रामायण
Лакшмана убивает Индраджита6.78.11-19
1897 / 2464
रामायण · 6.78.11-19
देवनागरी

तस्मै दृढतरं क्रुद्धो हताश्वाय विभीषणः । वज्रस्पर्शसमान् पञ्च ससर्जोरसि मार्गणान् ॥
ते तस्य कायं निर्भिद्य रुक्मपुङ्खा निमित्तगाः । बभूवुर् लोहितादिग्धा रक्टा इव महोरगाः ॥
स पितृव्यस्य संक्रुद्ध इन्द्रजिच् छरम् आददे । उत्तमं रक्षसां मध्ये यमदत्तं महाबलः ॥
तं समीक्ष्य महातेजा महेषुं तेन संहितम् । लक्ष्मणो ऽप्य् आददे बाणम् अन्यं भीमपराक्रमः ॥
कुबेरेण स्वयं स्वप्ने यद् दत्तम् अमितात्मना । दुर्जयं दुर्विषह्यं च सेन्द्रैर् अपि सुरासुरैः ॥
ताभ्यां तौ धनुषि श्रेष्ठे संहितौ सायकोत्तमौ । विकृष्यमाणौ वीराभ्यां भृशं जज्वलतुः श्रिया ॥
तौ भासयन्ताव् आकाशं धनुर्भ्यां विशिखौ च्युतौ । मुखेन मुखम् आहत्य संनिपेततुर् ओजसा ॥
तौ महाग्रहसंकाशाव् अन्योन्यं संनिपत्य च । संग्रामे शतधा यातौ मेदिन्यां विनिपेततुः ॥
शरौ प्रतिहतौ दृष्ट्वा ताव् उभौ रणमूर्धनि । व्रीडितो जातरोषौ च लक्ष्मणेन्द्रजिताव् उभौ ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tasmai dṛḍhataraṃ kruddho hatāśvāya vibhīṣaṇaḥ | vajrasparśasamān pañca sasarjorasi mārgaṇān ||
te tasya kāyaṃ nirbhidya rukmapuṅkhā nimittagāḥ | babhūvur lohitādigdhā rakṭā iva mahoragāḥ ||
sa pitṛvyasya saṃkruddha indrajic charam ādade | uttamaṃ rakṣasāṃ madhye yamadattaṃ mahābalaḥ ||
taṃ samīkṣya mahātejā maheṣuṃ tena saṃhitam | lakṣmaṇo 'py ādade bāṇam anyaṃ bhīmaparākramaḥ ||
kubereṇa svayaṃ svapne yad dattam amitātmanā | durjayaṃ durviṣahyaṃ ca sendrair api surāsuraiḥ ||
tābhyāṃ tau dhanuṣi śreṣṭhe saṃhitau sāyakottamau | vikṛṣyamāṇau vīrābhyāṃ bhṛśaṃ jajvalatuḥ śriyā ||
tau bhāsayantāv ākāśaṃ dhanurbhyāṃ viśikhau cyutau | mukhena mukham āhatya saṃnipetatur ojasā ||
tau mahāgrahasaṃkāśāv anyonyaṃ saṃnipatya ca | saṃgrāme śatadhā yātau medinyāṃ vinipetatuḥ ||
śarau pratihatau dṛṣṭvā tāv ubhau raṇamūrdhani | vrīḍito jātaroṣau ca lakṣmaṇendrajitāv ubhau ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्मै दृढतरम् क्रुद्धःtasmai dṛḍhataram kruddhaḥв него ещё крепче разгневанный
हताश्वाय विभीषणःhatāśvāya vibhīṣaṇaḥв лишённого коней Вибхишана
वज्रस्पर्शसमान् पञ्चvajrasparśasamān pañcaкасанием равные молнии пять
ससर्ज उरसि मार्गणान्sasarja urasi mārgaṇānвыпустил в грудь стрел
ते तस्य कायम् निर्भिद्यte tasya kāyam nirbhidyaони его тело пробив
रुक्मपुङ्खाः निमित्तगाःrukmapuṅkhāḥ nimittagāḥзолотопёрые, в цель идущие
बभूवुः लोहितादिग्धाःbabhūvuḥ lohitādigdhāḥстали кровью смазанными
रक्ताः इव महोरगाःraktāḥ iva mahoragāḥкак красные великие змеи
स पितृव्यस्य संक्रुद्धःsa pitṛvyasya saṃkruddhaḥон, на дядю разгневанный
इन्द्रजित् शरम् आददेindrajit śaram ādadeИндраджит стрелу взял
उत्तमम् रक्षसाम् मध्येuttamam rakṣasām madhyeлучшую среди ракшасов
यमदत्तम् महाबलःyamadattam mahābalaḥЯмой данную, великосильный
तम् समीक्ष्य महातेजाःtam samīkṣya mahātejāḥеё увидев, великосияющий
महेषुम् तेन संहितम्maheṣum tena saṃhitamвеликую стрелу им наложенную
लक्ष्मणः अपि आददे बाणम्lakṣmaṇaḥ api ādade bāṇamЛакшмана также взял стрелу
अन्यम् भीमपराक्रमःanyam bhīmaparākramaḥдругую, страшной доблести
कुबेरेण स्वयम् स्वप्नेkubereṇa svayam svapneКуверой самим во сне
यत् दत्तम् अमितात्मनाyat dattam amitātmanāкоторая дана безмернодушным
दुर्जयम् दुर्विषह्यम् चdurjayam durviṣahyam caтруднопобедимую и невыносимую
सेन्द्रैः अपि सुरासुरैःsendraiḥ api surāsuraiḥдаже богами с Индрой и асурами
ताभ्याम् तौ धनुषि श्रेष्ठेtābhyām tau dhanuṣi śreṣṭheими двумя на двух лучших луках
संहितौ सायकोत्तमौsaṃhitau sāyakottamauналоженные две лучшие стрелы
विकृष्यमाणौ वीराभ्याम्vikṛṣyamāṇau vīrābhyāmнатягиваемые двумя героями
भृशम् जज्वलतुः श्रियाbhṛśam jajvalatuḥ śriyāсильно запылали красотой
तौ भासयन्तौ आकाशम्tau bhāsayantau ākāśamэти две, озаряя небо
धनुर्भ्याम् विशिखौ च्युतौdhanurbhyām viśikhau cyutauс двух луков стрелы сорванные
मुखेन मुखम् आहत्यmukhena mukham āhatyaостриём острие ударив
संनिपेततुः ओजसाsaṃnipetatuḥ ojasāстолкнулись силой
तौ महाग्रहसंकाशौtau mahāgrahasaṃkāśauэти две, подобные великим планетам
अन्योन्यम् संनिपत्य चanyonyam saṃnipatya caи друг с другом столкнувшись
संग्रामे शतधा यातौsaṃgrāme śatadhā yātauв битве на сто частей пошли
मेदिन्याम् विनिपेततुःmedinyām vinipetatuḥна землю упали
शरौ प्रतिहतौ दृष्ट्वाśarau pratihatau dṛṣṭvāдве стрелы отражёнными увидев
तौ उभौ रणमूर्धनिtau ubhau raṇamūrdhaniте оба на вершине битвы
व्रीडितौ जातरोषौ चvrīḍitau jātaroṣau caустыдились и разгневались
लक्ष्मणेन्द्रजितौ उभौlakṣmaṇendrajitau ubhauЛакшмана и Индраджит оба
अनुवाद

Тогда Вибхишана, ещё сильнее разгневавшись, выпустил в грудь лишённого коней Индраджита пять стрел, касанием равных молнии. Эти золотопёрые стрелы, точно достигшие цели, пробили его тело и стали смазанными кровью, словно красные великие змеи. Разгневанный на своего дядю, великосильный Индраджит взял лучшую среди ракшасов стрелу, дарованную Ямой. Увидев эту великую стрелу, наложенную Индраджитом, великосияющий Лакшмана страшной доблести тоже взял другую стрелу, которую сам безмернодушный Кувера дал ему во сне, труднопобедимую и невыносимую даже для богов с Индрой и для асуров. Две лучшие стрелы, наложенные на два лучших лука и натягиваемые двумя героями, ярко запылали красотой. Сорвавшись с луков, эти две стрелы озарили небо, ударили острие в острие и столкнулись с силой. Подобные великим планетам, они столкнулись друг с другом в битве, разлетелись на сто частей и упали на землю. Увидев, что обе стрелы отражены, Лакшмана и Индраджит на вершине битвы устыдились и разгневались.

संस्करण

09aa3b52d1a4 · प्रकाशित 22 जून 2026, 12:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से