पद्मपुराण
The Testing of Rāma, the Rite of Śrāddha, and the Glory of Ash5.104.25-34
3259 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.104.25-34
देवनागरी

नारायणीयमेतत्तु परमं धाम भास्वरम् । उष्णशीताद्यविच्छेद्यं ज्ञानगम्यं न चाक्षुषम्
तत्तु पूजयतश्चोर्ध्वं पश्य ब्रह्मपुरागमान् । दिक्षु सर्वासु च मुनीन्पश्य पूजयतोऽमलान्
चतुरो निगमान्पश्य स्तुवतः परमं पदम् । योगिनः सनकाद्यास्तु योगामास्थाय यत्नतः
ध्यायन्ति परमं तेजस्तदिदं पश्य राघव । अमुं च रोमशं पश्य प्रदक्षिणनमस्क्रियाः
कुर्वाणं कोटिकोटिश्च बालखिल्यान्मुनीश्वरान् । लक्ष्म्यादिसर्ववनिताभिः पूज्यमानं परं पदम्
साकारं च निराकारं ब्रह्म यत्परिकीर्तितम् । अज्ञानिनो न पश्यन्ति पश्यन्ति ज्ञानचक्षुषः
शम्भुवाक्यादतः सर्वे पूजयामासुरच्युतम् । गिरिकर्णी च तुलसीं मल्लिकां मारुतं तथा
नीलोत्पलैरम्बुजैश्च कृष्णास्फुटजलैरपि । पूजयन्तो महात्मानो महात्मानं जनार्दनम्
नारदं खेऽथ ददृशुर्जटिलं सविपञ्चिकम् । नारायणपदघोषं लम्बकूर्चोपवीतिनम्
स चापि मनसा दध्यौ क एष इति नारदः । स पपात प्रभोः पादे शम्भोरानन्दनिर्भरः

लिप्यंतरण (IAST)

nārāyaṇīyametattu paramaṃ dhāma bhāsvaram | uṣṇaśītādyavicchedyaṃ jñānagamyaṃ na cākṣuṣam
tattu pūjayataścordhvaṃ paśya brahmapurāgamān | dikṣu sarvāsu ca munīnpaśya pūjayato'malān
caturo nigamānpaśya stuvataḥ paramaṃ padam | yoginaḥ sanakādyāstu yogāmāsthāya yatnataḥ
dhyāyanti paramaṃ tejastadidaṃ paśya rāghava | amuṃ ca romaśaṃ paśya pradakṣiṇanamaskriyāḥ
kurvāṇaṃ koṭikoṭiśca bālakhilyānmunīśvarān | lakṣmyādisarvavanitābhiḥ pūjyamānaṃ paraṃ padam
sākāraṃ ca nirākāraṃ brahma yatparikīrtitam | ajñānino na paśyanti paśyanti jñānacakṣuṣaḥ
śambhuvākyādataḥ sarve pūjayāmāsuracyutam | girikarṇī ca tulasīṃ mallikāṃ mārutaṃ tathā
nīlotpalairambujaiśca kṛṣṇāsphuṭajalairapi | pūjayanto mahātmāno mahātmānaṃ janārdanam
nāradaṃ khe'tha dadṛśurjaṭilaṃ savipañcikam | nārāyaṇapadaghoṣaṃ lambakūrcopavītinam
sa cāpi manasā dadhyau ka eṣa iti nāradaḥ | sa papāta prabhoḥ pāde śambhorānandanirbharaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नारायणीयम्-एतत्-तुnārāyaṇīyam-etat-tuэто Нараяново
परमम्-धाम-भास्वरम्paramam-dhāma-bhāsvaramвысшее обиталище, сияющее
उष्ण-शीत-आदि-अविच्छेद्यम्uṣṇa-śīta-ādi-avicchedyamнеразделимое жаром, холодом и прочим
ज्ञान-गम्यम्-न-च-आक्षुषम्jñāna-gamyam-na-ca-ākṣuṣamдостижимое знанием, не глазом
तत्-तु-पूजयतः-च-ऊर्ध्वम्tat-tu-pūjayataḥ-ca-ūrdhvamего же чтущих, и вверху
पश्य-ब्रह्म-पुर-आगमान्paśya-brahma-pura-āgamānвзгляни на пришедших из града Брахмы
दिक्षु-सर्वासु-च-मुनीन्dikṣu-sarvāsu-ca-munīnи во всех сторонах мудрецов
पश्य-पूजयतः-अमलान्paśya-pūjayataḥ-amalānвзгляни, чтущих, беспорочных
चतुरः-निगमान्-पश्यcaturaḥ-nigamān-paśyaна четыре Веды взгляни
स्तुवतः-परमम्-पदम्stuvataḥ-paramam-padamславящие высшую обитель
योगिनः-सनक-आद्याः-तुyoginaḥ-sanaka-ādyāḥ-tuйогины же, Санака и прочие
योगाम्-आस्थाय-यत्नतःyogām-āsthāya-yatnataḥутвердившись в йоге, со тщанием
ध्यायन्ति-परमम्-तेजःdhyāyanti-paramam-tejaḥсозерцают высший свет
तत्-इदम्-पश्य-राघवtat-idam-paśya-rāghavaвот он — взгляни, о Рагхава
अमुम्-च-रोमशम्-पश्यamum-ca-romaśam-paśyaи на этого Ромашу взгляни
प्रदक्षिण-नमस्क्रियाःpradakṣiṇa-namaskriyāḥобходы посолонь и поклоны
कुर्वाणम्-कोटि-कोटिः-चkurvāṇam-koṭi-koṭiḥ-caтворящего, и миллионы миллионов
बालखिल्यान्-मुनि-ईश्वरान्bālakhilyān-muni-īśvarānбалакхильев, владык мудрецов
लक्ष्मी-आदि-सर्व-वनिताभिःlakṣmī-ādi-sarva-vanitābhiḥЛакшми и всеми жёнами
पूज्यमानम्-परम्-पदम्pūjyamānam-param-padamчтимую высшую обитель
साकारम्-च-निराकारम्sākāram-ca-nirākāramи с образом, и без образа
ब्रह्म-यत्-परिकीर्तितम्brahma-yat-parikīrtitamчто возглашено Брахманом
अज्ञानिनः-न-पश्यन्तिajñāninaḥ-na-paśyantiнезнающие не видят
पश्यन्ति-ज्ञान-चक्षुषःpaśyanti-jñāna-cakṣuṣaḥвидят имеющие око знания
शम्भु-वाक्यात्-अतः-सर्वेśambhu-vākyāt-ataḥ-sarveпо слову Шамбху затем все
पूजयाम्-आसुः-अच्युतम्pūjayām-āsuḥ-acyutamпочтили Ачьюту
गिरि-कर्णी-च-तुलसीम्giri-karṇī-ca-tulasīmгирикарни и туласи
मल्लिकाम्-मारुतम्-तथाmallikām-mārutam-tathāмаллику и марут
नील-उत्पलैः-अम्बुजैः-चnīla-utpalaiḥ-ambujaiḥ-caсиними лилиями и лотосами
कृष्णा-स्फुट-जलैः-अपिkṛṣṇā-sphuṭa-jalaiḥ-apiи водами прозрачной Кришны
पूजयन्तः-महा-आत्मानःpūjayantaḥ-mahā-ātmānaḥчтущие, великие душою
महा-आत्मानम्-जनार्दनम्mahā-ātmānam-janārdanamвеликого душою Джанардану
नारदम्-खे-अथ-ददृशुःnāradam-khe-atha-dadṛśuḥНараду в небе затем узрели
जटिलम्-स-विपञ्चिकम्jaṭilam-sa-vipañcikamкосматого, с виною
नारायण-पद-घोषम्nārāyaṇa-pada-ghoṣamс возгласом имени Нараяны
लम्ब-कूर्च-उपवीतिनम्lamba-kūrca-upavītinamс длинной бородою, со шнуром
सः-च-अपि-मनसा-दध्यौsaḥ-ca-api-manasā-dadhyauи он же в уме помыслил
कः-एषः-इति-नारदःkaḥ-eṣaḥ-iti-nāradaḥ«кто это» — Нарада
सः-पपात-प्रभोः-पादेsaḥ-papāta-prabhoḥ-pādeон пал к стопе владыки
शम्भोः-आनन्द-निर्भरःśambhoḥ-ānanda-nirbharaḥШамбху, полный блаженства
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
अनुवाद

«„Это Нараяново высшее обиталище, сияющее, неразделимое жаром, холодом и прочим, достижимое знанием, а не глазом. Взгляни же вверху на чтущих его, пришедших из града Брахмы; и во всех сторонах взгляни на мудрецов, чтущих, беспорочных. Взгляни на четыре Веды, славящие высшую обитель; йогины же, Санака и прочие, утвердившись в йоге, со тщанием созерцают высший свет — вот он, взгляни, о Рагхава. И на этого Ромашу взгляни, творящего обходы посолонь и поклоны, и на миллионы миллионов балакхильев, владык мудрецов; и на высшую обитель, чтимую Лакшми и всеми жёнами. И с образом, и без образа — что возглашено Брахманом: незнающие не видят, видят имеющие око знания“. По слову Шамбху затем все почтили Ачьюту — гирикарни, туласи, малликой и марутом, синими лилиями и лотосами и водами прозрачной Кришны, чтущие, великие душою, великого душою Джанардану. Нараду в небе затем узрели — косматого, с виною, с возгласом имени Нараяны, с длинной бородою и со шнуром. И он же помыслил в уме: „Кто это?“ — и пал к стопе владыки Шамбху, полный блаженства.»

संस्करण

959c1ca78c9e · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से