वराह पुराण
The description of Jambūdvīpa75.18-23
378 / 1719
Linuxपन्ने पलटें
वराह पुराण · 75.18-23

Rudra

देवनागरी

वृत्तः स्वभावतः प्रोक्तो वर्णतः परिमाणतः । नीलश्च वैदूर्यमयः श्वेतशुक्लो हिरण्मयः । मयूरबर्हिवर्णस्तु शातकौम्भश्च श्रृङ्गवान्
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्त्र उच्यते
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः स संभवः । नवैव तु सहस्त्राणि विस्तीर्णः सर्वतश्च सः
मध्यं तस्य महामेरुर्विधूम इव पावकः । वेद्यर्द्धं दक्षिणं मेरोरुत्तरार्द्धं तथोत्तरम्
वर्षाणि यानि षडत्र तेषां ते वर्षपर्वताः । योजनाग्रं तु वर्षाणां सर्वेषां तद् विधीयते
द्वे द्वे वर्षे सहस्त्राणां योजनानां समुच्छ्रयः । जम्बूद्वीपस्य विस्तारस्तेषामायाम उच्यते

लिप्यंतरण (IAST)

vṛttaḥ svabhāvataḥ prokto varṇataḥ parimāṇataḥ | nīlaśca vaidūryamayaḥ śvetaśuklo hiraṇmayaḥ | mayūrabarhivarṇastu śātakaumbhaśca śrṛṅgavān
ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ | teṣāmantaraviṣkambho navasāhastra ucyate
madhye tvilāvṛtaṃ nāma mahāmeroḥ sa saṃbhavaḥ | navaiva tu sahastrāṇi vistīrṇaḥ sarvataśca saḥ
madhyaṃ tasya mahāmerurvidhūma iva pāvakaḥ | vedyarddhaṃ dakṣiṇaṃ meroruttarārddhaṃ tathottaram
varṣāṇi yāni ṣaḍatra teṣāṃ te varṣaparvatāḥ | yojanāgraṃ tu varṣāṇāṃ sarveṣāṃ tad vidhīyate
dve dve varṣe sahastrāṇāṃ yojanānāṃ samucchrayaḥ | jambūdvīpasya vistārasteṣāmāyāma ucyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वृत्तःvṛttaḥкруглый
स्वभावतःsvabhāvataḥпо природе
प्रोक्तोproktoназван
वर्णतःvarṇataḥпо цвету
परिमाणतःparimāṇataḥпо мере
नीलश्चnīlaścaи Нила
वैदूर्यमयःvaidūryamayaḥиз вайдурьи
श्वेतशुक्लोśvetaśukloШвета, белый
हिरण्मयःhiraṇmayaḥзолотой
मयूरबर्हिवर्णस्तुmayūrabarhivarṇastuцвета павлиньего пера же
शातकौम्भश्चśātakaumbhaścaи златой
श्रृङ्गवान्śrṛṅgavānШрингаван
एतेeteэти
पर्वतराजानःparvatarājānaḥцари гор
सिद्धचारणसेविताःsiddhacāraṇasevitāḥпосещаемые сиддхами и чаранами
तेषामन्तरविष्कम्भोteṣāmantaraviṣkambhoпромежуток между ними
नवसाहस्त्रnavasāhastraдевять тысяч
उच्यतेucyateназывается
मध्येmadhyeпосредине
त्विलावृतंtvilāvṛtaṃже Илаврита
नामnāmaпо имени
महामेरोःmahāmeroḥу великой Меру
saтот
संभवःsaṃbhavaḥпроисхождение
नवैवnavaivaдевять именно
तुtuже
सहस्त्राणिsahastrāṇiтысяч
विस्तीर्णःvistīrṇaḥпротяжённый
सर्वतश्चsarvataścaи со всех сторон
सःsaḥон
मध्यंmadhyaṃсередина
तस्यtasyaу него
महामेरुर्विधूमmahāmerurvidhūmaвеликая Меру, бездымный
इवivaкак
पावकःpāvakaḥогонь
वेद्यर्द्धंvedyarddhaṃполовина жертвенника
दक्षिणंdakṣiṇaṃюжная
मेरोरुत्तरार्द्धंmeroruttarārddhaṃу Меру северная половина
तथोत्तरम्tathottaramтак же северная
वर्षाणिvarṣāṇiстраны
यानिyāniкоторые
षडत्रṣaḍatraшесть здесь
तेषांteṣāṃу них
तेteте
वर्षपर्वताःvarṣaparvatāḥгоры-границы
योजनाग्रंyojanāgraṃпредел в йоджанах
तुtuже
वर्षाणांvarṣāṇāṃу стран
सर्वेषांsarveṣāṃвсех
तद्tadто
विधीयतेvidhīyateпредписывается
द्वेdveпо две
द्वेdveпо две
वर्षेvarṣeв стране
सहस्त्राणांsahastrāṇāṃтысяч
योजनानांyojanānāṃйоджан
समुच्छ्रयःsamucchrayaḥвысота
जम्बूद्वीपस्यjambūdvīpasyaу Джамбудвипы
विस्तारस्तेषामायामvistārasteṣāmāyāmaпротяжение; их длина
उच्यतेucyateназывается
अनुवाद

«Круглым назван он по природе, по цвету и по мере. И Нила из вайдурьи, и Швета, белый, золотой; и Шрингаван цвета павлиньего пера, златой. Эти цари гор посещаемы сиддхами и чаранами; промежуток между ними называется в девять тысяч. Посредине же — Илаврита по имени, происхождение великой Меру; и он протяжён на девять тысяч со всех сторон. Середина его — великая Меру, как бездымный огонь; южная половина её — половина жертвенника, и северная половина Меру — так же северная. Стран здесь шесть, и у них те горы-границы; предел в йоджанах для всех стран предписывается таков. Высота в каждой стране — по две тысячи йоджан; протяжением же Джамбудвипы называется их длина».

संस्करण

f63d9cd0fc85 · प्रकाशित 4 सित॰ 2026, 1:55:43 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से