नारद पुराण
Jātaka: the science of nativities55.235-252
590 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 55.235-252

Sanandana

देवनागरी

भूपमंडितसखेज्यामृगे भूयान्यदारिकौ ॥ कुंभे शेषैश्च हास्यज्ञनृपज्ञाः सद्भिरंत्यभे
हारेशर्क्षदलस्थैस्तु दृष्टो युक्तः शशी शुभः ॥ त्र्यंशे तत्पतिमित्रर्क्षगतेर्युक्तेक्षितस्तथा
द्वादशांशे फलं प्रोक्तं नवांशेऽप्यथ कीर्त्यते ॥ आरक्षेको वधरुचिर्नियुद्धकुशलोऽर्थवान्
कलहः क्षितिजांस्थे शौक्रे मूर्खोऽन्यदारदः ॥ कविः सुखी बुधांशे तु नटचौरज्ञशिल्पिनः
स्वांशे त्वल्पतनुः सखस्तपस्वी लोभतत्परः ॥ क्रोधी निधीशो मात्यो वा नृपो हिंस्रो सुतो हरेः
जीवांशे हास्यविद्योधा बली मंत्री च धार्मिकः ॥ अल्पापत्यो दुःखितो खो दुष्टस्त्रीसौरिभागगे
भानार्विद्वादिदृष्टे नु तद्वदेव फलं वदेत् ॥ वर्गोत्तमे खे परभे पल मुक्तं शुभं क्रमात्
पुष्टं मध्यं लघु ज्ञेयं यदि चांशपतिर्बली ॥ राशीक्षणफलं रुद्ध्वा ददात्यंशपलं स्पुटम्
शूरस्तब्धो विकलदृग्निघृणोऽर्के तनुस्थिते ॥ मेषे धनी तैमिरकः सिंहे रात्र्यंध एव च
नीचोधोस्वः कर्कगेऽर्के उद्बुदाक्षस्तनुस्थिते ॥ द्वितीयेऽर्के बहुधनो नृपदंड्यो मुखामयी
त्रिगे बुधो विक्रमी च विमुखः पीडितो भुवि ॥ धनापत्योक्तितो धीस्थे बली शत्रुजितोरिगे
स्‌त्री जितो द्यूनसंस्थे च निधनेल्पात्मजोल्पदृक् ॥ सुतार्थसुखभा भाग्ये दशमे श्रुतशौर्यवात्
लाभे बहुधनो मानी पतितो खोऽव्यये रवौ । . मूकोधो बधिरः प्रेष्यो जेगे खाञ्चाजगे धनी
बुटुर्वा धनवानधे हिंस्रो विक्रमगे भवेत् ॥ साधुभावः सुखगते धीस्थे कन्याप्रजोलसः
अल्पाग्निकामस्तीक्ष्णोरौईष्युस्तत्रिमदोज्ञरवे ॥ व्याधिपूडान्वितो मृत्यौ भानुर्द्धनगे मित्रधनान्वितः
धर्मधीधनयुग्राज्ये ख्यातधीधनयुग्भवेत् ॥ क्षुद्रोंऽगहीनो व्ययगे चंद्रे प्रोक्तं फलं बुधैः
लग्ने कुजे क्षततनुर्द्धनगे तु कदन्नभुक् ॥ धर्मपापसमाचारोऽन्यत्र सूर्यसमो मतः
विद्वान् धनी च प्रवरः पंडितः सचिवोरियुक् ॥ धर्मज्ञो विस्तृतगुणो गाधोज्ञेयरतोऽर्कवत्

लिप्यंतरण (IAST)

bhūpamaṃḍitasakhejyāmṛge bhūyānyadārikau || kuṃbhe śeṣaiśca hāsyajñanṛpajñāḥ sadbhiraṃtyabhe
hāreśarkṣadalasthaistu dṛṣṭo yuktaḥ śaśī śubhaḥ || tryaṃśe tatpatimitrarkṣagateryuktekṣitastathā
dvādaśāṃśe phalaṃ proktaṃ navāṃśe'pyatha kīrtyate || ārakṣeko vadharucirniyuddhakuśalo'rthavān
kalahaḥ kṣitijāṃsthe śaukre mūrkho'nyadāradaḥ || kaviḥ sukhī budhāṃśe tu naṭacaurajñaśilpinaḥ
svāṃśe tvalpatanuḥ sakhastapasvī lobhatatparaḥ || krodhī nidhīśo mātyo vā nṛpo hiṃsro suto hareḥ
jīvāṃśe hāsyavidyodhā balī maṃtrī ca dhārmikaḥ || alpāpatyo duḥkhito kho duṣṭastrīsauribhāgage
bhānārvidvādidṛṣṭe nu tadvadeva phalaṃ vadet || vargottame khe parabhe pala muktaṃ śubhaṃ kramāt
puṣṭaṃ madhyaṃ laghu jñeyaṃ yadi cāṃśapatirbalī || rāśīkṣaṇaphalaṃ ruddhvā dadātyaṃśapalaṃ spuṭam
śūrastabdho vikaladṛgnighṛṇo'rke tanusthite || meṣe dhanī taimirakaḥ siṃhe rātryaṃdha eva ca
nīcodhosvaḥ karkage'rke udbudākṣastanusthite || dvitīye'rke bahudhano nṛpadaṃḍyo mukhāmayī
trige budho vikramī ca vimukhaḥ pīḍito bhuvi || dhanāpatyoktito dhīsthe balī śatrujitorige
s‌trī jito dyūnasaṃsthe ca nidhanelpātmajolpadṛk || sutārthasukhabhā bhāgye daśame śrutaśauryavāt
lābhe bahudhano mānī patito kho'vyaye ravau | . mūkodho badhiraḥ preṣyo jege khāñcājage dhanī
buṭurvā dhanavānadhe hiṃsro vikramage bhavet || sādhubhāvaḥ sukhagate dhīsthe kanyāprajolasaḥ
alpāgnikāmastīkṣṇorauīṣyustatrimadojñarave || vyādhipūḍānvito mṛtyau bhānurddhanage mitradhanānvitaḥ
dharmadhīdhanayugrājye khyātadhīdhanayugbhavet || kṣudroṃ'gahīno vyayage caṃdre proktaṃ phalaṃ budhaiḥ
lagne kuje kṣatatanurddhanage tu kadannabhuk || dharmapāpasamācāro'nyatra sūryasamo mataḥ
vidvān dhanī ca pravaraḥ paṃḍitaḥ sacivoriyuk || dharmajño vistṛtaguṇo gādhojñeyarato'rkavat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
भूपमंडितसखेज्यामृगेbhūpamaṃḍitasakhejyāmṛgeцарь, украшенный и друг — при Юпитере в Козероге
भूयान्यदारिकौbhūyānyadārikauвесьма охоч до чужих жён
कुंभेkuṃbheв Водолее
शेषैश्चśeṣaiścaи с прочими
हास्यज्ञनृपज्ञाःhāsyajñanṛpajñāḥсмешливые, сведущие и царские мужи
सद्भिरंत्यभेsadbhiraṃtyabheпри благих — в последнем знаке
हारेशर्क्षदलस्थैस्तुhāreśarkṣadalasthaistuстоящими в половине знака владыки
दृष्टोdṛṣṭoвидима
युक्तःyuktaḥсоединена
शशीśaśīЛуна
शुभःśubhaḥблага
त्र्यंशेtryaṃśeв трети
तत्पतिमित्रर्क्षगतेर्युक्तेक्षितस्तथाtatpatimitrarkṣagateryuktekṣitastathāу стоящего в дружественном знаке её владыки, соединённого и видимого
द्वादशांशेdvādaśāṃśeв двенадцатой доле
फलंphalaṃплод
प्रोक्तंproktaṃизложен
नवांशेऽप्यथnavāṃśe'pyathaа теперь и в навамше
कीर्त्यतेkīrtyateобъявляется
आरक्षेकोārakṣekoв доле Марса
वधरुचिर्नियुद्धकुशलोऽर्थवान्vadharucirniyuddhakuśalo'rthavānохоч до убийства, искусен в схватке и богат
कलहःkalahaḥсварлив
क्षितिजांस्थेkṣitijāṃstheстоящий в доле Марса
शौक्रेśaukreв доле Венеры
मूर्खोऽन्यदारदःmūrkho'nyadāradaḥглуп и отдающий чужих жён
कविःkaviḥпоэт
सुखीsukhīсчастлив
बुधांशेbudhāṃśeв доле Меркурия
तुtuже
नटचौरज्ञशिल्पिनःnaṭacaurajñaśilpinaḥлицедеи, воры, сведущие и ремесленники
स्वांशेsvāṃśeв своей доле
त्वल्पतनुःtvalpatanuḥмал телом
सखस्तपस्वीsakhastapasvīдруг и подвижник
लोभतत्परःlobhatatparaḥпредан жадности
क्रोधीkrodhīгневлив
निधीशोnidhīśoвладыка сокровищ
मात्योmātyoсмертен
वाили
नृपोnṛpoцарь
हिंस्रोhiṃsroжесток
सुतोsutoсын
हरेःhareḥХари
जीवांशेjīvāṃśeв доле Юпитера
हास्यविद्योधाhāsyavidyodhāвесел, учён и воинствен
बलीbalīсилён
मंत्रीmaṃtrīсоветник
caи
धार्मिकःdhārmikaḥправеден
अल्पापत्योalpāpatyoмалодетен
दुःखितोduḥkhitoнесчастен
खोkhoпуст
दुष्टस्त्रीसौरिभागगेduṣṭastrīsauribhāgageс дурною женою — в доле Сатурна
भानार्विद्वादिदृष्टेbhānārvidvādidṛṣṭeпод взглядом Солнца, Марса, учёных и прочих
नुnuже
तद्वदेवtadvadevaточно так же
फलंphalaṃплод
वदेत्vadetпусть скажет
वर्गोत्तमेvargottameв варготтаме
खेkheв десятом
परभेparabheв чужом знаке
पलpalaплод
मुक्तंmuktaṃизложен
शुभंśubhaṃблагой
क्रमात्kramātпо порядку
पुष्टंpuṣṭaṃполный
मध्यंmadhyaṃсредний
लघुlaghuмалый
ज्ञेयंjñeyaṃдолжно знать
यदिyadiесли
चांशपतिर्बलीcāṃśapatirbalīвладыка доли силён
राशीक्षणफलंrāśīkṣaṇaphalaṃплод взгляда знака
रुद्ध्वाruddhvāудержав
ददात्यंशपलंdadātyaṃśapalaṃдаёт плод доли
स्पुटम्spuṭamявственно
शूरस्तब्धोśūrastabdhoхрабр и надменен
विकलदृग्निघृणोऽर्केvikaladṛgnighṛṇo'rkeслаб зрением и безжалостен — при Солнце
तनुस्थितेtanusthiteстоящем в первом доме
मेषेmeṣeв Овне
धनीdhanīбогат
तैमिरकःtaimirakaḥстрадающий тьмою в глазах
सिंहेsiṃheво Льве
रात्र्यंधrātryaṃdhaслеп ночью
एवevaименно
caи
नीचोधोस्वःnīcodhosvaḥнизок и жалок
कर्कगेऽर्केkarkage'rkeпри Солнце в Раке
उद्बुदाक्षस्तनुस्थितेudbudākṣastanusthiteс выпуклыми глазами — при стоящем в первом
द्वितीयेऽर्केdvitīye'rkeпри Солнце во втором
बहुधनोbahudhanoвесьма богат
नृपदंड्योnṛpadaṃḍyoнаказуем царём
मुखामयीmukhāmayīс недугом во рту
त्रिगेtrigeв третьем
बुधोbudhoмудр
विक्रमीvikramīдоблестен
caи
विमुखःvimukhaḥотвращён
पीडितोpīḍitoмучим
भुविbhuviв четвёртом
धनापत्योक्तितोdhanāpatyoktitoлишён богатства и потомства
धीस्थेdhīstheпри стоящем в пятом
बलीbalīсилён
शत्रुजितोरिगेśatrujitorigeпобедитель врагов — в шестом
स्‌त्रीs‌trīженщиной
जितोjitoпобеждён
द्यूनसंस्थेdyūnasaṃstheпри стоящем в седьмом
caи
निधनेल्पात्मजोल्पदृक्nidhanelpātmajolpadṛkв восьмом — малодетен и слаб зрением
सुतार्थसुखभाsutārthasukhabhāпричастен сыновьям, достатку и счастью
भाग्येbhāgyeв девятом
दशमेdaśameв десятом
श्रुतशौर्यवात्śrutaśauryavātнаделён учёностью и храбростью
लाभेlābheв одиннадцатом
बहुधनोbahudhanoвесьма богат
मानीmānīгорд
पतितोpatitoпадший
खोऽव्ययेkho'vyayeв десятом и двенадцатом
रवौravauпри Солнце
मूकोधोmūkodhoнем
बधिरःbadhiraḥглух
प्रेष्योpreṣyoслуга
जेगेjegeв первом
खाञ्चाजगेkhāñcājageв десятом и Овне
धनीdhanīбогат
बुटुर्वाbuṭurvāили карлик
धनवानधेdhanavānadheбогат — во втором
हिंस्रोhiṃsroжесток
विक्रमगेvikramageв третьем
भवेत्bhavetбудет
साधुभावःsādhubhāvaḥдоброго нрава
सुखगतेsukhagateв четвёртом
धीस्थेdhīstheв пятом
कन्याप्रजोलसःkanyāprajolasaḥрождает дочерей и ленив
अल्पाग्निकामस्तीक्ष्णोरौईष्युस्तत्रिमदोज्ञरवेalpāgnikāmastīkṣṇorauīṣyustatrimadojñaraveслаб огнём, резок и завистлив — при Солнце там
व्याधिपूडान्वितोvyādhipūḍānvitoполон недугов и мучений
मृत्यौmṛtyauв восьмом
भानुर्द्धनगेbhānurddhanageСолнце во втором
मित्रधनान्वितःmitradhanānvitaḥбогат друзьями и достатком
धर्मधीधनयुग्राज्येdharmadhīdhanayugrājyeв девятом, пятом, втором и десятом
ख्यातधीधनयुग्भवेत्khyātadhīdhanayugbhavetбудет прославлен, разумен и богат
क्षुद्रोंऽगहीनोkṣudroṃ'gahīnoничтожен и увечен
व्ययगेvyayageв двенадцатом
चंद्रेcaṃdreпри Луне
प्रोक्तंproktaṃизложен
फलंphalaṃплод
बुधैःbudhaiḥмудрыми
लग्नेlagneв лагне
कुजेkujeпри Марсе
क्षततनुर्द्धनगेkṣatatanurddhanageизранен телом; во втором
तुtuже
कदन्नभुक्kadannabhukест дурную пищу
धर्मपापसमाचारोऽन्यत्रdharmapāpasamācāro'nyatraв прочих — смешанного поведения
सूर्यसमोsūryasamoподобен Солнцу
मतःmataḥпризнан
विद्वान्vidvānучён
धनीdhanīбогат
caи
प्रवरःpravaraḥпревосходен
पंडितःpaṃḍitaḥмудрец
सचिवोरियुक्sacivoriyukсоветник, имеющий врагов
धर्मज्ञोdharmajñoзнаток дхармы
विस्तृतगुणोvistṛtaguṇoобширных достоинств
गाधोज्ञेयरतोऽर्कवत्gādhojñeyarato'rkavatглубок и предан познанию — как при Солнце
अनुवाद

При Юпитере в Козероге рождается царь, украшенный и добрый друг, но весьма охочий до чужих жён; в Водолее и с прочими — смешливые, сведущие и царские мужи, а при благих в последнем знаке — так же. Луна, видимая и соединённая с планетами, стоящими в половине знака своего владыки, блага; так же и в трети, у того, кто стоит в дружественном знаке её владыки, соединён и видим. Плод в двенадцатой доле изложен, а теперь объявляется плод в навамше. В доле Марса рождается охочий до убийства, искусный в схватке, богатый и сварливый; в доле Венеры — глупый, отдающий чужих жён, но поэт и счастливый; в доле Меркурия — лицедеи, воры, сведущие и ремесленники. В своей доле человек мал телом, друг и подвижник, но предан жадности и гневлив; владыка сокровищ, смертный или царь, жестокий, — и он же зовётся сыном Хари. В доле Юпитера он весел, учён и воинствен, силён, советник и праведен; малодетен, несчастен и пуст, с дурною женою — в доле Сатурна. Под взглядом Солнца, Марса, учёных и прочих пусть скажет точно так же; в варготтаме, в десятом и в чужом знаке плод изложен благим по порядку. Должно знать плод полный, средний и малый: если владыка доли силён, он удерживает плод взгляда знака и явственно даёт плод доли. При Солнце в первом доме человек храбр и надменен, слаб зрением и безжалостен; в Овне богат, но страдает тьмою в глазах; во Льве слеп ночью; при Солнце в Раке низок и жалок, с выпуклыми глазами. При Солнце во втором доме весьма богат, но наказуем царём и с недугом во рту; в третьем мудр и доблестен, но отвращён и мучим; в четвёртом лишён богатства и потомства; в пятом силён; в шестом победитель врагов; в седьмом побеждён женщиной; в восьмом малодетен и слаб зрением; в девятом причастен сыновьям, достатку и счастью; в десятом наделён учёностью и храбростью; в одиннадцатом весьма богат и горд; в десятом и двенадцатом — падший, нем, глух и слуга; в первом и в Овне богат или карлик; во втором богат; в третьем жесток; в четвёртом доброго нрава; в пятом рождает дочерей и ленив; там же слаб огнём, резок и завистлив, полон недугов и мучений; в восьмом — то же; Солнце во втором даёт богатство друзьями и достатком. В девятом, пятом, втором и десятом человек будет прославлен, разумен и богат; в двенадцатом ничтожен и увечен. Так изложен мудрыми плод и при Луне. При Марсе в лагне человек изранен телом; во втором ест дурную пищу; в прочих домах поведение его смешано из праведного и греховного, а в остальном признано подобным Солнцу. Он учён, богат, превосходен, мудрец, советник, имеющий врагов, знаток дхармы, обширных достоинств, глубок и предан познанию — как при Солнце.

संस्करण

f5b707f588ce · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 6:39:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से