मृताहस्य यदा मासो न ज्ञायेत कथञ्चन । मार्गशीर्षेऽथवा माघे श्राद्धं तद्दिवसे स्मृतम्
यदा तु वासराज्ञानं मासस्य ज्ञानमेव च । अमायामेव तन्मासे श्राद्धं सांवत्सरं भवेत्
दिनमासापरिज्ञाने प्रोषितस्य मृतस्य च । तत्तिथ्यां तद्दिनं ग्राह्यं तत्राज्ञानं यदा भवेत्
आश्विनामा च मार्गामा माघामा च दिनत्रयम् । तत्र वान्यतमं ग्राह्यं दिनमासाप्रतीतितः
वृद्धिसप्तमसीमन्तप्रेतश्राद्धानुमासिकम् । नित्योदकुम्भश्राद्धं च मासे स्युरधिकेऽपि च
ग्रहणे पुत्रजन्मादौ कर्मण्यपि च शान्तिके । सङ्कल्पिते च सर्वस्मिन्नधिमासो न दुष्यति
रोगी यदा मनुष्यः स्याच्छ्राद्धकर्मण्युपस्थिते । भार्या वा भ्रातरं वापि शिष्यं वापि नियोजयेत्
तस्याभावेन हानिः स्यात्कर्मणः श्राद्धसंज्ञिनः । नित्यश्राद्धे यथाशक्ति भोक्तारं तु नियोजयेत्
अमावास्या मासिकं च मृताहव्यतिरेकि यत् । स्वयं कर्मण्यशक्तश्चेत्सुतं विप्रं नियोजयेत्
राजकार्यनियुक्तस्य दासग्रहणवर्तिनः । व्यसनेषु समस्तेषु श्राद्धं विप्रेण कारयेत्
प्रातःकाले तु न श्राद्धं प्रकुर्वन्ति द्विजोत्तमाः । नैमित्तिकेषु श्राद्धेषु न कालनियमः स्मृतः
ग्रहादिव्यतिरिक्तस्य प्रक्रमः कुतपः स्मृतः । कुतपादथवाप्यर्वागासन्नकुतपो भवेत्
mṛtāhasya yadā māso na jñāyeta kathañcana | mārgaśīrṣe'thavā māghe śrāddhaṃ taddivase smṛtam
yadā tu vāsarājñānaṃ māsasya jñānameva ca | amāyāmeva tanmāse śrāddhaṃ sāṃvatsaraṃ bhavet
dinamāsāparijñāne proṣitasya mṛtasya ca | tattithyāṃ taddinaṃ grāhyaṃ tatrājñānaṃ yadā bhavet
āśvināmā ca mārgāmā māghāmā ca dinatrayam | tatra vānyatamaṃ grāhyaṃ dinamāsāpratītitaḥ
vṛddhisaptamasīmantapretaśrāddhānumāsikam | nityodakumbhaśrāddhaṃ ca māse syuradhike'pi ca
grahaṇe putrajanmādau karmaṇyapi ca śāntike | saṅkalpite ca sarvasminnadhimāso na duṣyati
rogī yadā manuṣyaḥ syācchrāddhakarmaṇyupasthite | bhāryā vā bhrātaraṃ vāpi śiṣyaṃ vāpi niyojayet
tasyābhāvena hāniḥ syātkarmaṇaḥ śrāddhasaṃjñinaḥ | nityaśrāddhe yathāśakti bhoktāraṃ tu niyojayet
amāvāsyā māsikaṃ ca mṛtāhavyatireki yat | svayaṃ karmaṇyaśaktaścetsutaṃ vipraṃ niyojayet
rājakāryaniyuktasya dāsagrahaṇavartinaḥ | vyasaneṣu samasteṣu śrāddhaṃ vipreṇa kārayet
prātaḥkāle tu na śrāddhaṃ prakurvanti dvijottamāḥ | naimittikeṣu śrāddheṣu na kālaniyamaḥ smṛtaḥ
grahādivyatiriktasya prakramaḥ kutapaḥ smṛtaḥ | kutapādathavāpyarvāgāsannakutapo bhavet
«„Как в последующие дни должно совершать, если без помехи; в тёмную же половину, в новолуние должно совершать, о Рама, не совершённое. Когда месяц дня смерти никак не знаем — в маргаширше или в магхе помянута шраддха в тот день. Когда же незнание дня, а месяц знаем, — в новолуние того месяца да будет годовая шраддха. При незнании дня и месяца, у ушедшего на чужбину и умершего, в тот лунный день тот день должно брать; когда же там незнание — новолуние ашвины, маргаширши и магхи, три дня: там любой из них должно брать по неведению дня и месяца. Вриддхи, седьмого месяца, симанта, шраддха умершему, послемесячная и постоянная шраддха с кувшином воды да будут и в добавочный месяц. При затмении, при рождении сына и прочем, и при умиротворительном обряде, и при всяком задуманном добавочный месяц не портит. Когда человек будет болен при наступившем обряде шраддхи, — жену, или брата, или ученика да поставит; за отсутствием его да будет ущерб обряду, зовомому шраддхой. В постоянной шраддхе по силе да поставит вкушающего. Новолуние и месячная — что кроме дня смерти: если сам к обряду неспособен, сына или брахмана да поставит. За приставленного к царскому делу, за пребывающего в рабском плену, при всех бедствиях шраддху да велит совершить брахманом. Утром же лучшие из дваждырождённых шраддху не совершают; при поводных шраддхах правила времени не помянуто“.»
eac34aae4263 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:50 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Устав тщательно предусматривает незнание: неизвестен месяц смерти — берут маргаширшу или магху, неизвестно ничего — любое из трёх новолуний. Так же он предусматривает несвободу: за пленника и за занятого царской службой обряд совершает другой.