शक्त्या विना हरेस्तस्य नोन्मेषो विद्यते यतः । तस्मात्सर्वजगत्प्राणो विष्णुरेव सनातनः
स एवाव्यक्तरूपः सन्परमात्मा व्यवस्थितः । सर्गस्थितिलयं ब्रह्मा स्वयमेव प्रवर्तते
षाड्गुण्यपरिपूर्णोऽसौ वासुदेवः सनातनः । त्रिगुणादात्मनो रूपं चतुर्धा कुरुते जगत्
प्रद्युम्नमूर्तिर्भगवान्सर्वैश्वर्यसमन्वितः । विधेः प्रजापतीनां च कालस्य च जनस्य च
अन्तर्यामित्वमापन्नः सर्गं सम्यक्करोति हि । सेतिहासांस्ततो वेदान्ददौ तस्मै महात्मने
प्रद्युम्नस्यांशभागोऽसौ ब्रह्मा लोकपितामहः । जगत्सर्गस्थितिं सर्वां प्रकरोत्यंशसम्भवः
अनिरुद्धश्च भगवाञ्छक्तितेजःसमन्वितः । मनूनां पार्थिवानां च कालस्य च जनस्य च
स्थितिं करोति भगवानन्तर्यामित्वमास्थितः । सङ्कर्षणो महाविष्णुर्विद्याबलसमन्वितः
कालस्य सर्वभूतानां रुद्रस्य यमस्य च । अन्तर्यामित्वमास्थाय जगत्संहरते प्रभुः
इत्यन्तर्याम्यवस्थायामन्तर्यामित्वमात्मनः । मत्स्यः कूर्मो वराहश्च नरसिंहोऽथ वामनः
रामो रामश्च रामश्च कृष्णः कल्की च ते दश । एते तु विभवावस्था ब्रह्मणः परमात्मनः
नृसिंहरामकृष्णेषु षाड्गुण्यं परिकीर्तितम् । परावस्था तु देवस्य दीपादुत्पन्नदीपवत्
व्यूहावस्थां हरेरस्य शृणुष्व गिरिजे शुभे । वैकुण्ठं परमं लोकं विष्णुलोकमनुत्तमम्
श्वेतद्वीपं स्वरूपं तु क्षीरसागरमुत्तमम् । एवं चतुर्धा व्यूहं तु सम्यगुक्तं महर्षिभिः
जलावरणमध्ये तु वैकुण्ठं कारणं शुभम् । कोटिवैश्वानरप्रख्यं सर्वधर्मवदव्ययम्
śaktyā vinā harestasya nonmeṣo vidyate yataḥ | tasmātsarvajagatprāṇo viṣṇureva sanātanaḥ
sa evāvyaktarūpaḥ sanparamātmā vyavasthitaḥ | sargasthitilayaṃ brahmā svayameva pravartate
ṣāḍguṇyaparipūrṇo'sau vāsudevaḥ sanātanaḥ | triguṇādātmano rūpaṃ caturdhā kurute jagat
pradyumnamūrtirbhagavānsarvaiśvaryasamanvitaḥ | vidheḥ prajāpatīnāṃ ca kālasya ca janasya ca
antaryāmitvamāpannaḥ sargaṃ samyakkaroti hi | setihāsāṃstato vedāndadau tasmai mahātmane
pradyumnasyāṃśabhāgo'sau brahmā lokapitāmahaḥ | jagatsargasthitiṃ sarvāṃ prakarotyaṃśasambhavaḥ
aniruddhaśca bhagavāñchaktitejaḥsamanvitaḥ | manūnāṃ pārthivānāṃ ca kālasya ca janasya ca
sthitiṃ karoti bhagavānantaryāmitvamāsthitaḥ | saṅkarṣaṇo mahāviṣṇurvidyābalasamanvitaḥ
kālasya sarvabhūtānāṃ rudrasya yamasya ca | antaryāmitvamāsthāya jagatsaṃharate prabhuḥ
ityantaryāmyavasthāyāmantaryāmitvamātmanaḥ | matsyaḥ kūrmo varāhaśca narasiṃho'tha vāmanaḥ
rāmo rāmaśca rāmaśca kṛṣṇaḥ kalkī ca te daśa | ete tu vibhavāvasthā brahmaṇaḥ paramātmanaḥ
nṛsiṃharāmakṛṣṇeṣu ṣāḍguṇyaṃ parikīrtitam | parāvasthā tu devasya dīpādutpannadīpavat
vyūhāvasthāṃ harerasya śṛṇuṣva girije śubhe | vaikuṇṭhaṃ paramaṃ lokaṃ viṣṇulokamanuttamam
śvetadvīpaṃ svarūpaṃ tu kṣīrasāgaramuttamam | evaṃ caturdhā vyūhaṃ tu samyaguktaṃ maharṣibhiḥ
jalāvaraṇamadhye tu vaikuṇṭhaṃ kāraṇaṃ śubham | koṭivaiśvānaraprakhyaṃ sarvadharmavadavyayam
Ибо без Его силы у Хари нет и мигания; потому дыхание всего мира — именно вечный Вишну. Он же, будучи в непроявленном облике, пребывает высшею Душою; и Брахман сам осуществляет творение, поддержание и растворение. Полный шести достоинств вечный Васудева из трёхсоставного своего облика делает мир четырёхчастным. Господь в облике Прадьюмны, наделённый всяким владычеством, приняв внутреннее правление Творца, Праджапати, времени и людей, как должно совершает творение; и Он дал тому великому душою Веды с итихасами. Брахма, Прародитель миров, — частичная доля Прадьюмны; возникший из доли, он совершает всё творение и поддержание мира. А Господь Анируддха, наделённый силою и жаром, приняв внутреннее правление Ману, царей, времени и людей, совершает поддержание. Санкаршана, великий Вишну, наделённый знанием и мощью, приняв внутреннее правление времени, всех существ, Рудры и Ямы, свёртывает мир. Так — в состоянии внутреннего правителя. Рыба, Черепаха, Вепрь, Нарасимха, Вамана, Рама, Рама, Рама, Кришна и Калки — эти десять суть состояние вибхавы Брахмана, высшей Души. В Нрисимхе, Раме и Кришне названа полнота шести достоинств; а высшее состояние бога — как светильник, зажжённый от светильника. Слушай же о состоянии вьюх этого Хари, о благая Дочь горы: Вайкунтха, высший мир, непревзойдённый мир Вишну; Светадвипа, собственный облик и превосходный молочный океан, — так четырёхчастно изложена вьюха великими риши. Посреди водной оболочки — благой причинный Вайкунтха, сияющий как миллионы огней, исполненный всякой дхармы, непреходящий.
bf1c07ea6703 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:06 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Образ выбран точный: одно от другого — как светильник, зажжённый от светильника. Ни убыли у первого, ни второсортности у второго.