उपनिषद्
Трипуратапини-упанишадаTripurātāpinī 102
8291 / 9568
उपनिषद् · Tripurātāpinī 102
देवनागरी

अतो निर्विषयं नित्यं मनः कार्यं मुमुक्षुणा । यतो निर्विषयो नाम मनसो मुक्तिरिष्यते ॥ 1॥ मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसंकल्पं शुद्धं कामविवर्जितम् ॥ 2

लिप्यंतरण (IAST)

ato nirviṣayaṃ nityaṃ manaḥ kāryaṃ mumukṣuṇā | yato nirviṣayo nāma manaso muktiriṣyate || 1|| mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca | aśuddhaṃ kāmasaṃkalpaṃ śuddhaṃ kāmavivarjitam || 2

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अतः निर्विषयं नित्यं मनःataḥ nirviṣayaṃ nityaṃ manaḥhence let the mind always be made objectless
कार्यं मुमुक्षुणाkāryaṃ mumukṣuṇāby one desiring liberation
यतः निर्विषयः नामyataḥ nirviṣayaḥ nāmafor objectlessness precisely
मनसः मुक्तिः इष्यतेmanasaḥ muktiḥ iṣyateis held to be the liberation of the mind
मनः हि द्वि-विधं प्रोक्तम्manaḥ hi dvi-vidhaṃ proktamthe mind is declared twofold
अ-शुद्धं काम-संकल्पम्a-śuddhaṃ kāma-saṃkalpamimpure — bearing the resolve of desire
शुद्धं काम-विवर्जितम्śuddhaṃ kāma-vivarjitampure — devoid of desire
अनुवाद

«Hence let one desiring liberation always make the mind objectless, for objectlessness precisely is held to be the liberation of the mind. The mind is declared twofold: impure and pure; impure — bearing the resolve of desire, pure — devoid of desire».

संस्करण

c03bcced36eb · प्रकाशित 7 अग॰ 2026, 5:19:24 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से