पद्मपुराण
The origin of gems6.7.21-27
3552 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.7.21-27
देवनागरी

गीरिव श्रोत्रहीनस्य लोलाक्षीव विचक्षुषः । परासोः पुष्पमालेव श्रीः कदर्यस्य निष्फला
महात्मानो न घ्नन्ति हिंसमानान्रिपूनपि । सपत्नीः प्रापयन्त्यब्धिं सिन्धवो नगनिम्नगाः
सुजनो न याति विकृतिं परहितनिरतो विनाशकालेऽपि । छिन्नोऽपि चन्दनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य
दैवं परं विनश्यति तनुरपि न श्रीर्निवेदिता सत्सु । अवशिष्यते हिमांशोः सैव कला शिरसि या शम्भोः
ते साधवो भुवनमण्डलमौलिभूता ये साधुतामनुपकारिषु दर्शयन्ति । आत्मप्रयोजनवशात्कृतच्छिन्नदेहः पूर्वोपकारिषु खलोऽपि हितानुरक्तः
तथेत्युक्त्वा सहस्राक्षो मुद्गरेणाहनद्बलम् । न भिद्यते यदा देहः शक्रश्चिन्तामवाप ह
स स्मारितो मातलिना वज्रेणाङ्गं जघान तत् । तेन वज्रप्रहारेण बलाङ्गं तत्क्षणाच्छीर्यत

लिप्यंतरण (IAST)

gīriva śrotrahīnasya lolākṣīva vicakṣuṣaḥ | parāsoḥ puṣpamāleva śrīḥ kadaryasya niṣphalā
mahātmāno na ghnanti hiṃsamānānripūnapi | sapatnīḥ prāpayantyabdhiṃ sindhavo naganimnagāḥ
sujano na yāti vikṛtiṃ parahitanirato vināśakāle'pi | chinno'pi candanataruḥ surabhayati mukhaṃ kuṭhārasya
daivaṃ paraṃ vinaśyati tanurapi na śrīrniveditā satsu | avaśiṣyate himāṃśoḥ saiva kalā śirasi yā śambhoḥ
te sādhavo bhuvanamaṇḍalamaulibhūtā ye sādhutāmanupakāriṣu darśayanti | ātmaprayojanavaśātkṛtacchinnadehaḥ pūrvopakāriṣu khalo'pi hitānuraktaḥ
tathetyuktvā sahasrākṣo mudgareṇāhanadbalam | na bhidyate yadā dehaḥ śakraścintāmavāpa ha
sa smārito mātalinā vajreṇāṅgaṃ jaghāna tat | tena vajraprahāreṇa balāṅgaṃ tatkṣaṇācchīryata

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गीःgīḥречь
इवivaсловно
श्रोत्र-हीनस्यśrotra-hīnasyaу лишённого слуха
लोल-अक्षीlola-akṣīрезвоокая
विचक्षुषःvicakṣuṣaḥу безглазого
पर-असोःpara-asoḥу бездыханного
पुष्प-मालाpuṣpa-mālāвенок из цветов
श्रीःśrīḥбогатство
कदर्यस्यkadaryasyaскупца
निष्फलाniṣphalāбесплодно
महा-आत्मानःmahā-ātmānaḥвеликие душою
naне
घ्नन्तिghnantiубивают
हिंसमानान्hiṃsamānānнаносящих вред
रिपून्ripūnврагов
अपिapiдаже
स-पत्नीःsa-patnīḥс жёнами
प्रापयन्तिprāpayantiприводят
अब्धिम्abdhimк океану
सिन्धवःsindhavaḥпотоки
नग-निम्नगाःnaga-nimnagāḥгорные реки
सु-जनःsu-janaḥдобрый человек
यातिyātiидёт
विकृतिम्vikṛtimв порчу
पर-हित-निरतःpara-hita-nirataḥпреданный благу других
विनाश-कालेvināśa-kāleв час гибели
छिन्नःchinnaḥсрубленное
चन्दन-तरुःcandana-taruḥсандаловое дерево
सुरभयतिsurabhayatiумащает благоуханием
मुखम्mukhamлезвие
कुठारस्यkuṭhārasyaтопора
दैवम्daivamсудьба
परम्paramвысшая
विनश्यतिvinaśyatiгибнет
तनुःtanuḥтело
निवेद्दिताnivedditāотданное
सत्सुsatsuдостойным
अवशिष्यतेavaśiṣyateостаётся
हिमांशोःhimāṃśoḥу хладнолучевого
सा एवsā evaта самая
कलाkalāдоля
शिरसिśirasiна голове
याкоторая
शम्भोःśambhoḥу Шамбху
तेteте
साधवःsādhavaḥправедники
भुवन-मण्डल-मौलि-भूताःbhuvana-maṇḍala-mauli-bhūtāḥставшие венцом круга миров
येyeкоторые
साधुताम्sādhutāmправедность
अनुपकारिषुanupakāriṣuк не оказавшим услуги
दर्शयन्तिdarśayantiявляют
आत्म-प्रयोजन-वशात्ātma-prayojana-vaśātради собственной выгоды
कृत-छिन्न-देहःkṛta-chinna-dehaḥизрубивший тело
पूर्व-उपकारिषुpūrva-upakāriṣuк прежде оказавшим услугу
खलःkhalaḥнегодяй
हित-अनुरक्तःhita-anuraktaḥпривержен благу
तथाtathāтак
इतिitiсказав
उक्त्वाuktvāпромолвив
सहस्र-अक्षःsahasra-akṣaḥтысячеокий
मुद्गरेणmudgareṇaдубиной
अहनत्ahanatударил
बलम्balamБалу
भिद्यतेbhidyateрассекается
यदाyadāкогда
देहःdehaḥтело
शक्रःśakraḥШакра
चिन्ताम्cintāmв раздумье
अवापavāpaвпал
haже
सःsaḥон
स्मारितःsmāritaḥнапомненный
मातलिनाmātalināМатали
वज्रेणvajreṇaваджрой
अङ्गम्aṅgamтело
जघानjaghānaпоразил
तत्tatто
तेनtenaтем
वज्र-प्रहारेणvajra-prahāreṇaударом ваджры
बलाङ्गम्balāṅgamтело Балы
तत्-क्षणात्tat-kṣaṇātв тот же миг
अशीर्यतaśīryataраспалось
अनुवाद

Как речь для лишённого слуха, как резвоокая для безглазого, как венок из цветов для бездыханного, — бесплодно богатство скупца. Великие душою не убивают даже врагов, наносящих им вред: горные реки приводят к океану потоки вместе с их жёнами. Добрый человек, преданный благу других, не идёт в порчу и в час гибели: срубленное сандаловое дерево умащает благоуханием лезвие топора. Гибнет и высшая судьба, но не гибнет тело, отданное достойным: у хладнолучевого остаётся та самая доля, что́ на голове у Шамбху. Те праведники — венец круга миров, кто являет праведность и к тем, кто не оказал им услуги; а негодяй и к прежде оказавшим услугу привержен лишь ради собственной выгоды, изрубив их тела. Сказав «так тому и быть», Тысячеокий ударил Балу дубиной; когда тело не рассекается, Шакра впал в раздумье. Напомненный Матали, он поразил то тело ваджрой, — и от того удара ваджры тело Балы в тот же миг распалось.

संस्करण

d9dcf67f181d · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:52 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से