नारद पुराण
The dvādaśī vows of the twelve months121.59-69
1153 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 121.59-69

Sanātana

देवनागरी

सूर्यलोकं समासाद्य भुक्त्वा भोगांश्चरं ततः ॥ जायते भुवि धर्मात्मा मानुष्ये रोगवर्जितः
ततो व्रतस्य पुण्येन पुनरेव लभेद्व्रतम् ॥ तत्पुण्येन रवेन्भित्वा मंडलं द्विजसत्तम
निरंजनं निरा कारं निर्द्वंद्वं ब्रह्म चाप्नुयात् ॥ अत्रैवाखंडसंज्ञं च व्रतमुक्त द्विजोत्तम
मूर्तिं निर्माय सौवर्णीं जनार्दनसमाह्वयाम् ॥ अभ्यर्च्य गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्रे भोजयेद्द्विजान्
द्वादश प्रतिमासं तु नक्ताशीः स्याज्जितेंद्रियः ॥ ततः समांते तां मूर्तिं समभ्यर्च्य विधानतः
गुरवे धेनुसहितां दद्यात्संप्रार्थयेत्तथा ॥ शतजन्मसु यत्किंचिन्मयाखंडव्रतं कृतम्
भगवंस्त्वत्प्रसादेन तदखंडमिहास्तु मे ॥ ततः संभोज्य विप्राग्र्यान्सखंडाढ्यैस्तु पायसैः
द्वादशैव हि सौवर्णीं दक्षिणां प्रददेन्नमेत् ॥ इति कृत्वा व्रतं विप्र प्रीणयित्वा जनार्दनम्
सौवर्णेन विमानेन याति विष्णोः परं पदम् ॥ पौषस्य कृष्णद्वादश्यां रूपव्रतमुदीरितम्
दशम्यां विधिवत्स्नात्वा गृह्णीयाद्गोमयं व्रती ॥ श्वेताया वैकवर्णाया अन्तरिक्षगतं द्विज
अष्टोत्तरशतं तेन पिंडिकाः कल्प्य नारद ॥ शोषयेदातपे धृत्वा पात्रे ताम्रेऽथ मृन्मये

लिप्यंतरण (IAST)

sūryalokaṃ samāsādya bhuktvā bhogāṃścaraṃ tataḥ || jāyate bhuvi dharmātmā mānuṣye rogavarjitaḥ
tato vratasya puṇyena punareva labhedvratam || tatpuṇyena ravenbhitvā maṃḍalaṃ dvijasattama
niraṃjanaṃ nirā kāraṃ nirdvaṃdvaṃ brahma cāpnuyāt || atraivākhaṃḍasaṃjñaṃ ca vratamukta dvijottama
mūrtiṃ nirmāya sauvarṇīṃ janārdanasamāhvayām || abhyarcya gandhapuṣpādyaistadagre bhojayeddvijān
dvādaśa pratimāsaṃ tu naktāśīḥ syājjiteṃdriyaḥ || tataḥ samāṃte tāṃ mūrtiṃ samabhyarcya vidhānataḥ
gurave dhenusahitāṃ dadyātsaṃprārthayettathā || śatajanmasu yatkiṃcinmayākhaṃḍavrataṃ kṛtam
bhagavaṃstvatprasādena tadakhaṃḍamihāstu me || tataḥ saṃbhojya viprāgryānsakhaṃḍāḍhyaistu pāyasaiḥ
dvādaśaiva hi sauvarṇīṃ dakṣiṇāṃ pradadennamet || iti kṛtvā vrataṃ vipra prīṇayitvā janārdanam
sauvarṇena vimānena yāti viṣṇoḥ paraṃ padam || pauṣasya kṛṣṇadvādaśyāṃ rūpavratamudīritam
daśamyāṃ vidhivatsnātvā gṛhṇīyādgomayaṃ vratī || śvetāyā vaikavarṇāyā antarikṣagataṃ dvija
aṣṭottaraśataṃ tena piṃḍikāḥ kalpya nārada || śoṣayedātape dhṛtvā pātre tāmre'tha mṛnmaye

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सूर्यलोकंsūryalokaṃмира Солнца
समासाद्यsamāsādyaдостигнув
भुक्त्वाbhuktvāнасладившись
भोगांश्चरंbhogāṃścaraṃусладами долго
ततःtataḥзатем
जायतेjāyateрождается
भुविbhuviна земле
धर्मात्माdharmātmāдхармою живущий
मानुष्येmānuṣyeв человечестве
रोगवर्जितःrogavarjitaḥлишённый болезни
ततोtatoзатем
व्रतस्यvratasyaобета
पुण्येनpuṇyenaблагом
पुनरेवpunarevaснова именно
लभेद्व्रतम्labhedvratamобретает обет
तत्पुण्येनtatpuṇyenaтем благом
रवेन्भित्वाravenbhitvāСолнца пробив
मंडलंmaṃḍalaṃкруг
द्विजसत्तमdvijasattamaо лучший из дваждырождённых
निरंजनंniraṃjanaṃнезапятнанного
निराnirāбез
कारंkāraṃобраза
निर्द्वंद्वंnirdvaṃdvaṃвне двойственности
ब्रह्मbrahmaБрахмана
चाप्नुयात्cāpnuyātи достигает
अत्रैवाखंडसंज्ञंatraivākhaṃḍasaṃjñaṃздесь же именуемый Неделимым
caи
व्रतमुक्तvratamuktaобет изложен
द्विजोत्तमdvijottamaо лучший из дваждырождённых
मूर्तिंmūrtiṃобраз
निर्मायnirmāyaсделав
सौवर्णींsauvarṇīṃзолотой
जनार्दनसमाह्वयाम्janārdanasamāhvayāmименуемый Джанарданой
अभ्यर्च्यabhyarcyaпочтив
गन्धपुष्पाद्यैस्तदग्रेgandhapuṣpādyaistadagreблаговониями, цветами и прочим; пред ним
भोजयेद्द्विजान्bhojayeddvijānпусть накормит дваждырождённых
द्वादशdvādaśaдвенадцать
प्रतिमासंpratimāsaṃв каждом месяце
तुtuже
नक्ताशीःnaktāśīḥвкушающий ночью
स्याज्जितेंद्रियःsyājjiteṃdriyaḥпусть будет, обуздавший чувства
ततःtataḥзатем
समांतेsamāṃteв конце года
तांtāṃтот
मूर्तिंmūrtiṃобраз
समभ्यर्च्यsamabhyarcyaпочтив
विधानतःvidhānataḥпо уставу
गुरवेguraveнаставнику
धेनुसहितांdhenusahitāṃвместе с коровою
दद्यात्संप्रार्थयेत्तथाdadyātsaṃprārthayettathāпусть даст; и пусть умолит так
शतजन्मसुśatajanmasuв ста рождениях
यत्किंचिन्मयाखंडव्रतंyatkiṃcinmayākhaṃḍavrataṃчто бы мною ни было; Неделимый обет
कृतम्kṛtamсовершён
भगवंस्त्वत्प्रसादेनbhagavaṃstvatprasādenaо Владыка, твоею милостью
तदखंडमिहास्तुtadakhaṃḍamihāstuто да будет здесь неделимым
मेmeу меня
ततःtataḥзатем
संभोज्यsaṃbhojyaнакормив
विप्राग्र्यान्सखंडाढ्यैस्तुviprāgryānsakhaṃḍāḍhyaistuлучших брахманов; с сахаром обильною
पायसैःpāyasaiḥмолочною кашей
द्वादशैवdvādaśaivaименно двенадцать
हिhiведь
सौवर्णींsauvarṇīṃзолотую
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
प्रददेन्नमेत्pradadennametпусть даст и поклонится
इतिitiтак
कृत्वाkṛtvāсовершив
व्रतंvrataṃобет
विप्रvipraо брахман
प्रीणयित्वाprīṇayitvāобрадовав
जनार्दनम्janārdanamДжанардану
सौवर्णेनsauvarṇenaна золотой
विमानेनvimānenaколеснице
यातिyātiидёт
विष्णोःviṣṇoḥВишну
परंparaṃв высшую
पदम्padamобитель
पौषस्यpauṣasyaпауши
कृष्णद्वादश्यांkṛṣṇadvādaśyāṃв тёмную двадаши
रूपव्रतमुदीरितम्rūpavratamudīritamобет облика изложен
दशम्यांdaśamyāṃв дашами
विधिवत्स्नात्वाvidhivatsnātvāомывшись по уставу
गृह्णीयाद्गोमयंgṛhṇīyādgomayaṃпусть возьмёт коровий навоз
व्रतीvratīобетник
श्वेतायाśvetāyāу белой
वैकवर्णायाvaikavarṇāyāили одноцветной
अन्तरिक्षगतंantarikṣagataṃна лету подхваченный
द्विजdvijaо дваждырождённый
अष्टोत्तरशतंaṣṭottaraśataṃсто восемь
तेनtenaим
पिंडिकाःpiṃḍikāḥкомков
कल्प्यkalpyaизготовив
नारदnāradaо Нарада
शोषयेदातपेśoṣayedātapeпусть высушит на солнце
धृत्वाdhṛtvāположив
पात्रेpātreв сосуд
ताम्रेऽथtāmre'thaмедный затем
मृन्मयेmṛnmayeили глиняный
अनुवाद

«…достигнув мира Солнца и насладившись долго усладами, затем рождается он на земле, в человечестве, дхармою живущий, лишённый болезни; затем благом обета снова обретает тот же обет, а тем благом, пробив круг Солнца, о лучший из дваждырождённых, достигает Брахмана — незапятнанного, без образа, вне двойственности. Здесь же изложен обет, именуемый Неделимым, о лучший из дваждырождённых. Сделав золотой образ, именуемый Джанарданой, и почтив его благовониями, цветами и прочим, пусть накормит пред ним двенадцать дваждырождённых; и в каждом месяце пусть будет вкушающим ночью, обуздавшим чувства. Затем в конце года, почтив тот образ по уставу, пусть даст его наставнику вместе с коровою и умолит так: «Что бы ни было мною совершено из Неделимого обета в ста рождениях, — о Владыка, твоею милостью да будет оно здесь у меня неделимым». Затем, накормив двенадцать лучших брахманов молочною кашей, обильною сахаром, пусть даст золотую дакшину и поклонится. Так совершив обет, о брахман, и обрадовав Джанардану, идёт он на золотой колеснице в высшую обитель Вишну. В тёмную двадаши пауши изложен обет облика: в дашами, омывшись по уставу, пусть возьмёт обетник коровий навоз у белой или одноцветной коровы, подхваченный на лету, о дваждырождённый; изготовив им сто восемь комков, о Нарада, пусть высушит их на солнце, положив в медный или глиняный сосуд».

संस्करण

95f260658a2c · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 10:36:12 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से