आघ्राय रामस् तं मूर्ध्नि परिष्वज्य च राघवः । अङ्के भरतम् आरोप्य पर्यपृच्छत् समाहितः ॥
क्व नु ते ऽभूत् पिता तात यद् अरण्यं त्वम् आगतः । न हि त्वं जीवतस् तस्य वनम् आगन्तुम् अर्हसि ॥
चिरस्य बत पश्यामि दूराद् भरतम् आगतम् । दुष्प्रतीकम् अरण्ये ऽस्मिन् किं तात वनम् आगतः ॥
कच्चिद् दशरथो राजा कुशली सत्यसंगरः । राजसूयाश्वमेधानाम् आहर्ता धर्मनिश्चयः ॥
स कच्चिद् ब्राह्मणो विद्वान् धर्मनित्यो महाद्युतिः । इक्ष्वाकूणाम् उपाध्यायो यथावत् तात पूज्यते ॥
तात कच्चिच् च कौसल्या सुमित्रा च प्रजावती । सुखिनी कच्चिद् आर्या च देवी नन्दति कैकयी ॥
कच्चिद् विनय संपन्नः कुलपुत्रो बहुश्रुतः । अनसूयुर् अनुद्रष्टा सत्कृतस् ते पुरोहितः ॥
कच्चिद् अग्निषु ते युक्तो विधिज्ञो मतिमान् ऋजुः । हुतं च होष्यमाणं च काले वेदयते सदा ॥
इष्वस्त्रवरसंपन्नम् अर्थशास्त्रविशारदम् । सुधन्वानम् उपाध्यायं कच्चित् त्वं तात मन्यसे ॥
āghrāya rāmas taṃ mūrdhni pariṣvajya ca rāghavaḥ | aṅke bharatam āropya paryapṛcchat samāhitaḥ ||
kva nu te 'bhūt pitā tāta yad araṇyaṃ tvam āgataḥ | na hi tvaṃ jīvatas tasya vanam āgantum arhasi ||
cirasya bata paśyāmi dūrād bharatam āgatam | duṣpratīkam araṇye 'smin kiṃ tāta vanam āgataḥ ||
kaccid daśaratho rājā kuśalī satyasaṃgaraḥ | rājasūyāśvamedhānām āhartā dharmaniścayaḥ ||
sa kaccid brāhmaṇo vidvān dharmanityo mahādyutiḥ | ikṣvākūṇām upādhyāyo yathāvat tāta pūjyate ||
tāta kaccic ca kausalyā sumitrā ca prajāvatī | sukhinī kaccid āryā ca devī nandati kaikayī ||
kaccid vinaya saṃpannaḥ kulaputro bahuśrutaḥ | anasūyur anudraṣṭā satkṛtas te purohitaḥ ||
kaccid agniṣu te yukto vidhijño matimān ṛjuḥ | hutaṃ ca hoṣyamāṇaṃ ca kāle vedayate sadā ||
iṣvastravarasaṃpannam arthaśāstraviśāradam | sudhanvānam upādhyāyaṃ kaccit tvaṃ tāta manyase ||
Рама, потомок Рагху, обнял Бхарату, поцеловал его в темя, посадил к себе на колени и сосредоточенно начал расспрашивать: «Сын мой, где же отец, если ты пришёл сюда, в лес? Пока он жив, тебе не подобает являться в лес. Давно я не видел Бхарату, пришедшего издалека; почему ты, с таким измождённым видом, оказался в этой лесной глуши? Благополучен ли царь Дашаратха, верный своему слову, совершитель раджасуи и ашвамедхи, твёрдый в дхарме? Почитается ли как должно великий и учёный брахман, наставник рода Икшваку, неизменно преданный дхарме? Благополучны ли Каусалья и Сумитра, мать сыновей, и радуется ли благородная царица Кайкейи? Почитаем ли твой пурохит: благороднорождённый, воспитанный, образованный, независтливый и внимательный? Поставлен ли при твоих священных огнях честный, разумный знаток обряда, который всегда вовремя напоминает о совершённых и предстоящих жертвенных действиях? Ценишь ли ты наставника, искусного в луке и оружии, и сведущего в науке пользы?»
6d1464f6314c · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Первая забота Рамы — не о себе, а о порядке дхармы: отец, матери, наставники, жрецы, священные огни и учителя. Царство держится не только на силе, но на почтении к тем, кто хранит знание, обряд и нравственную меру.