उपनिषद्
Трипуратапини-упанишадаTripurātāpinī 103
8292 / 9568
उपनिषद् · Tripurātāpinī 103
देवनागरी

मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः । बन्धनं विषयासक्तं मुक्त्यै निर्विषयं मनः ॥ 3॥ निरस्तविषयासङ्गं संनिरुध्य मनो हृदि । यदा यात्यमनीभावस्तदा तत्परमं पदम् ॥ 4

लिप्यंतरण (IAST)

mana eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandhamokṣayoḥ | bandhanaṃ viṣayāsaktaṃ muktyai nirviṣayaṃ manaḥ || 3|| nirastaviṣayāsaṅgaṃ saṃnirudhya mano hṛdi | yadā yātyamanībhāvastadā tatparamaṃ padam || 4

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मनः एव मनुष्याणां कारणं बन्ध-मोक्षयोःmanaḥ eva manuṣyāṇāṃ kāraṇaṃ bandha-mokṣayoḥthe mind alone is the cause of bondage and liberation of people
बन्धनं विषय-आसक्तम्bandhanaṃ viṣaya-āsaktambondage — attached to objects
मुक्त्यै निर्विषयं मनःmuktyai nirviṣayaṃ manaḥfor liberation — the objectless mind
संनिरुध्य मनः हृदिsaṃnirudhya manaḥ hṛdihaving restrained the mind in the heart
यदा याति अ-मनी-भावःyadā yāti a-manī-bhāvaḥwhen mindlessness comes
अनुवाद

«The mind is the cause of the bondage and liberation of people: attached to objects — bondage; the objectless mind — for liberation. Having renounced attachment to objects and restrained the mind in the heart, when mindlessness comes — then that is the highest place».

संस्करण

a31e5c30b8af · प्रकाशित 12 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से