नारद पुराण
Jātaka: the science of nativities55.253-270
591 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 55.253-270

Sanandana

देवनागरी

विद्वान्स वाच्यः कृपणी सुखाक्षो रिपुगृद्धिमान् ॥ नीचस्तपस्वी चष्णवनी लोभीदुष्टस्तनोर्गुरो
स्मरी मुखी विलग्नस्थे कलही सुरतोत्सुकः ॥ सुखितस्तनपस्ये च भृगौ जीववदन्यतः
निःश्वो रोगी कामवशो मलिनः शैशवार्तियुक् ॥ अलसो लग्नगे मंदे धर्मात्स्वोञ्चगते नृपः
ग्रामाधिपः स विद्वांश्च चार्वंगोऽन्यत्र सूर्यवत् ॥ पूर्णमुच्चेथ पादोनफलं मूलत्रिकोणगे
शुभग्रहेदलं स्वर्क्षे मित्रभेंऽघ्रिमितं फलम् ॥ शत्रुभेऽल्पं तथा नीचास्तंगते फलशून्यता
खभराकादिके खेटे कुलतुल्यः कुलाधिकः ॥ बंधुपूज्योऽथधनवान्सुखी भोगी नृपः क्रमात्
परिवित्तसुहृद्वंधुपोष्यागणबलाधिपौ ॥ नृपश्च मित्रभास्थेषु खेटे व्रेंकादिषु क्रमात्
विषमर्क्षेऽर्कहोरायां सस्थिते शुभभेषु च ॥ ख्यातो महोद्यमी चातितेजा धीमान्धनी बली
शुभेषु चंद्रहोरायां स्थितेषु समराशिषु ॥ कांतिमार्द्दवसौभाग्यभोगधीमान्भवेन्नरः
सूर्यहोरागतः पापः समभेषु तु मध्यमाः ॥ विषमर्क्षेषु भास्कर्या सौम्या नोक्तफलप्रदाः
स्वमित्रत्र्यंशगश्चंद्रः सुरूपं गुणिनं नरम् ॥ करोत्यन्नगतस्तद्वत्तत्तुल्यगुणरूपिणम्
व्यालायुधे चतुष्पादांऽजेषु च त्र्यंशके च ॥ तीक्ष्णेऽतिहिंस्रश्च भवेद्गुरुतल्पगतोटनः
स्तेनो भोक्ता सधनधीर्नृपः क्लीबश्च शत्रुहा ॥ विष्टिकृद्दासवृत्तिश्च पापो हिंस्नोऽमतिर्भवेत्
मेषादिकोत्तमांशेषु द्वादशांशेषु राशिवत् ॥ जायाबलविभूषाढ्यः सत्त्वयुक्तोऽतिसाहसी
तेजस्वी च नरः खाये त्रिंशांसे सृजिसंस्थिते ॥ आमयी वा स्वभार्यायां विषमः पारदारिकः
दुःखी परिच्छदयुतो मलिनस्चार्कजे स्वके ॥ सुखधीधनकीर्त्यालस्तेजस्वी लोकपूजितः
नीरगुह्यभवान्भोगी जीवे खत्रिंशभागगे ॥ मेधाकलाकाव्यशिल्पविवादकपटांचितः
शास्त्रार्थसाहसयुतो बुधे स्वत्रिंशभागगे ॥ बह्वपत्सुखारौग्यरोगरूपार्थसंयुतः

लिप्यंतरण (IAST)

vidvānsa vācyaḥ kṛpaṇī sukhākṣo ripugṛddhimān || nīcastapasvī caṣṇavanī lobhīduṣṭastanorguro
smarī mukhī vilagnasthe kalahī suratotsukaḥ || sukhitastanapasye ca bhṛgau jīvavadanyataḥ
niḥśvo rogī kāmavaśo malinaḥ śaiśavārtiyuk || alaso lagnage maṃde dharmātsvoñcagate nṛpaḥ
grāmādhipaḥ sa vidvāṃśca cārvaṃgo'nyatra sūryavat || pūrṇamuccetha pādonaphalaṃ mūlatrikoṇage
śubhagrahedalaṃ svarkṣe mitrabheṃ'ghrimitaṃ phalam || śatrubhe'lpaṃ tathā nīcāstaṃgate phalaśūnyatā
khabharākādike kheṭe kulatulyaḥ kulādhikaḥ || baṃdhupūjyo'thadhanavānsukhī bhogī nṛpaḥ kramāt
parivittasuhṛdvaṃdhupoṣyāgaṇabalādhipau || nṛpaśca mitrabhāstheṣu kheṭe vreṃkādiṣu kramāt
viṣamarkṣe'rkahorāyāṃ sasthite śubhabheṣu ca || khyāto mahodyamī cātitejā dhīmāndhanī balī
śubheṣu caṃdrahorāyāṃ sthiteṣu samarāśiṣu || kāṃtimārddavasaubhāgyabhogadhīmānbhavennaraḥ
sūryahorāgataḥ pāpaḥ samabheṣu tu madhyamāḥ || viṣamarkṣeṣu bhāskaryā saumyā noktaphalapradāḥ
svamitratryaṃśagaścaṃdraḥ surūpaṃ guṇinaṃ naram || karotyannagatastadvattattulyaguṇarūpiṇam
vyālāyudhe catuṣpādāṃ'jeṣu ca tryaṃśake ca || tīkṣṇe'tihiṃsraśca bhavedgurutalpagatoṭanaḥ
steno bhoktā sadhanadhīrnṛpaḥ klībaśca śatruhā || viṣṭikṛddāsavṛttiśca pāpo hiṃsno'matirbhavet
meṣādikottamāṃśeṣu dvādaśāṃśeṣu rāśivat || jāyābalavibhūṣāḍhyaḥ sattvayukto'tisāhasī
tejasvī ca naraḥ khāye triṃśāṃse sṛjisaṃsthite || āmayī vā svabhāryāyāṃ viṣamaḥ pāradārikaḥ
duḥkhī paricchadayuto malinascārkaje svake || sukhadhīdhanakīrtyālastejasvī lokapūjitaḥ
nīraguhyabhavānbhogī jīve khatriṃśabhāgage || medhākalākāvyaśilpavivādakapaṭāṃcitaḥ
śāstrārthasāhasayuto budhe svatriṃśabhāgage || bahvapatsukhāraugyarogarūpārthasaṃyutaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
विद्वान्सvidvānsaучён
वाच्यःvācyaḥдолжно сказать
कृपणीkṛpaṇīскуп
सुखाक्षोsukhākṣoсчастлив взором
रिपुगृद्धिमान्ripugṛddhimānжаден до врагов
नीचस्तपस्वीnīcastapasvīнизок и подвижник
चष्णवनीcaṣṇavanīи корыстен
लोभीदुष्टस्तनोर्गुरोlobhīduṣṭastanorguroжаден и дурен — при Юпитере в первом доме
स्मरीsmarīсладострастен
मुखीmukhīречист
विलग्नस्थेvilagnastheпри стоящем в лагне
कलहीkalahīсварлив
सुरतोत्सुकःsuratotsukaḥохоч до утех
सुखितस्तनपस्येsukhitastanapasyeсчастлив и не подвижник
caи
भृगौbhṛgauпри Венере
जीववदन्यतःjīvavadanyataḥв прочем — как при Юпитере
निःश्वोniḥśvoнищ
रोगीrogīболен
कामवशोkāmavaśoво власти желания
मलिनःmalinaḥнечист
शैशवार्तियुक्śaiśavārtiyukмучим с младенчества
अलसोalasoленив
लग्नगेlagnageпри стоящем в лагне
मंदेmaṃdeпри Сатурне
धर्मात्स्वोञ्चगतेdharmātsvoñcagateот девятого, стоящем в своём возвышении
नृपःnṛpaḥцарь
ग्रामाधिपःgrāmādhipaḥдеревенский староста
saон
विद्वांश्चvidvāṃścaи учён
चार्वंगोऽन्यत्रcārvaṃgo'nyatraпрекрасен телом; в прочем
सूर्यवत्sūryavatкак при Солнце
पूर्णमुच्चेथpūrṇamuccethaв возвышении — полный
पादोनफलंpādonaphalaṃплод без четверти
मूलत्रिकोणगेmūlatrikoṇageв мулатриконе
शुभग्रहेदलंśubhagrahedalaṃпри благой планете — половина
स्वर्क्षेsvarkṣeв своём знаке
मित्रभेंऽघ्रिमितंmitrabheṃ'ghrimitaṃв дружественном — мерою в четверть
फलम्phalamплод
शत्रुभेऽल्पंśatrubhe'lpaṃво вражеском — мал
तथाtathāтакже
नीचास्तंगतेnīcāstaṃgateв падении и при заходе
फलशून्यताphalaśūnyatāпустота плода
खभराकादिकेkhabharākādikeв десятом знаке и прочих
खेटेkheṭeпри планете
कुलतुल्यःkulatulyaḥравен своему роду
कुलाधिकःkulādhikaḥвыше рода
बंधुपूज्योऽथधनवान्सुखीbaṃdhupūjyo'thadhanavānsukhīчтим роднёю, богат и счастлив
भोगीbhogīнаслаждается
नृपःnṛpaḥцарь
क्रमात्kramātпо порядку
परिवित्तसुहृद्वंधुपोष्यागणबलाधिपौparivittasuhṛdvaṃdhupoṣyāgaṇabalādhipauокружённый достатком, друзьями, роднёю, содержимыми и владыка войска
नृपश्चnṛpaścaи царь
मित्रभास्थेषुmitrabhāstheṣuв дружественных знаках
खेटेkheṭeпри планете
व्रेंकादिषुvreṃkādiṣuв первых и прочих
क्रमात्kramātпо порядку
विषमर्क्षेऽर्कहोरायांviṣamarkṣe'rkahorāyāṃв нечётном знаке, в хоре Солнца
सस्थितेsasthiteпри стоящем
शुभभेषुśubhabheṣuв благих знаках
caи
ख्यातोkhyātoпрославлен
महोद्यमीmahodyamīвелик в усилии
चातितेजाcātitejāи весьма светел
धीमान्धनीdhīmāndhanīразумен и богат
बलीbalīсилён
शुभेषुśubheṣuпри благих
चंद्रहोरायांcaṃdrahorāyāṃв хоре Луны
स्थितेषुsthiteṣuстоящих
समराशिषुsamarāśiṣuв чётных знаках
कांतिमार्द्दवसौभाग्यभोगधीमान्भवेन्नरःkāṃtimārddavasaubhāgyabhogadhīmānbhavennaraḥчеловек будет красив, мягок, счастлив, богат усладами и разумен
सूर्यहोरागतःsūryahorāgataḥстоящий в хоре Солнца
पापःpāpaḥзлотворный
समभेषुsamabheṣuв чётных знаках
तुtuже
मध्यमाःmadhyamāḥсредние
विषमर्क्षेषुviṣamarkṣeṣuв нечётных знаках
भास्कर्याbhāskaryāсолнечной
सौम्याsaumyāблаготворные
नोक्तफलप्रदाःnoktaphalapradāḥне дают названного плода
स्वमित्रत्र्यंशगश्चंद्रःsvamitratryaṃśagaścaṃdraḥЛуна, стоящая в своей и дружественной трети
सुरूपंsurūpaṃпрекрасного
गुणिनंguṇinaṃдостойного
नरम्naramчеловека
करोत्यन्नगतस्तद्वत्तत्तुल्यगुणरूपिणम्karotyannagatastadvattattulyaguṇarūpiṇamтворит; стоящая в ином — равного тому по свойствам и виду
व्यालायुधेvyālāyudheв трети змея и оружия
चतुष्पादांऽजेषुcatuṣpādāṃ'jeṣuв четвероногих и Овне
caи
त्र्यंशकेtryaṃśakeв трети
caи
तीक्ष्णेऽतिहिंस्रश्चtīkṣṇe'tihiṃsraścaв резкой — весьма жесток
भवेद्गुरुतल्पगतोटनःbhavedgurutalpagatoṭanaḥбудет осквернителем ложа наставника и бродягой
स्तेनोstenoвор
भोक्ताbhoktāвкушающий
सधनधीर्नृपःsadhanadhīrnṛpaḥбогат разумом и царь
क्लीबश्चklībaścaи бесплоден
शत्रुहाśatruhāистребитель врагов
विष्टिकृद्दासवृत्तिश्चviṣṭikṛddāsavṛttiścaподневольный работник и живущий службою
पापोpāpoгрешен
हिंस्नोऽमतिर्भवेत्hiṃsno'matirbhavetбудет жесток и неразумен
मेषादिकोत्तमांशेषुmeṣādikottamāṃśeṣuв высших долях, начиная с Овна
द्वादशांशेषुdvādaśāṃśeṣuв двенадцатых долях
राशिवत्rāśivatкак в знаке
जायाबलविभूषाढ्यःjāyābalavibhūṣāḍhyaḥбогат женою, силою и украшениями
सत्त्वयुक्तोऽतिसाहसीsattvayukto'tisāhasīнаделён мощью и весьма дерзок
तेजस्वीtejasvīсветел
caи
नरःnaraḥчеловек
खायेkhāyeв десятом и одиннадцатом
त्रिंशांसेtriṃśāṃseв тримшамше
सृजिसंस्थितेsṛjisaṃsthiteпри стоящем Марсе
आमयीāmayīболен
वाили
स्वभार्यायांsvabhāryāyāṃк своей жене
विषमःviṣamaḥсуров
पारदारिकःpāradārikaḥохоч до чужих жён
दुःखीduḥkhīнесчастен
परिच्छदयुतोparicchadayutoсо свитою
मलिनस्चार्कजेmalinascārkajeи нечист — при Сатурне
स्वकेsvakeв своей
सुखधीधनकीर्त्यालस्तेजस्वीsukhadhīdhanakīrtyālastejasvīсчастлив, разумен, богат, славен, ленив и светел
लोकपूजितःlokapūjitaḥчтим людьми
नीरगुह्यभवान्भोगीnīraguhyabhavānbhogīрождённый водой и тайным, наслаждающийся
जीवेjīveпри Юпитере
खत्रिंशभागगेkhatriṃśabhāgageстоящем в тримшамше десятого
मेधाकलाकाव्यशिल्पविवादकपटांचितःmedhākalākāvyaśilpavivādakapaṭāṃcitaḥнаделён умом, искусствами, поэзией, ремеслом, спором и хитростью
शास्त्रार्थसाहसयुतोśāstrārthasāhasayutoнаделён смыслом шастр и дерзостью
बुधेbudheпри Меркурии
स्वत्रिंशभागगेsvatriṃśabhāgageстоящем в своей тримшамше
बह्वपत्सुखारौग्यरोगरूपार्थसंयुतःbahvapatsukhāraugyarogarūpārthasaṃyutaḥмногодетен, счастлив, здоров, болезнен, красив и богат
अनुवाद

Должно сказать: он учён, но скуп; счастлив взором, жаден до врагов, низок и подвижник разом, корыстен, жаден и дурен — так при Юпитере в первом доме. При стоящем в лагне он сладострастен, речист, сварлив, охоч до утех, счастлив и не подвижник; при Венере — то же, а в прочем как при Юпитере. При Сатурне, стоящем в лагне, он нищ, болен, во власти желания, нечист, мучим с младенчества и ленив; а от девятого дома, когда Сатурн в своём возвышении, — царь, деревенский староста, учёный и прекрасный телом; в прочем — как при Солнце. В возвышении плод полон, в мулатриконе — без четверти, при благой планете — половина, в своём знаке и в дружественном — мерою в четверть, во вражеском — мал, а в падении и при заходе плода нет вовсе. При планете в десятом знаке и прочих человек равен своему роду или выше рода, чтим роднёю, богат, счастлив, наслаждается и бывает царём — по порядку. Окружённый достатком, друзьями, роднёю и содержимыми, владыка войска и царь — при планете в дружественных знаках, в первых и прочих по порядку. При стоящем в нечётном знаке, в хоре Солнца и в благих знаках человек прославлен, велик в усилии, весьма светел, разумен, богат и силён. При благих, стоящих в хоре Луны в чётных знаках, человек будет красив, мягок, счастлив, богат усладами и разумен. Злотворный, стоящий в хоре Солнца, в чётных знаках даёт средний плод; в нечётных же знаках, в солнечной хоре, благотворные не дают названного плода. Луна, стоящая в своей и дружественной трети, творит человека прекрасного и достойного; стоящая в иной — равного тому по свойствам и виду. В трети змея и оружия, в знаках четвероногих и в Овне, в резкой трети человек весьма жесток, будет осквернителем ложа наставника и бродягой, вором, вкушающим чужое; или же богат разумом и царь, бесплоден, истребитель врагов, подневольный работник и живущий службою, грешен, жесток и неразумен. В высших долях, начиная с Овна, и в двенадцатых долях — как в знаке: человек богат женою, силою и украшениями, наделён мощью, весьма дерзок и светел. В десятом и одиннадцатом, в тримшамше, при стоящем Марсе он болен, суров к своей жене и охоч до чужих; несчастен, со свитою и нечист — при Сатурне. В своей тримшамше он счастлив, разумен, богат, славен, хотя ленив, светел и чтим людьми. При Юпитере, стоящем в тримшамше десятого, рождается тот, кто наслаждается водою и тайным, наделён умом, искусствами, поэзией, ремеслом, спором и хитростью. При Меркурии, стоящем в своей тримшамше, человек наделён смыслом шастр и дерзостью, многодетен, счастлив, здоров, хотя и болезнен, красив и богат.

संस्करण

369438df639b · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 6:39:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से