पद्मपुराण
The riddle of Prahlāda and the birth of the new Indra2.5.11-16
1171 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 2.5.11-16
देवनागरी

योगासनसमारूढो निराशो निष्परिग्रहः । तस्य वेला सुसम्प्राप्ता मृत्युकालस्य वै तदा
आगता दानवा विप्रं सोमशर्माणमंतिके । मृत्युकाले तु संप्राप्ते प्राणयात्रा प्रवर्तिनः
शालग्रामे महाक्षेत्रे ऋषीणां मानवर्धने । केचिद्वदंति वै दैत्याः केचिद्वदंति दानवाः
एवंविधो महाशब्दः कर्णरन्ध्रं गतस्तदा । तस्यैव विप्रवर्यस्य सुचिरात्सोमशर्मणः
ज्ञानध्यानविलग्नस्य प्रविष्टं दैत्यजं भयम् । तेन ध्यानेन तस्यापि दैत्यभीत्यैव वै तदा
सत्वरं चैव तत्प्राणा गतास्तस्य महात्मनः । दैत्यभयेन संयुक्तः स हि मृत्युवशंगतः

लिप्यंतरण (IAST)

yogāsanasamārūḍho nirāśo niṣparigrahaḥ | tasya velā susamprāptā mṛtyukālasya vai tadā
āgatā dānavā vipraṃ somaśarmāṇamaṃtike | mṛtyukāle tu saṃprāpte prāṇayātrā pravartinaḥ
śālagrāme mahākṣetre ṛṣīṇāṃ mānavardhane | kecidvadaṃti vai daityāḥ kecidvadaṃti dānavāḥ
evaṃvidho mahāśabdaḥ karṇarandhraṃ gatastadā | tasyaiva vipravaryasya sucirātsomaśarmaṇaḥ
jñānadhyānavilagnasya praviṣṭaṃ daityajaṃ bhayam | tena dhyānena tasyāpi daityabhītyaiva vai tadā
satvaraṃ caiva tatprāṇā gatāstasya mahātmanaḥ | daityabhayena saṃyuktaḥ sa hi mṛtyuvaśaṃgataḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
योग-आसन-समारूढःyoga-āsana-samārūḍhaḥутвердившийся в йогической позе
निराशःnirāśaḥбез желаний
निष्परिग्रहःniṣparigrahaḥбез имущества
तस्य वेलाtasya velāего час
सु-सम्प्राप्ताsu-samprāptāнастал
मृत्यु-कालस्यmṛtyu-kālasyaвремени смерти
वै तदाvai tadāтогда
आगताःāgatāḥпришли
दानवाःdānavāḥданавы
विप्रम्vipramк брахману
सोमशर्माणम्somaśarmāṇamСомашарману
अन्तिकेantikeблизко
मृत्यु-काले तुmṛtyu-kāle tuв час же смерти
सम्प्राप्तेsamprāpteнаступивший
प्राण-यात्राprāṇa-yātrāисход дыхания
प्रवर्तिनःpravartinaḥу начинающегося
शालग्रामेśālagrāmeв Шалаграме
महा-क्षेत्रेmahā-kṣetreвеликом месте
ऋषीणाम्ṛṣīṇāmмудрецов
मान-वर्धनेmāna-vardhaneумножающем почёт
केचित् वदन्तिkecit vadantiодни говорят
वै दैत्याःvai daityāḥдайтьи
केचित् वदन्तिkecit vadantiдругие говорят
दानवाःdānavāḥданавы
एवं-विधःevaṃ-vidhaḥтакого рода
महा-शब्दःmahā-śabdaḥвеликий шум
कर्ण-रन्ध्रम्karṇa-randhramв ушную скважину
गतः तदाgataḥ tadāвошёл тогда
तस्य एवtasya evaтого самого
विप्र-वर्यस्यvipra-varyasyaлучшего из брахманов
सु-चिरात्su-cirātпосле долгого времени
सोमशर्मणःsomaśarmaṇaḥСомашармана
ज्ञान-ध्यान-विलग्नस्यjñāna-dhyāna-vilagnasyaпогружённого в знание и созерцание
प्रविष्टम्praviṣṭamвошёл
दैत्य-जम् भयम्daitya-jam bhayamстрах, рождённый дайтьями
तेन ध्यानेनtena dhyānenaтем созерцанием
तस्य अपिtasya apiи у него
दैत्य-भीत्या एवdaitya-bhītyā evaименно со страхом дайтьев
वै तदाvai tadāтогда
सत्वरम् च एवsatvaram ca evaи поспешно
तत्-प्राणाःtat-prāṇāḥдыхание его
गताःgatāḥушло
तस्य महा-आत्मनःtasya mahā-ātmanaḥу того великого духом
दैत्य-भयेन संयुक्तःdaitya-bhayena saṃyuktaḥохваченный страхом дайтьев
सः हिsaḥ hiон и
मृत्यु-वशम् गतःmṛtyu-vaśam gataḥпопал во власть смерти
अनुवाद

Утвердившийся в йогической позе, без желаний и без имущества, — и настал тогда его час, время смерти. Пришли данавы близко к брахману Сомашарману, когда наступил час смерти и начинался исход дыхания, — в Шалаграме, великом месте, умножающем почёт мудрецов. Одни говорят: дайтьи, другие говорят: данавы. Такого рода великий шум вошёл тогда в ушную скважину того самого лучшего из брахманов, Сомашармана, после долгого времени погружённого в знание и созерцание, — и вошёл страх, рождённый дайтьями. С этим самым созерцанием, со страхом дайтьев, поспешно ушло дыхание того великого духом: охваченный страхом дайтьев, он и попал во власть смерти.

संस्करण

5fd9a2bfb31b · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:31 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से