तस्य पद्मावती नाम धर्मपत्नी पतिव्रता । चार्वङ्गी शीलयुक्ता च कुलजा प्रियवादिनी ॥
स्त्रीणां योग्या गुणा ये ये सृष्टाः श्रीपरमेष्ठिना । तच्छरीरे गुणास्ते ते निवसन्ति द्विजोत्तम ॥
अथासौ प्रणिधिर्वैश्यः समादाय धनं बहु । वाणिज्यार्थं गतो विप्र शुभे लग्ने शुभे तिथौ ॥
धनाद्धर्मः प्रभवति धनाच्च विपुलं यशः । धनात्कुलमवाप्नोति भवेत्किं वा धनादृते ॥
धनहीनं जनं दृष्ट्वा सखापि वा पलायते । मेघः शरद्यम्बुहीनः खण्डं खण्डं नयेन्महत् ॥ खादितुं प्राप्यते यावत्तावदेव हि बान्धवाः । धनं यस्य कुलं तस्य बुद्धिस्तस्य स पण्डितः ॥
अर्थैर्विहीनः पुरुषो जीवन्नपि मृतोपमः । धर्मार्थविद्यार्जनतो मतिर्यस्य निवर्तते ॥
ज्ञेयः स मूर्खः सुतरामधिकस्याधिकं फलम् । कर्तव्यः सततं धर्मश्चार्जितव्यं सदा धनम् ॥
tasya padmāvatī nāma dharmapatnī pativratā | cārvaṅgī śīlayuktā ca kulajā priyavādinī ||
strīṇāṃ yogyā guṇā ye ye sṛṣṭāḥ śrīparameṣṭhinā | taccharīre guṇāste te nivasanti dvijottama ||
athāsau praṇidhirvaiśyaḥ samādāya dhanaṃ bahu | vāṇijyārthaṃ gato vipra śubhe lagne śubhe tithau ||
dhanāddharmaḥ prabhavati dhanācca vipulaṃ yaśaḥ | dhanātkulamavāpnoti bhavetkiṃ vā dhanādṛte ||
dhanahīnaṃ janaṃ dṛṣṭvā sakhāpi vā palāyate | meghaḥ śaradyambuhīnaḥ khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ nayenmahat || khādituṃ prāpyate yāvattāvadeva hi bāndhavāḥ | dhanaṃ yasya kulaṃ tasya buddhistasya sa paṇḍitaḥ ||
arthairvihīnaḥ puruṣo jīvannapi mṛtopamaḥ | dharmārthavidyārjanato matiryasya nivartate ||
jñeyaḥ sa mūrkhaḥ sutarāmadhikasyādhikaṃ phalam | kartavyaḥ satataṃ dharmaścārjitavyaṃ sadā dhanam ||
У него была законная супруга по имени Падмавати, верная мужу, прекрасная станом, наделённая нравом, родовитая, ласково говорящая. Какие бы достоинства, подобающие женщинам, ни были сотворены славным Парамештхином, — те самые достоинства обитают в её теле, о лучший из дваждырождённых. Затем тот вайшья Пранидхи, взяв много богатств, ушёл ради торговли, о брахман, в благой час и в благой день. «От богатства происходит дхарма, от богатства и обширная слава; от богатства обретает человек род — что же будет без богатства? Увидев человека, лишённого богатства, и друг убегает — как великая туча, лишённая осенью воды, разносится клок за клоком. Покуда добывается, что есть, — до тех пор и родичи; у кого богатство, у того и род, у того и разум, тот и учёный. Человек, лишённый средств, даже живущий, подобен мёртвому. У кого ум отвращается от стяжания дхармы, блага и знания...»
3db45396b811 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:08 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Купец говорит о деньгах трезво и почти цинично, и он прав в описании. Ошибка не в наблюдении, а в выводе, ради которого он уходит из дома надолго.