादिcarmakāracaṃḍālavyādhānāpitarajakakuṃbhakāralohakārasvarṇakārataṃtuvācasaucikajaṭilasiddhadhāvakalekhakabhṛtakaśāsanahārinīcabhṛtyadraridahīnāṃgādhikāṃgatvādiкожевник, чандала, охотник, цирюльник, прачка, гончар, кузнец и прочие доли
दुःखबहुलज्वरतापशीतश्लेष्मगुल्मपादाक्षिशिरोगर्भपार्श्ववेदनादिदुःखमनुभवंतिduḥkhabahulajvaratāpaśītaśleṣmagulmapādākṣiśirogarbhapārśvavedanādiduḥkhamanubhavaṃtiжар, зной, стужу, боли в ногах, глазах, голове и боку испытывают
मनुष्यत्वेऽपिmanuṣyatve'piи в состоянии человека
यदाyadāкогда
स्त्रीपुरुषयोर्व्यवायस्तत्समयेरेतोstrīpuruṣayorvyavāyastatsamayeretoжены и мужа соитие; в ту пору семя
यदाyadāкогда
जरायुंjarāyuṃв утробу
प्रविशतिpraviśatiвходит
तदैवtadaivaтогда именно
कर्मवशाज्जंतुःkarmavaśājjaṃtuḥвластью деяния существо
शुक्रेणśukreṇaс семенем
सहsahaвместе
जरायुंjarāyuṃв утробу
प्रविश्यpraviśyaвойдя
शुक्रशोणितकललेśukraśoṇitakalaleв семени и крови, в зародыше
प्रवर्त्ततेpravarttateначинает быть
तद्वीर्यंtadvīryaṃто семя
जीवप्रवेशात्पञ्चाहात्कललंjīvapraveśātpañcāhātkalalaṃот вхождения души за пять дней — зародышем
भवतिbhavatiстановится
अर्द्धमासेarddhamāseв полмесяца
पलवलभावमुपेत्यpalavalabhāvamupetyaсостояния комка достигнув
मासेmāseза месяц
प्रादेशमात्रत्वमापद्यतेprādeśamātratvamāpadyateмеры пяди достигает
ततःtataḥзатем
प्रभृतिprabhṛtiначиная
वायुवशाच्चैतन्याभावेऽपिvāyuvaśāccaitanyābhāve'piсилою ветра, и при отсутствии сознания
मातुरुह्येmāturuhyeв чреве матери
दुःसहतापल्केशतयैकत्रduḥsahatāpalkeśatayaikatraнестерпимым зноем и мукою в одном месте
स्थातुमशक्यत्वाद्sthātumaśakyatvādоставаться не в силах
भ्रमतिbhramatiмечется
मासेmāseв месяц
द्वितीयेdvitīyeвторой
पूर्णेpūrṇeполный
पुरुषाकारमात्रतामुपगमयpuruṣākāramātratāmupagamayaмеры человеческого облика достигнув
मासत्रितयेmāsatritayeв трёхмесячии
पूर्णेpūrṇeполном
करचरणाद्यवयवभावमुपगम्यkaracaraṇādyavayavabhāvamupagamyaсостояния рук, ног и прочих членов достигнув
चतुर्षुcaturṣuв четыре
मासेषुmāseṣuмесяца
गतेषुgateṣuпрошедших
सर्वावयवानांsarvāvayavānāṃвсех членов
संधिभेदपरिज्ञानंsaṃdhibhedaparijñānaṃразличение суставов
पंचस्वतीतेषुpaṃcasvatīteṣuв пять минувших
नखानामभिव्यंजककताnakhānāmabhivyaṃjakakatāногтей проявленность
षट्स्वतीतेषुṣaṭsvatīteṣuв шесть минувших
नखसंधिपरिस्फुटतामुपगम्यnakhasaṃdhiparisphuṭatāmupagamyaногтей и суставов ясности достигнув
नाभिसूत्रेणnābhisūtreṇaпуповиною
पुष्यमाणममेध्यमूत्रसिक्तांगंpuṣyamāṇamamedhyamūtrasiktāṃgaṃпитаемый, нечистотами и мочою облитый телом
जरायुणाjarāyuṇāутробою
बंधितरक्तास्थिक्रिमिवसामज्जास्नायुकेशादिदूषितेbaṃdhitaraktāsthikrimivasāmajjāsnāyukeśādidūṣiteстянутый; кровью, костями, червями, жиром, мозгом осквернённом
कुत्सितेkutsiteв мерзком
शरीरेśarīreтеле
निवासिनंnivāsinaṃобитающего
स्वयमप्येवंsvayamapyevaṃи сам так же
परिदूषितदेहंparidūṣitadehaṃс осквернённым телом
मातुश्चmātuścaи матери
कट्वम्ललवणात्युष्णभुक्तदह्यमात्मानंkaṭvamlalavaṇātyuṣṇabhuktadahyamātmānaṃедким, кислым, солёным, горячим съеденным жжённого себя
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
देहीdehīвоплощённый
पूर्वजन्मस्मरणानुभावात्पूर्वानुभूतनरकदुःथानिpūrvajanmasmaraṇānubhāvātpūrvānubhūtanarakaduḥthāniсилою памяти о прежних рождениях — прежде испытанные адские муки
caи
स्मृत्वांतर्दुःखेनsmṛtvāṃtarduḥkhenaвспомнив, внутренним страданием
caи
परिदह्यमानोparidahyamānoсжигаемый
मातुर्देहातिमूत्रादिरुक्षेणmāturdehātimūtrādirukṣeṇaиз тела матери мочою и прочим едким
दह्यमानdahyamānaсжигаемый
एवंevaṃтак
मनसिmanasiв уме
प्रलयतिpralayatiсетует
अनुवाद

«И в состоянии яйцерождённых — питающиеся ветром, поедающие мясо и нечистое, преданные мучению других, постоянно полные страдания. Пришедшие в лоно домашнего скота испытывают все страдания: разлуку с родными, ношу, путы, побои и плуг. Так, проблуждав во многих лонах, по порядку обретают они человеческое рождение; а некоторые по особому благу достигают человеческого рождения и вне порядка. И в человеческом рождении — доли кожевника, чандалы, охотника, цирюльника, прачки, гончара, кузнеца и прочие; и испытывают они жар, зной, стужу, боли в ногах, глазах, голове и боку. И в состоянии человека: когда бывает соитие жены и мужа и в ту пору семя входит в утробу, — тогда именно существо властью деяния вместе с семенем входит в утробу и начинает быть в семени и крови, в зародыше. То семя от вхождения души за пять дней становится зародышем, в полмесяца достигает состояния комка, за месяц достигает меры пяди. С того начиная, силою ветра, и при отсутствии сознания, в чреве матери, не в силах оставаться в одном месте от нестерпимого зноя и муки, — мечется. В полный второй месяц достигает меры человеческого облика; в полное трёхмесячие достигает состояния рук, ног и прочих членов; в четыре прошедших месяца — различение суставов всех членов; в пять минувших — проявленность ногтей; в шесть минувших, достигнув ясности ногтей и суставов, питаемый пуповиною, облитый телом нечистотами и мочою, стянутый утробою, обитающий в мерзком теле, осквернённом кровью, костями, червями, жиром и мозгом, и сам с осквернённым телом, — увидев себя жжённым от съеденного матерью едкого, кислого, солёного и горячего, воплощённый, силою памяти о прежних рождениях вспомнив прежде испытанные адские муки, сжигаемый внутренним страданием и сжигаемый едким из тела матери, — так сетует в уме».

संस्करण

a55f86d09207 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 12:21:41 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से