पद्मपुराण
The Churning of the Milk Ocean and the Rise of Lakṣmī6.234.52-61
5074 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 6.234.52-61

रुद्र उवाच

देवनागरी

समुत्पन्ना जगद्धात्री पूजार्थं शार्ङ्गिणो हरेः । ततः प्रहृष्टमनसः सर्वे देवा दिवौकसः
तं शैलं पूर्ववत्स्थाप्य परिपूर्णमनोरथाः । समेत्य मातरं सर्वे शिवब्रह्मपुरोगमाः
स्तुत्वा नामसहस्रेण जेपुः श्रीसूक्तसंहिताम् । ततः प्रसन्ना सा देवी सर्वान्दिव्यानुवाच ह
वरं वृणीध्वं भद्रं वो वरदाहं सुरोत्तमाः
ततः प्रहृष्टवदनाः सर्व एव दिवौकसः । ऊचुः प्राञ्जलयो देवाः श्रियं नम्रात्ममूर्तयः
प्रसीद कमले देवि सर्वलोकेश्वरप्रिये । विष्णोर्वक्षःस्थले देवि भव नित्यानपायिनी
त्रैलोक्यं न त्वया देवि त्याज्यं हि परमो वरः । यदपाङ्गाश्रितं सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्
त्वया विलोकिताः सर्वे प्रभवन्ति दिवौकसः । माता रुद्रादिदेवानामैश्वर्यं त्वत्कटाक्षतः । एतदिच्छामहे देवि जगन्मातर्नमोऽस्तु ते
इत्युक्ता दैवतैः सर्वैर्लोकमाता महेश्वरी । एवमस्त्विति तान्देवान्प्राह नारायणप्रिया
ततो नारायणः श्रीशः शङ्खचक्रगदाधरः । तथैवाविरभूद्ब्रह्म पूर्ववत्क्षीरसागरे

लिप्यंतरण (IAST)

samutpannā jagaddhātrī pūjārthaṃ śārṅgiṇo hareḥ | tataḥ prahṛṣṭamanasaḥ sarve devā divaukasaḥ
taṃ śailaṃ pūrvavatsthāpya paripūrṇamanorathāḥ | sametya mātaraṃ sarve śivabrahmapurogamāḥ
stutvā nāmasahasreṇa jepuḥ śrīsūktasaṃhitām | tataḥ prasannā sā devī sarvāndivyānuvāca ha
varaṃ vṛṇīdhvaṃ bhadraṃ vo varadāhaṃ surottamāḥ
tataḥ prahṛṣṭavadanāḥ sarva eva divaukasaḥ | ūcuḥ prāñjalayo devāḥ śriyaṃ namrātmamūrtayaḥ
prasīda kamale devi sarvalokeśvarapriye | viṣṇorvakṣaḥsthale devi bhava nityānapāyinī
trailokyaṃ na tvayā devi tyājyaṃ hi paramo varaḥ | yadapāṅgāśritaṃ sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam
tvayā vilokitāḥ sarve prabhavanti divaukasaḥ | mātā rudrādidevānāmaiśvaryaṃ tvatkaṭākṣataḥ | etadicchāmahe devi jaganmātarnamo'stu te
ityuktā daivataiḥ sarvairlokamātā maheśvarī | evamastviti tāndevānprāha nārāyaṇapriyā
tato nārāyaṇaḥ śrīśaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ | tathaivāvirabhūdbrahma pūrvavatkṣīrasāgare

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
नक्षत्राधिपतिश्nakṣatrādhipatiśвладыкою созвездий
चाभूच्cābhūcи стал
चन्द्रोcandroмесяц
वैvaiже
लोक-मातुलःloka-mātulaḥдядя миров
ततःtataḥзатем
प्रियाpriyāвозлюбленная
हरेःhareḥХари
पुण्याpuṇyāсвятая
तुलसीtulasīтуласи
लोक-पावनीloka-pāvanīочищающая миры
समुत्पन्नाsamutpannāявилась
जगद्-धात्रीjagad-dhātrīпитательница мира
पूजार्थंpūjārthaṃради почитания
शार्ङ्गिणोśārṅgiṇoносителя Шарнги
प्रहृष्ट-मनसःprahṛṣṭa-manasaḥс радостным сердцем
सर्वेsarveвсе
देवाdevāбоги
दिवौकसःdivaukasaḥобитатели неба
तंtaṃту
शैलंśailaṃгору
पूर्ववत्pūrvavatкак прежде
स्थाप्यsthāpyaпоставив
परिपूर्ण-मनोरथाःparipūrṇa-manorathāḥс исполненным желанием
समेत्यsametyaсойдясь
मातरंmātaraṃк матери
शिव-ब्रह्म-पुरोगमाःśiva-brahma-purogamāḥво главе с Шивою и Брахмою
स्तुत्वाstutvāвосхвалив
नाम-सहस्रेणnāma-sahasreṇaтысячею имён
जेपुःjepuḥповторяли
श्री-सूक्त-संहिताम्śrī-sūkta-saṃhitāmсобрание Шри-сукты
प्रसन्नाprasannāдовольная
साта
देवीdevīбогиня
सर्वान्sarvānвсем
दिव्यान्divyānдивным
उवाचuvācaсказала
haже
वरंvaraṃдар
वृणीध्वंvṛṇīdhvaṃизберите
भद्रंbhadraṃблаго
वोvoвам
वरदाहंvaradāhaṃя дающая дар
सुरोत्तमाःsurottamāḥо лучшие из богов
प्रहृष्ट-वदनाःprahṛṣṭa-vadanāḥс радостными лицами
सर्वsarvaвсе
एवevaже
ऊचुःūcuḥсказали
प्राञ्जलयोprāñjalayoсо сложенными ладонями
देवाःdevāḥбоги
श्रियंśriyaṃШри
नम्रात्म-मूर्तयःnamrātma-mūrtayaḥсо склонёнными телами
प्रसीदprasīdaбудь милостива
कमलेkamaleо Камала
देविdeviбогиня
सर्व-लोकेश्वर-प्रियेsarva-lokeśvara-priyeвозлюбленная владыки всех миров
विष्णोर्viṣṇorВишну
वक्षः-स्थलेvakṣaḥ-sthaleна груди
भवbhavaбудь
नित्यानपायिनीnityānapāyinīвечно неотлучной
त्रैलोक्यंtrailokyaṃтрёхмирье
naне
त्वयाtvayāтобою
त्याज्यंtyājyaṃдолжно быть оставлено
हिhiведь
परमोparamoвысший
वरःvaraḥдар
यद्-अपाङ्गाश्रितंyad-apāṅgāśritaṃзависящий от твоего взора искоса
सर्वंsarvaṃвесь
जगत्jagatмир
स्थावर-जङ्गमम्sthāvara-jaṅgamamнеподвижный и движущийся
त्वयाtvayāтобою
विलोकिताःvilokitāḥобозрённые
प्रभवन्तिprabhavantiпреуспевают
दिवौकसःdivaukasaḥобитатели неба
माताmātāмать
रुद्रादि-देवानाम्rudrādi-devānāmбогов во главе с Рудрою
ऐश्वर्यंaiśvaryaṃвладычество
त्वत्-कटाक्षतःtvat-kaṭākṣataḥот твоего взгляда искоса
एतद्etadэтого
इच्छामहेicchāmaheжелаем
जगन्-मातर्jagan-mātarо мать мира
नमोऽस्तुnamo'stuда будет поклон
तेteтебе
इत्युक्ताityuktāтак упрошенная
दैवतैःdaivataiḥбожествами
सर्वैर्sarvairвсеми
लोक-माताloka-mātāмать миров
महेश्वरीmaheśvarīвеликая владычица
एवम्evamтак
अस्त्व्astvда будет
इतिitiтак
तान्tānим
देवान्devānбогам
प्राहprāhaмолвила
नारायण-प्रियाnārāyaṇa-priyāвозлюбленная Нараяны
अनुवाद

И месяц стал владыкою созвездий — дядя миров. Затем явилась святая возлюбленная Хари, очищающая миры туласи, питательница мира, — ради почитания носителя Шарнги. Тогда все боги, обитатели неба, с радостным сердцем поставили ту гору как прежде и, с исполненным желанием, сошлись к матери во главе с Шивою и Брахмою. Восхвалив её тысячею имён, они повторяли собрание Шри-сукты; и довольная богиня сказала всем дивным: «Изберите дар, благо вам; я дающая дар, о лучшие из богов». Тогда все боги с радостными лицами, со склонёнными телами, со сложенными ладонями сказали Шри: «Будь милостива, о богиня Камала, возлюбленная владыки всех миров! Будь, о богиня, вечно неотлучной на груди Вишну. И трёхмирье да не будет тобою оставлено — вот высший дар. Весь мир, неподвижный и движущийся, зависит от твоего взора искоса; обозрённые тобою, обитатели неба преуспевают. Ты — мать богов во главе с Рудрою, и владычество их — от твоего взгляда искоса. Этого желаем мы, о мать мира; да будет поклон тебе». Так упрошенная всеми божествами, мать миров, великая владычица, возлюбленная Нараяны, молвила тем богам: «Да будет так».

संस्करण

bb0823c63e8a · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:06 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से