पद्मपुराण
The Testing of Rāma, the Rite of Śrāddha, and the Glory of Ash5.104.94-106
3265 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.104.94-106

श्रीराम उवाच

देवनागरी

त्रिकालं चैव पूजा चेत्प्रातर्देवं यजेत्स्वकम् । अरुणोदयवेलायां करोति यदि पूजनम्
अधःशायी तथाभूतः प्रातरुत्थाय कर्मवित् । प्रातस्त्यमपि यत्कर्म तत्कृत्वा स्नानपूर्वकम्
ऋणत्रयविनिर्मुक्तो यास्यति ब्रह्मतत्परम् । सूर्यस्योदयवेलायां शिवपूजां करोति यः
रुद्रेण समतेजस्वी शिवलोके महीयते । उदिते भास्करे पश्चाद्घटिकान्तरपूजनम्
रुद्रेण समतेजस्वी शिवलोके महीयते । द्वितीयघटिकायां तु यदि पूजनमीशितुः
वायुना समतेजस्वी शिवलोके महीयते । तृतीयघटिकायां तु शिवपूजां समाचरेत् । कुबेरसमतेजस्वी शिवलोके महीयते । चतुर्थीपञ्चमीषष्ठीसप्तमीघटिकासु यः
शिवं पूजयते भक्त्या शिवलोके मरुत्समः । तत्काल एव क्रियते पूजा यत्कालनोदिता
यथाप्रतिज्ञमथवा गृहीतनियमो यजेत् । उपचारेषु शक्त्या वै नियमं परिपालयेत्
नियमातिक्रमे वापि यागश्च स्याद्विभोर्यदि
क्व पूजा देवदेवस्य शङ्करस्यामितौजसः । स्मरणात्पापनाशस्य स्मरणान्मोक्षदस्य च
शिवस्य शिवरूपाय शिवतत्त्वार्थवेदिनः । सोमस्य सोमभूपस्य सोमनेत्रस्य राजितुः
वेदमूर्तेरमूर्तेश्च वेदसारस्य वेदिनः । वेदवेदांगवित्तस्य वेद्यावेद्यस्य योगिनः
गोक्षीरसमदेहस्य गोक्षीरस्नानमोदिनः । गोपालिनस्त्रिनेत्रस्य त्रयीनेत्रस्य मायिनः

लिप्यंतरण (IAST)

trikālaṃ caiva pūjā cetprātardevaṃ yajetsvakam | aruṇodayavelāyāṃ karoti yadi pūjanam
adhaḥśāyī tathābhūtaḥ prātarutthāya karmavit | prātastyamapi yatkarma tatkṛtvā snānapūrvakam
ṛṇatrayavinirmukto yāsyati brahmatatparam | sūryasyodayavelāyāṃ śivapūjāṃ karoti yaḥ
rudreṇa samatejasvī śivaloke mahīyate | udite bhāskare paścādghaṭikāntarapūjanam
rudreṇa samatejasvī śivaloke mahīyate | dvitīyaghaṭikāyāṃ tu yadi pūjanamīśituḥ
vāyunā samatejasvī śivaloke mahīyate | tṛtīyaghaṭikāyāṃ tu śivapūjāṃ samācaret | kuberasamatejasvī śivaloke mahīyate | caturthīpañcamīṣaṣṭhīsaptamīghaṭikāsu yaḥ
śivaṃ pūjayate bhaktyā śivaloke marutsamaḥ | tatkāla eva kriyate pūjā yatkālanoditā
yathāpratijñamathavā gṛhītaniyamo yajet | upacāreṣu śaktyā vai niyamaṃ paripālayet
niyamātikrame vāpi yāgaśca syādvibhoryadi
kva pūjā devadevasya śaṅkarasyāmitaujasaḥ | smaraṇātpāpanāśasya smaraṇānmokṣadasya ca
śivasya śivarūpāya śivatattvārthavedinaḥ | somasya somabhūpasya somanetrasya rājituḥ
vedamūrteramūrteśca vedasārasya vedinaḥ | vedavedāṃgavittasya vedyāvedyasya yoginaḥ
gokṣīrasamadehasya gokṣīrasnānamodinaḥ | gopālinastrinetrasya trayīnetrasya māyinaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कर्ता-कुर्वीत-पूर्वे-द्युःkartā-kurvīta-pūrve-dyuḥсовершающий да сделает накануне
त्यक्त्वा-च-एव-परे-अहनिtyaktvā-ca-eva-pare-ahaniоставив и на другой день
गृह्णीत-नियमान्-उक्तान्gṛhṇīta-niyamān-uktānда примет сказанные правила
सर्वम्-एतत्-परित्यजेत्sarvam-etat-parityajetвсё это да оставит
त्रि-कालम्-च-एव-पूजा-चेत्tri-kālam-ca-eva-pūjā-cetи если поклонение трижды в день
प्रातः-देवम्-यजेत्-स्वकम्prātaḥ-devam-yajet-svakamутром своего бога да чтит
अरुण-उदय-वेलायाम्aruṇa-udaya-velāyāmв час утренней зари
करोति-यदि-पूजनम्karoti-yadi-pūjanamесли совершает поклонение
अधः-शायी-तथा-भूतःadhaḥ-śāyī-tathā-bhūtaḥспящий на земле, таковой
प्रातः-उत्थाय-कर्म-वित्prātaḥ-utthāya-karma-vitвстав поутру, знающий обряд
प्रातस्त्यम्-अपि-यत्-कर्मprātastyam-api-yat-karmaи утренний обряд, какой
तत्-कृत्वा-स्नान-पूर्वकम्tat-kṛtvā-snāna-pūrvakamего совершив, с омовением прежде
ऋण-त्रय-विनिर्मुक्तःṛṇa-traya-vinirmuktaḥот трёх долгов освобождённый
यास्यति-ब्रह्म-तत्परम्yāsyati-brahma-tatparamпойдёт к высшему Брахману
सूर्यस्य-उदय-वेलायाम्sūryasya-udaya-velāyāmв час восхода солнца
शिव-पूजाम्-करोति-यःśiva-pūjām-karoti-yaḥкто совершает поклонение Шиве
रुद्रेण-सम-तेजस्वीrudreṇa-sama-tejasvīравный Рудре мощью
शिव-लोके-महीयतेśiva-loke-mahīyateв мире Шивы почитается
उदिते-भास्करे-पश्चात्udite-bhāskare-paścātпо восходе солнца, после
घटिका-अन्तर-पूजनम्ghaṭikā-antara-pūjanamпоклонение в пределах гхатики
द्वितीय-घटिकायाम्-तुdvitīya-ghaṭikāyām-tuво вторую же гхатику
यदि-पूजनम्-ईशितुःyadi-pūjanam-īśituḥесли поклонение Владыке
वायुना-सम-तेजस्वीvāyunā-sama-tejasvīравный Ваю мощью
शिव-लोके-महीयतेśiva-loke-mahīyateв мире Шивы почитается
तृतीय-घटिकायाम्-तुtṛtīya-ghaṭikāyām-tuв третью же гхатику
शिव-पूजाम्-समाचरेत्śiva-pūjām-samācaretпоклонение Шиве да совершит
कुबेर-सम-तेजस्वीkubera-sama-tejasvīравный Кубере мощью
चतुर्थी-पञ्चमी-षष्ठीcaturthī-pañcamī-ṣaṣṭhīв четвёртую, пятую, шестую
सप्तमी-घटिकासु-यःsaptamī-ghaṭikāsu-yaḥседьмую гхатику кто
शिवम्-पूजयते-भक्त्याśivam-pūjayate-bhaktyāШиву чтит с преданностью
शिव-लोके-मरुत्-समःśiva-loke-marut-samaḥв мире Шивы равен марутам
तत्-कालः-एव-क्रियते-पूजाtat-kālaḥ-eva-kriyate-pūjāв то самое время творится поклонение
यत्-काल-नोदिता-यथाyat-kāla-noditā-yathāкаким временем возвещено; или
प्रतिज्ञम्-अथवा-गृहीतpratijñam-athavā-gṛhītaпо обещанию, или принявший
नियमः-यजेत्-उपचारेषुniyamaḥ-yajet-upacāreṣuправило да чтит; в услугах
शक्त्या-वै-नियमम्-परिपालयेत्śaktyā-vai-niyamam-paripālayetпо силе правило да соблюдает
नियम-अतिक्रमे-वा-अपिniyama-atikrame-vā-apiи при нарушении правила
यागः-च-स्यात्-विभोः-यदिyāgaḥ-ca-syāt-vibhoḥ-yadiи жертва да будет Владыке, если
क्व-पूजा-देव-देवस्यkva-pūjā-deva-devasyaгде поклонение богу богов
शङ्करस्य-अमित-ओजसःśaṅkarasya-amita-ojasaḥШанкаре, безмерному мощью
स्मरणात्-पाप-नाशस्यsmaraṇāt-pāpa-nāśasyaчьё памятование губит грех
स्मरणात्-मोक्ष-दस्य-चsmaraṇāt-mokṣa-dasya-caчьё памятование даёт освобождение
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
अनुवाद

«„Совершающий да сделает накануне, оставив и на другой день; да примет сказанные правила — всё это да оставит. И если поклонение трижды в день, — утром да чтит он своего бога. Если совершает поклонение в час утренней зари, спящий на земле, таковой, встав поутру, знающий обряд, и утренний обряд совершив, с омовением прежде, — освобождённый от трёх долгов, пойдёт к высшему Брахману. Кто совершает поклонение Шиве в час восхода солнца, тот, равный Рудре мощью, почитается в мире Шивы. По восходе солнца, после, — поклонение в пределах гхатики; если же поклонение Владыке во вторую гхатику, — равный Ваю мощью почитается в мире Шивы. В третью же гхатику да совершит поклонение Шиве — равный Кубере мощью почитается в мире Шивы. Кто в четвёртую, пятую, шестую, седьмую гхатику чтит Шиву с преданностью, — в мире Шивы равен марутам. В то самое время творится поклонение, каким временем оно возвещено; или по обещанию, или принявший правило да чтит. В услугах по силе да соблюдает он правило; и при нарушении правила да будет жертва Владыке, если… Где поклонение богу богов Шанкаре, безмерному мощью, чьё памятование губит грех и чьё памятование даёт освобождение…“»

संस्करण

664050950deb · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से