पद्मपुराण
The Glory of the Gītā: Chapter Nine6.184.7-13
4662 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.184.7-13

द्विज उवाच

देवनागरी

छागस्यैवं वचोऽतीव कुतूहलपरं जनाः । निशम्य विस्मयं याताः कृतमण्डपवासिनः ॥
ततो बद्धाञ्जलिपुटो द्विजातिस्तिमितेक्षणः । प्रणम्य श्रद्दधानस्तमपृच्छच्छागमादरात् ॥
किंजातीयः किमात्मा त्वं किंवृत्तमिति मे वद । केन वा कर्मणावाप्तं छागत्वमिति कारणम् ॥
आसं पुरा द्विजातीनामन्वये चातिनिर्मले । आहर्ता क्रतुसङ्घानां वेदविद्याविशारदः ॥
एकदा मम गेहिन्या पुत्ररोगप्रशान्तये । छागः प्रयाचितो मत्तश्चण्डिकाभक्तितत्परया ॥
ततो निहन्यमानस्य चण्डिकामण्डपस्थले । छागस्य जननी मां तु शशाप ब्रह्मवादिनी ॥
अशास्त्रीयाध्वना पाप मत्सुतं यज्जिघांससि । द्विजात्यधम तेन त्वमजायोनिमवाप्स्यसि ॥

लिप्यंतरण (IAST)

chāgasyaivaṃ vaco'tīva kutūhalaparaṃ janāḥ | niśamya vismayaṃ yātāḥ kṛtamaṇḍapavāsinaḥ ||
tato baddhāñjalipuṭo dvijātistimitekṣaṇaḥ | praṇamya śraddadhānastamapṛcchacchāgamādarāt ||
kiṃjātīyaḥ kimātmā tvaṃ kiṃvṛttamiti me vada | kena vā karmaṇāvāptaṃ chāgatvamiti kāraṇam ||
āsaṃ purā dvijātīnāmanvaye cātinirmale | āhartā kratusaṅghānāṃ vedavidyāviśāradaḥ ||
ekadā mama gehinyā putrarogapraśāntaye | chāgaḥ prayācito mattaścaṇḍikābhaktitatparayā ||
tato nihanyamānasya caṇḍikāmaṇḍapasthale | chāgasya jananī māṃ tu śaśāpa brahmavādinī ||
aśāstrīyādhvanā pāpa matsutaṃ yajjighāṃsasi | dvijātyadhama tena tvamajāyonimavāpsyasi ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
छागस्यchāgasyaкозла
एवम् वचःevam vacaḥтакое слово
अतीव कुतूहल-परम्atīva kutūhala-paramвесьма удивительное
जनाःjanāḥлюди
निशम्यniśamyaуслышав
विस्मयम् याताःvismayam yātāḥизумились
कृत-मण्डप-वासिनःkṛta-maṇḍapa-vāsinaḥбывшие под возведённым навесом
ततःtataḥзатем
बद्ध-अञ्जलि-पुटःbaddha-añjali-puṭaḥсложив ладони
द्विजातिःdvijātiḥбрахман
स्तिमित-ईक्षणःstimita-īkṣaṇaḥс недвижным взором
प्रणम्यpraṇamyaпоклонившись
श्रद्दधानःśraddadhānaḥс верою
तम् अपृच्छत्tam apṛcchatего спросил
छागम्chāgamкозла
आदरात्ādarātпочтительно
किम्-जातीयःkim-jātīyaḥкакого рода
किम्-आत्माkim-ātmāкаков собою
त्वम्tvamты
किम्-वृत्तम्kim-vṛttamкаково житьё
इति मे वदiti me vadaо том скажи мне
केन वा कर्मणाkena vā karmaṇāи каким деянием
अवाप्तम्avāptamобретено
छागत्वम्chāgatvamкозлиное бытие
इति कारणम्iti kāraṇamкакова причина
आसम् पुराāsam purāбыл я некогда
द्वि-जातीनाम् अन्वयेdvi-jātīnām anvayeв роду дваждырождённых
च अति-निर्मलेca ati-nirmaleвесьма чистом
आहर्ताāhartāсовершитель
क्रतु-सङ्घानाम्kratu-saṅghānāmмножества жертв
वेद-विद्या-विशारदःveda-vidyā-viśāradaḥискушённый в ведийском знании
एकदाekadāоднажды
मम गेहिन्याmama gehinyāмоею женою
पुत्र-रोग-प्रशान्तयेputra-roga-praśāntayeради утоления болезни сына
छागःchāgaḥкозёл
प्रयाचितःprayācitaḥбыл выпрошен
मत्तःmattaḥу меня
चण्डिका-भक्ति-तत्परयाcaṇḍikā-bhakti-tatparayāпреданной Чандике
ततःtataḥзатем
निहन्यमानस्यnihanyamānasyaубиваемого
चण्डिका-मण्डप-स्थलेcaṇḍikā-maṇḍapa-sthaleу навеса Чандики
छागस्य जननीchāgasya jananīмать козла
माम् तुmām tuменя
शशापśaśāpaпрокляла
ब्रह्म-वादिनीbrahma-vādinīзнавшая Брахман
अशास्त्रीय-अध्वनाaśāstrīya-adhvanāне по уставу писаний
पापpāpaгрешник
मत्-सुतम्mat-sutamмоего сына
यत् जिघांससिyat jighāṃsasiраз ты хочешь убить
द्विजाति-अधमdvijāti-adhamaхудший из дваждырождённых
तेनtenaза то
त्वम्tvamты
अजा-योनिम्ajā-yonimкозлиного лона
अवाप्स्यसिavāpsyasiдостигнешь
अनुवाद

Услышав такое весьма удивительное слово козла, люди под возведённым навесом изумились. Тогда брахман, сложив ладони, с недвижным взором, поклонился и с верою почтительно спросил козла: „Какого ты рода, каков собою и каково твоё житьё? Скажи мне; и каким деянием обретено козлиное бытие, какова тому причина?“ — „Был я некогда в весьма чистом роду дваждырождённых совершителем множества жертв, искушённым в ведийском знании. Однажды жена моя, преданная Чандике, выпросила у меня козла ради утоления болезни сына. И когда его убивали у навеса Чандики, мать того козла, знавшая Брахман, прокляла меня: „Раз ты, грешник, хочешь убить моего сына не по уставу писаний, — за то ты, худший из дваждырождённых, достигнешь козлиного лона““.

संस्करण

bef66bd91a85 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:03 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से