इलावृतं मध्यगं तु पञ्चवर्षाणि चैव हि । उत्तरोत्तरमेतेभ्यो वर्षमुद्रिच्यते गुणैः
आयुः प्रमाणमारोग्यं धर्मतः कामतोऽर्थतः । समन्वितानि भूतानि तेषु सर्वेषु सत्तमाः
एवमेषा महाभागाः पर्वतैः पृथिवी चिता । हेमकूटस्तु सुमहान्कैलासो नाम पर्वतः
तत्र वैश्रवणो देवो गुह्यकैः सह मोदते । अस्त्युत्तरेण कैलासं मैनाकं पर्वतं प्रति
हिरण्यशृङ्गः सुमहान्दिव्यो मणिमयो गिरिः । तस्य पार्श्वे महद्दिव्यं शुभ्रं काञ्चनबालुकम्
रम्यं विष्णुसरो नाम यत्र राजा भगीरथः । दृष्ट्वा भागीरथीं गङ्गामुवास बहुलाः समाः
यूपा मणिमयास्तत्र चैत्याश्चापि हिरण्मयाः । तत्रेष्ट्वा तु गतः सिद्धिं सहस्राक्षो महायशाः
ilāvṛtaṃ madhyagaṃ tu pañcavarṣāṇi caiva hi | uttarottarametebhyo varṣamudricyate guṇaiḥ
āyuḥ pramāṇamārogyaṃ dharmataḥ kāmato'rthataḥ | samanvitāni bhūtāni teṣu sarveṣu sattamāḥ
evameṣā mahābhāgāḥ parvataiḥ pṛthivī citā | hemakūṭastu sumahānkailāso nāma parvataḥ
tatra vaiśravaṇo devo guhyakaiḥ saha modate | astyuttareṇa kailāsaṃ mainākaṃ parvataṃ prati
hiraṇyaśṛṅgaḥ sumahāndivyo maṇimayo giriḥ | tasya pārśve mahaddivyaṃ śubhraṃ kāñcanabālukam
ramyaṃ viṣṇusaro nāma yatra rājā bhagīrathaḥ | dṛṣṭvā bhāgīrathīṃ gaṅgāmuvāsa bahulāḥ samāḥ
yūpā maṇimayāstatra caityāścāpi hiraṇmayāḥ | tatreṣṭvā tu gataḥ siddhiṃ sahasrākṣo mahāyaśāḥ
«Илаврита — срединная, и пять варш; и каждая последующая из них превосходит качествами: сроком жизни, мерою, здоровьем, в дхарме, в каме и в артхе наделены существа во всех тех, о лучшие. Так усеяна горами эта земля, о высокоблагие. Хемакута же — весьма великая гора по имени Кайласа; там бог Вайшравана вместе с гухьяками радуется. К северу от Кайласы, близ горы Майнаки, есть весьма великая, дивная самоцветная гора Хираньяшринга; подле неё — великое, дивное, светлое озеро с золотым песком, прекрасное, по имени озеро Вишну, где царь Бхагиратха, увидев Гангу Бхагиратхи, обитал многие годы. Там жертвенные столбы самоцветные и святилища златые; там, совершив жертву, достиг совершенства многославный тысячеокий».
73186aa659b8 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:38 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Порядок стран описан восходящим: каждая следующая превосходит предыдущую и жизнью, и здоровьем, и во всех трёх целях — дхарме, артхе, каме. Мир устроен ступенями, и наша земля стоит внизу этой лестницы. Оттого и незачем принимать здешнюю меру за меру вообще. А затем названо озеро Вишну — место, где Бхагиратха прожил годы, глядя на Гангу, которую сам же свёл на землю. Его не назвали здесь ни подвижником, ни героем; сказано просто, что он там жил. Труд его давно завершён, а он остался у реки. Так, посреди перечня гор и золота, вставлена самая тихая подробность главы: человек, добившийся невозможного, поселился рядом с тем, что добыл.