नारद पुराण
The mantras of Viṣṇu, from the eight-syllable to the two-hundred-syllable70.13-24
735 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 70.13-24

Sanat-kumāra

देवनागरी

एकैकशो न्यसेद्वर्णान्मंत्रस्य क्रमतः सुधीः ॥ न्यसेद्धृदंसोरुपदेष्वर्णान्वेदमितान्मनोः
चक्रशं खगदांभोजपदेषु स्वस्वमुद्रया ॥ शेषांश्च न्यासवर्योऽयं विभूतिपञ्जराभिधः
न्यसेन्मूलार्णमेकैकं सचंद्रं तारसम्पुटम् ॥ अथवा वै नमोंतेन न्यसेदित्यपरे जगुः
तत्त्वन्यासं ततः कुर्याद्धिष्णुभावप्रसिद्धये ॥ अष्टार्णोऽष्टप्रकृत्यात्मा गदितः पूर्वसूरिभिः
पृथिव्यादीनि भूतानि ततोऽहंकारमेव च ॥ महांश्च प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौ प्रकृतयो मताः
पादे लिंगे हृदि मुखे मूर्ध्नि वक्षसि हृत्स्थले ॥ सर्वांगे व्यापकं कुर्यादेकेन साधकोत्तमः
मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् ॥ तत्तन्नाम समुच्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः
अयं तत्त्वाभिधो न्यासः सर्वन्यासोत्तमोत्तमः ॥ मूर्तीर्न्यसेद्द्वादश वै द्वादशादित्यसंयुताः
द्वादशाक्षरवर्णाद्या द्वादशादित्यसंयुताः ॥ अष्टार्णोऽयं मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्मा समीरितः
तासामात्मचतुष्कस्य योगादर्काक्षरो भवेत् ॥ ललाटकुक्षिहृत्कंठदक्षपार्श्वांसकेषु च
गले च वामपार्श्वांसगलपृष्टेष्वनंतरम् ॥ ककुद्यपि न्यसेन्मंत्री मूर्तीर्द्वादश वै क्रमात्
धात्रा तु केशवं न्यस्यार्यम्ण नारायणं पुनः ॥ मित्रेण माधवं न्यस्य गोविंदं वरुणेन च

लिप्यंतरण (IAST)

ekaikaśo nyasedvarṇānmaṃtrasya kramataḥ sudhīḥ || nyaseddhṛdaṃsorupadeṣvarṇānvedamitānmanoḥ
cakraśaṃ khagadāṃbhojapadeṣu svasvamudrayā || śeṣāṃśca nyāsavaryo'yaṃ vibhūtipañjarābhidhaḥ
nyasenmūlārṇamekaikaṃ sacaṃdraṃ tārasampuṭam || athavā vai namoṃtena nyasedityapare jaguḥ
tattvanyāsaṃ tataḥ kuryāddhiṣṇubhāvaprasiddhaye || aṣṭārṇo'ṣṭaprakṛtyātmā gaditaḥ pūrvasūribhiḥ
pṛthivyādīni bhūtāni tato'haṃkārameva ca || mahāṃśca prakṛtiścaivetyaṣṭau prakṛtayo matāḥ
pāde liṃge hṛdi mukhe mūrdhni vakṣasi hṛtsthale || sarvāṃge vyāpakaṃ kuryādekena sādhakottamaḥ
maṃtrārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāṃtimam || tattannāma samuccāryya nyasettattatsthale budhaḥ
ayaṃ tattvābhidho nyāsaḥ sarvanyāsottamottamaḥ || mūrtīrnyaseddvādaśa vai dvādaśādityasaṃyutāḥ
dvādaśākṣaravarṇādyā dvādaśādityasaṃyutāḥ || aṣṭārṇo'yaṃ manuścāṣṭaprakṛtyātmā samīritaḥ
tāsāmātmacatuṣkasya yogādarkākṣaro bhavet || lalāṭakukṣihṛtkaṃṭhadakṣapārśvāṃsakeṣu ca
gale ca vāmapārśvāṃsagalapṛṣṭeṣvanaṃtaram || kakudyapi nyasenmaṃtrī mūrtīrdvādaśa vai kramāt
dhātrā tu keśavaṃ nyasyāryamṇa nārāyaṇaṃ punaḥ || mitreṇa mādhavaṃ nyasya goviṃdaṃ varuṇena ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एकैकशोekaikaśoпо одному
न्यसेद्वर्णान्मंत्रस्यnyasedvarṇānmaṃtrasyaда возложит слоги мантры
क्रमतःkramataḥпо порядку
सुधीःsudhīḥразумный
न्यसेद्धृदंसोरुपदेष्वर्णान्वेदमितान्मनोःnyaseddhṛdaṃsorupadeṣvarṇānvedamitānmanoḥда возложит на сердце, плечи, бёдра и ноги четыре слога мантры
चक्रशंcakraśaṃдиск
खगदांभोजपदेषुkhagadāṃbhojapadeṣuна местах раковины, палицы и лотоса
स्वस्वमुद्रयाsvasvamudrayāкаждый своею мудрой
शेषांश्चśeṣāṃścaи остальные
न्यासवर्योऽयंnyāsavaryo'yaṃэта наилучшая ньяса
विभूतिपञ्जराभिधःvibhūtipañjarābhidhaḥзовущаяся «клетью величия»
न्यसेन्मूलार्णमेकैकंnyasenmūlārṇamekaikaṃда возложит слоги коренной по одному
सचंद्रंsacaṃdraṃс луною
तारसम्पुटम्tārasampuṭamобложенные пранавой
अथवाathavāили же
वैvaiпоистине
नमोंतेनnamoṃtenaс «намах» в конце
न्यसेदित्यपरेnyasedityapareда возложит — так иные
जगुःjaguḥсказали
तत्त्वन्यासंtattvanyāsaṃньясу таттв
ततःtataḥзатем
कुर्याद्धिष्णुभावप्रसिद्धयेkuryāddhiṣṇubhāvaprasiddhayeда совершит ради утверждения в состоянии Вишну
अष्टार्णोऽष्टप्रकृत्यात्माaṣṭārṇo'ṣṭaprakṛtyātmāвосьмисложная, чья природа — восемь пракрити
गदितःgaditaḥназвана
पूर्वसूरिभिःpūrvasūribhiḥпрежними мудрецами
पृथिव्यादीनिpṛthivyādīniземля и прочие
भूतानिbhūtāniпервостихии
ततोऽहंकारमेवtato'haṃkāramevaзатем ахамкара
caи
महांश्चmahāṃścaи махат
प्रकृतिश्चैवेत्यष्टौprakṛtiścaivetyaṣṭauи пракрити — так восемь
प्रकृतयोprakṛtayoпракрити
मताःmatāḥсчитаются
पादेpādeна ноге
लिंगेliṃgeна органе
हृदिhṛdiна сердце
मुखेmukheна лице
मूर्ध्निmūrdhniна темени
वक्षसिvakṣasiна груди
हृत्स्थलेhṛtsthaleна месте сердца
सर्वांगेsarvāṃgeна всём теле
व्यापकंvyāpakaṃохватывающее
कुर्यादेकेनkuryādekenaда совершит одним
साधकोत्तमःsādhakottamaḥлучший из делателей
मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मनेmaṃtrārṇahṛtparāyādyamātmaneслог мантры, «намах», затем «первому», «имеющему природою»
हृदयांतिमम्hṛdayāṃtimamс «намах» в конце
तत्तन्नामtattannāmaто и это имя
समुच्चार्य्यsamuccāryyaпроизнеся
न्यसेत्तत्तत्स्थलेnyasettattatsthaleда возложит на том и этом месте
बुधःbudhaḥмудрый
अयंayaṃэта
तत्त्वाभिधोtattvābhidhoзовущаяся таттвенною
न्यासःnyāsaḥньяса
सर्वन्यासोत्तमोत्तमःsarvanyāsottamottamaḥнаилучшая из всех ньяс
मूर्तीर्न्यसेद्द्वादशmūrtīrnyaseddvādaśaда возложит двенадцать образов
वैvaiпоистине
द्वादशादित्यसंयुताःdvādaśādityasaṃyutāḥсоединённых с двенадцатью Адитьями
द्वादशाक्षरवर्णाद्याdvādaśākṣaravarṇādyāначинающиеся со слогов двенадцатисложной
द्वादशादित्यसंयुताःdvādaśādityasaṃyutāḥсоединённые с двенадцатью Адитьями
अष्टार्णोऽयंaṣṭārṇo'yaṃэта восьмисложная
मनुश्चाष्टप्रकृत्यात्माmanuścāṣṭaprakṛtyātmāмантра, чья природа — восемь пракрити
समीरितःsamīritaḥназвана
तासामात्मचतुष्कस्यtāsāmātmacatuṣkasyaу четвёрки их природ
योगादर्काक्षरोyogādarkākṣaroот соединения — двенадцатисложная
भवेत्bhavetбывает
ललाटकुक्षिहृत्कंठदक्षपार्श्वांसकेषुlalāṭakukṣihṛtkaṃṭhadakṣapārśvāṃsakeṣuна лбу, боку, сердце, горле, правом боку и плече
caи
गलेgaleна горле
caи
वामपार्श्वांसगलपृष्टेष्वनंतरम्vāmapārśvāṃsagalapṛṣṭeṣvanaṃtaramна левом боку, плече, горле и спине вслед за тем
ककुद्यपिkakudyapiи на загривке
न्यसेन्मंत्रीnyasenmaṃtrīда возложит знаток мантр
मूर्तीर्द्वादशmūrtīrdvādaśaдвенадцать образов
वैvaiпоистине
क्रमात्kramātпо порядку
धात्राdhātrāс Дхатаром
तुtuже
केशवंkeśavaṃКешаву
न्यस्यार्यम्णnyasyāryamṇaвозложив, с Арьяманом
नारायणंnārāyaṇaṃНараяну
पुनःpunaḥснова
मित्रेणmitreṇaс Митрой
माधवंmādhavaṃМадхаву
न्यस्यnyasyaвозложив
गोविंदंgoviṃdaṃГовинду
वरुणेनvaruṇenaс Варуной
caи
अनुवाद

«...да возложит разумный по одному, по порядку, слоги мантры. Да возложит он на сердце, плечи, бёдра и ноги четыре слога мантры; диск на местах раковины, палицы и лотоса, каждый своею мудрой, и остальные. Эта наилучшая ньяса зовётся «клетью величия». Да возложит он слоги коренной по одному, с луною, обложенные пранавой; или же, с «намах» в конце, да возложит — так сказали иные. Затем да совершит ньясу таттв ради утверждения в состоянии Вишну. Восьмисложная, чья природа — восемь пракрити, названа так прежними мудрецами: земля и прочие первостихии, затем ахамкара, махат и пракрити — так считаются восемь пракрити. На ноге, на органе, на сердце, на лице, на темени, на груди, на месте сердца и на всём теле да совершит охватывающее одним лучший из делателей. Произнеся слог мантры, «намах», затем «первому», «имеющему природою», с «намах» в конце, то и это имя, да возложит мудрый на том и этом месте. Эта ньяса, зовущаяся таттвенною, — наилучшая из всех. Да возложит он двенадцать образов, соединённых с двенадцатью Адитьями, начинающихся со слогов двенадцатисложной. Восьмисложная мантра названа имеющей природою восемь пракрити; от соединения четвёрки их природ бывает двенадцатисложная. На лбу, боку, сердце, горле, правом боку и плече, на горле, на левом боку, плече, горле и спине, а также на загривке да возложит знаток мантр по порядку двенадцать образов: с Дхатаром — Кешаву, с Арьяманом — Нараяну, с Митрой — Мадхаву, с Варуной — Говинду...»

संस्करण

327895fdfaa8 · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 10:27:01 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से