Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 3.13.1.11
301 / 558
गोविन्दभाष्य · 3.1.11
॥
देवनागरी

आनर्थक्यम् इति चेन् न तद्-अपेक्षत्वात्

लिप्यंतरण (IAST)

ānarthakyam iti cen na tad-apekṣatvāt

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आनर्थक्यम्ānarthakyamбессмысленность; an-arthaka «бесцельное» + -ya; не обесценился бы нрав?
इति चेत्iti cetесли так [возразят]; частицы; таково сомнение
नnaнет; отрицание; ответ
तत्-अपेक्षत्वात्tat-apekṣatvātибо то [дело] на него взирает; tad + apekṣa + -tva, отложительный падеж; без доброго нрава дела не плодоносят
अनुवाद

Если скажут: [тогда нрав] бесполезен, — нет: [карма] взирает на него [— без доброго нрава к обряду не допущен].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

आनर्थक्यम् इति चेन् न तद्-अपेक्षत्वात् ॥

ननु कर्मणः सर्वार्थ-हेतुत्वे वैफल्यम् आचारस्य ततश् च तद्-विधिर् व्यर्थ इति चेन्, न । कुतः ? कर्मणोऽप्य् आचार-सापेक्षत्वात् । न हि सद्-आचार-विहीनः कर्मण्य् अधिक्रियते । सन्ध्या-हीनोऽशुचिर् नित्यम् अनर्हः सर्व-कर्मसु इत्य् आदि स्मृतेः । तथा च साचारस्य कर्मणः फल-हेतुत्वात् तया कर्मोपलक्ष्यते इति कार्ष्णाजिनेर् मतम् ॥11॥

लिप्यंतरण (IAST)

ānarthakyam iti cen na tad-apekṣatvāt ||

nanu karmaṇaḥ sarvārtha-hetutve vaiphalyam ācārasya tataś ca tad-vidhir vyartha iti cen, na | kutaḥ ? karmaṇo'py ācāra-sāpekṣatvāt | na hi sad-ācāra-vihīnaḥ karmaṇy adhikriyate | sandhyā-hīno'śucir nityam anarhaḥ sarva-karmasu ity ādi smṛteḥ | tathā ca sācārasya karmaṇaḥ phala-hetutvāt tayā karmopalakṣyate iti kārṣṇājiner matam ||11||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आनर्थक्यम् इति चेत् न तत्-अपेक्षत्वात्ānarthakyam iti cet na tat-apekṣatvāt«„бесполезность“ — если так, нет: по взиранию на него»; сутра 3.1.11
ननुnanuно [возразят]; nanu
कर्मणः सर्व-अर्थ-हेतुत्वेkarmaṇaḥ sarva-artha-hetutveесли повод всех благ — карма; hetu
वैफल्यम् आचारस्यvaiphalyam ācārasyaнрав бесплоден; vaiphalya
ततः च तत्-विधिः व्यर्थः इति चेत्tataḥ ca tat-vidhiḥ vyarthaḥ iti cetи предписание его пусто — если так; vyartha
नnaнет; ответ
कुतःkutaḥпочему?; вопрос
कर्मणः अपि आचार-स-अपेक्षत्वात्karmaṇaḥ api ācāra-sa-apekṣatvātи карма ВЗИРАЕТ на нрав; apekṣā!
न हि सत्-आचार-विहीनः कर्मणि अधिक्रियतेna hi sat-ācāra-vihīnaḥ karmaṇi adhikriyateлишённый доброго нрава к обряду не правомочен; adhikāra!
सन्ध्या-हीनः अशुचिः नित्यम्sandhyā-hīnaḥ aśuciḥ nityam«пропускающий сандхью — всегда нечист»; sandhyā!
अनर्हः सर्व-कर्मसु इति आदि स्मृतेःanarhaḥ sarva-karmasu iti ādi smṛteḥ«негоден ко всем обрядам» — по смрити; anarha
तथा चtathā caитак; tathā
स-आचारस्य कर्मणः फल-हेतुत्वात्sa-ācārasya karmaṇaḥ phala-hetutvātплодоносит карма ПРИ НРАВЕ; sa-ācāra
तया कर्म उपलक्ष्यतेtayā karma upalakṣyateею [шрути] и указуется карма; upalakṣya (по чтению)
इति कार्ष्णाजिनेः मतम्iti kārṣṇājineḥ matamтаково мнение Каршнаджини; mata
भाष्य का अनुवाद

Но [возразят]: если всё решает карма — нрав бесплоден и предписание его пусто. Нет: и карма ВЗИРАЕТ на нрав — лишённый доброго нрава к обряду не правомочен («пропускающий сандхью — всегда нечист, негоден ко всем обрядам»). Плодоносит карма при нраве — потому [словом о нраве] и указуется карма: таково мнение Каршнаджини.

संस्करण

c2f5ec3113a8 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:00:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 3.1.10

श्लोक बदलें इन कुंजियों से