302 / 558
गोविन्दभाष्य · 3.1.12
देवनागरी

सुकृत-दुष्कृते एवेति तु बादरिः

लिप्यंतरण (IAST)

sukṛta-duṣkṛte eveti tu bādariḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुकृत-दुष्कृतेsukṛta-duṣkṛteдоброе и злое дело; su-kṛta + duṣ-kṛta, дв. ч.; «чарана» — сами дела
एवevaименно; усилительная частица; без посредников
इतिitiтак; частица; таково мнение
तुtuже; противительная частица; иная школа
बादरिःbādariḥБадари; имя учителя; по слову Бадари
अनुवाद

«[Чарана — это] сами добрые и злые дела», — же [проще решает] Бадари.

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
देवनागरी

सुकृत-दुष्कृते एवेति तु बादरिः ॥

तु-शब्दः पूर्व-मत-निरासाय । चरण-शब्देन सुकृत-दुष्कृत एव वाच्ये इति बादरिर् मन्यते । पुण्यं कर्माचरतीत्य् आदौ कर्मणि चरतेः प्रयोगात् । मुख्ये सम्भवति लक्षणा न युक्ता । चरणम् अनुष्ठानं कर्मेति अनर्थान्तरम् । आचारोऽपि कर्म-विशेष एव । तथापि भेदोक्तिः कुरु-पाण्डव-न्यायेन । इदं स्व-मतम् इत्य् एव-शब्दः । तथा च चरण-शब्देन कर्म-विशेषोक्तेः सानुशयोऽवरोहतीति सिद्धम् ॥12॥

लिप्यंतरण (IAST)

sukṛta-duṣkṛte eveti tu bādariḥ ||

tu-śabdaḥ pūrva-mata-nirāsāya | caraṇa-śabdena sukṛta-duṣkṛta eva vācye iti bādarir manyate | puṇyaṁ karmācaratīty ādau karmaṇi carateḥ prayogāt | mukhye sambhavati lakṣaṇā na yuktā | caraṇam anuṣṭhānaṁ karmeti anarthāntaram | ācāro'pi karma-viśeṣa eva | tathāpi bhedoktiḥ kuru-pāṇḍava-nyāyena | idaṁ sva-matam ity eva-śabdaḥ | tathā ca caraṇa-śabdena karma-viśeṣokteḥ sānuśayo'varohatīti siddham ||12||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सुकृत-दुष्कृते एव इति तु बादरिःsukṛta-duṣkṛte eva iti tu bādariḥ«именно доброе и злое сделанное — же: Бадари»; сутра 3.1.12
तु-शब्दः पूर्व-मत-निरासायtu-śabdaḥ pūrva-mata-nirāsāya«же» — на отвод прежнего мнения; nirāsa
चरण-शब्देन सुकृत-दुष्कृते एव वाच्येcaraṇa-śabdena sukṛta-duṣkṛte eva vācyeсловом «поведение» означены САМИ добрые и злые дела; sukṛta-duṣkṛta!
इति बादरिः मन्यतेiti bādariḥ manyateтак мыслит Бадари; Bādari!
पुण्यम् कर्म आचरति इति आदौpuṇyam karma ācarati iti ādauпо обороту «ТВОРИТ праведное дело»; ācarati!
कर्मणि चरतेः प्रयोगात्karmaṇi carateḥ prayogātкорень «чар» употребим о деле; prayoga
मुख्ये सम्भवति लक्षणा न युक्ताmukhye sambhavati lakṣaṇā na yuktāпри возможном прямом [смысле] намёк не в чести; lakṣaṇā!
चरणम् अनुष्ठानम् कर्म इति अन्-अर्थ-अन्तरम्caraṇam anuṣṭhānam karma iti an-artha-antaram«поведение», «совершение», «дело» — не разносмысленны; anarthāntara
आचारः अपि कर्म-विशेषः एवācāraḥ api karma-viśeṣaḥ evaи нрав — лишь особый род дел; karma-viśeṣa
तथापि भेद-उक्तिः कुरु-पाण्डव-न्यायेनtathāpi bheda-uktiḥ kuru-pāṇḍava-nyāyenaразность же речений — как «куру и пандавы»; kuru-pāṇḍava-nyāya!!
इदम् स्व-मतम् इति एव-शब्दःidam sva-matam iti eva-śabdaḥслово «именно» [в сутре] — знак своего мнения [Вьясы]; sva-mata!
तथा चtathā caитак; tathā
चरण-शब्देन कर्म-विशेष-उक्तेःcaraṇa-śabdena karma-viśeṣa-ukteḥраз «поведением» речён род дел; ukti
स-अनुशयः अवरोहति इति सिद्धम्sa-anuśayaḥ avarohati iti siddhamсходит с остатком: доказано; siddha
भाष्य का अनुवाद

«Именно доброе и злое сделанное, — же [решает] Бадари».

Словом «поведение» означены САМИ добрые и злые дела: корень «чар» употребим о деле («ТВОРИТ праведное»), а при возможном прямом смысле намёк не в чести; «поведение», «совершение», «дело» — не разносмысленны, и нрав — лишь род дел (разность речений — как «куру и пандавы» [пандавы — те же куру]). Слово «именно» — знак своего мнения [сутракары]. Итак: сходит с остатком — доказано.

संस्करण

83ed4f4c4861 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:00:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से