वराह पुराण
The description of Jambūdvīpa75.1-5
375 / 1719
Linuxपन्ने पलटें
वराह पुराण · 75.1-5

Rudra

देवनागरी

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथातथम् । संख्यां चापि समुद्राणां द्वीपानां चैव विस्तरम्
यावन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च याः स्मृताः । महाभूतप्रमाणं च गतिं चन्द्रार्कयोः पृथक्
द्वीपभेदसहस्त्राणि सप्तस्वन्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं यैर्विततं जगत्
सप्तद्वीपान् प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । येषां मनुष्यास्तर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते
अचिन्त्याः खलु ये भावा न तांस्तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यं विभाव्यते

लिप्यंतरण (IAST)

ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi jambūdvīpaṃ yathātatham | saṃkhyāṃ cāpi samudrāṇāṃ dvīpānāṃ caiva vistaram
yāvanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca yāḥ smṛtāḥ | mahābhūtapramāṇaṃ ca gatiṃ candrārkayoḥ pṛthak
dvīpabhedasahastrāṇi saptasvantargatāni ca | na śakyante krameṇeha vaktuṃ yairvitataṃ jagat
saptadvīpān pravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha | yeṣāṃ manuṣyāstarkeṇa pramāṇāni pracakṣate
acintyāḥ khalu ye bhāvā na tāṃstarkeṇa sādhayet | prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyaṃ vibhāvyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अतataотсюда
ऊर्ध्वंūrdhvaṃдалее
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiповедаю
जम्बूद्वीपंjambūdvīpaṃДжамбудвипу
यथातथम्yathātathamкак есть
संख्यांsaṃkhyāṃчисло
चापिcāpiи также
समुद्राणांsamudrāṇāṃокеанов
द्वीपानांdvīpānāṃостровов
चैवcaivaи именно
विस्तरम्vistaramпротяжение
यावन्तिyāvantiсколько
चैवcaivaи именно
वर्षाणिvarṣāṇiстран
तेषुteṣuв них
नद्यश्चnadyaścaи реки
याःyāḥкоторые
स्मृताःsmṛtāḥпризнаны
महाभूतप्रमाणंmahābhūtapramāṇaṃмеру великих стихий
caи
गतिंgatiṃдвижение
चन्द्रार्कयोःcandrārkayoḥлуны и солнца
पृथक्pṛthakпорознь
द्वीपभेदसहस्त्राणिdvīpabhedasahastrāṇiтысячи разделений островов
सप्तस्वन्तर्गतानिsaptasvantargatāniв семи заключённые
caи
naне
शक्यन्तेśakyanteмогут
क्रमेणेहkrameṇehaпо порядку здесь
वक्तुंvaktuṃбыть сказаны
यैर्विततंyairvitataṃкоторыми простёрт
जगत्jagatмир
सप्तद्वीपान्saptadvīpānсемь островов
प्रवक्ष्यामिpravakṣyāmiповедаю
चन्द्रादित्यग्रहैःcandrādityagrahaiḥс луною, солнцем и планетами
सहsahaвместе
येषांyeṣāṃу которых
मनुष्यास्तर्केणmanuṣyāstarkeṇaлюди рассуждением
प्रमाणानिpramāṇāniмеры
प्रचक्षतेpracakṣateизлагают
अचिन्त्याःacintyāḥнепостижимы
खलुkhaluпоистине
येyeкоторые
भावाbhāvāсостояния
naне
तांस्तर्केणtāṃstarkeṇaих рассуждением
साधयेत्sādhayetпусть доказывает
प्रकृतिभ्यःprakṛtibhyaḥприрод
परंparaṃвыше
यच्चyaccaи что
तदचिन्त्यंtadacintyaṃто непостижимым
विभाव्यतेvibhāvyateмыслится
अनुवाद

«Отсюда далее поведаю Джамбудвипу, как есть, и число океанов, и протяжение островов; сколько в них стран и какие реки признаны, и меру великих стихий, и движение луны и солнца порознь. Тысячи разделений островов, заключённых в семи, которыми простёрт мир, не могут быть здесь названы по порядку. Поведаю семь островов вместе с луною, солнцем и планетами — те, чьи меры люди излагают рассуждением. Непостижимые же состояния — да не доказывает их никто рассуждением; и то, что выше природ, мыслится непостижимым».

संस्करण

bfa8fb68f592 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 1:55:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से