Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 4.14.1.3
483 / 558
गोविन्दभाष्य · 4.1.3
॥
देवनागरी

आत्मेति तूपगच्छन्ति ग्राहयन्ति च

लिप्यंतरण (IAST)

ātmeti tūpagacchanti grāhayanti ca

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आत्माātmā[как свой] Атман; ātman; Его до́лжно чтить как Душу своей души
इतिitiтак; частица; в таком разумении
तुtuже; противительная частица; правило созерцания
उपगच्छन्तिupagacchantiприступают; upa + √gam, мн. ч.; так подходят [к Нему] знающие
ग्राहयन्तिgrāhayantiнаучают; кауз. от √grah, мн. ч.; и передают ученикам
चcaи; соединительная частица; обе линии свидетельства
अनुवाद

«[Он —] АТМАН [мой]» — так подходят [к Ишваре таттвавиды] и так передают [ученикам].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

अथ तत्रैव विचारान्तरम् । इदम् उपासनम् ईश्वर-बुद्ध्यात्म-बुद्ध्या इति । जुष्टं यदा पश्यत्य् अन्यम् ईशम् [श्वे.उ. 4.7] इति श्रुतेर् ईश्वर-बुद्ध्येति प्राप्ते—

आत्मेति तूपगच्छन्ति ग्राहयन्ति च ॥

तु-शब्दोऽवधारणे । स ईश्वर आत्मेत्य् एवोपास्यः । यत् कारणं तम् आत्मत्वेनोपगच्छन्ति तत्त्व-ज्ञाः, येषां नोऽयम् आत्मायं लोकः [बृ.आ.उ. 4.4.22] इत्य् आदिना । तथा शिष्यान् अपि ग्राहयन्ति च, आत्मेत्य् एवोपासीत [बृ.आ.उ. 1.4.7] इत्य् आदिना । इहात्म-शब्देन पुरुषाकारं विज्ञानान्द-स्वरूपं विभवस् तु बोध्यते । स्व-सत्ता-प्रदत्त्वादिना स्वात्म-भूतम् इत्य् अपरे । यत् तु जीवस्यैवाविद्या-विनिर्मुक्तस्य ब्रह्मत्वाद् आत्म-धिया तच्-चिन्तनम् इत्य् आह तद् असत् प्राग् एव प्रत्याख्यानात् ॥3॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha tatraiva vicārāntaram | idam upāsanam īśvara-buddhyātma-buddhyā iti | juṣṭaṁ yadā paśyaty anyam īśam [śve.u. 4.7] iti śruter īśvara-buddhyeti prāpte—

ātmeti tūpagacchanti grāhayanti ca ||

tu-śabdo'vadhāraṇe | sa īśvara ātmety evopāsyaḥ | yat kāraṇaṁ tam ātmatvenopagacchanti tattva-jñāḥ, yeṣāṁ no'yam ātmāyaṁ lokaḥ [bṛ.ā.u. 4.4.22] ity ādinā | tathā śiṣyān api grāhayanti ca, ātmety evopāsīta [bṛ.ā.u. 1.4.7] ity ādinā | ihātma-śabdena puruṣākāraṁ vijñānānda-svarūpaṁ vibhavas tu bodhyate | sva-sattā-pradattvādinā svātma-bhūtam ity apare | yat tu jīvasyaivāvidyā-vinirmuktasya brahmatvād ātma-dhiyā tac-cintanam ity āha tad asat prāg eva pratyākhyānāt ||3||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ तत्र एव विचार-अन्तरम्atha tatra eva vicāra-antaramтеперь там же — иное рассмотрение; vicāra
इदम् उपासनम्idam upāsanamэто почитание —; upāsana
ईश्वर-बुद्ध्या आत्म-बुद्ध्या इतिīśvara-buddhyā ātma-buddhyā itiмыслью «[Он] — Ишвара» или мыслью «[Он] — АТМАН [мой]»?; buddhi
जुष्टम् यदा पश्यति अन्यम् ईशम् इति श्रुतेःjuṣṭam yadā paśyati anyam īśam iti śruteḥ«когда узрит ДРУГОГО — Владыку — довольного…» —; anya! (Шветашватара 4.7)
ईश्वर-बुद्ध्या इति प्राप्तेīśvara-buddhyā iti prāpte«мыслью „Ишвара“ [— иной]»; при полученном; prāpta
आत्मा इति तु उपगच्छन्ति ग्राहयन्ति चātmā iti tu upagacchanti grāhayanti ca«„Атман“ же — подходят и передают»; сутра 4.1.3
तु-शब्दः अवधारणेtu-śabdaḥ avadhāraṇe«же» — ограничитель; tu
सः ईश्वरः आत्मा इति एव उपास्यःsaḥ īśvaraḥ ātmā iti eva upāsyaḥИшвара почитаем именно как АТМАН [свой]:; ātmā iti!
यत् कारणम्yat kāraṇamибо; kāraṇa
तम् आत्मत्वेन उपगच्छन्ति तत्त्व-ज्ञाःtam ātmatvena upagacchanti tattva-jñāḥтаттвавиды ПОДХОДЯТ к Нему как к Атману —; upagacchanti!
येषाम् नः अयम् आत्मा अयम् लोकः इति आदिनाyeṣām naḥ ayam ātmā ayam lokaḥ iti ādinā«Он — наш Атман, [Он —] наш мир»; Брихадараньяка 4.4.22
तथा शिष्यान् अपि ग्राहयन्ति चtathā śiṣyān api grāhayanti caи ученикам ПЕРЕДАЮТ:; grāhayanti!
आत्मा इति एव उपासीत इति आदिनाātmā iti eva upāsīta iti ādinā«лишь как Атмана да почитает»; Брихадараньяка 1.4.7
इह आत्म-शब्देनiha ātma-śabdenaздесь словом «Атман»; ātma-śabda
पुरुष-आकारम् विज्ञान-आनन्द-स्वरूपम् विभुः तु बोध्यतेpuruṣa-ākāram vijñāna-ānanda-svarūpam vibhuḥ tu bodhyateразумеем Вездесущего — человекообразную сущность знания-блаженства; puruṣa-ākāra!!
स्व-सत्ता-प्रद-त्वा-आदिना स्व-आत्म-भूतम् इति अपरेsva-sattā-prada-tvā-ādinā sva-ātma-bhūtam iti apare«дарователь самого́ бытия [дживы] — потому её Атман»: иные; sattā-prada!
यत् तुyat tuа что [говорят]:; yat tu
जीवस्य एव अविद्या-विनिर्मुक्तस्य ब्रह्मत्वात्jīvasya eva avidyā-vinirmuktasya brahmatvāt«джива, свободный от авидьи, — [сам] Брахман,; avidyā (OCR исправлен)
आत्म-धिया तत्-चिन्तनम् इति आहātma-dhiyā tat-cintanam iti āhaпотому мысли Его думой „я“», —; ātma-dhī
तत् असत् प्राक् एव प्रत्याख्यानात्tat asat prāk eva pratyākhyānātто ЛОЖНО: отклонено прежде; asat! (OCR исправлен)
भाष्य का अनुवाद

Почитать мыслью «Он — Ишвара [иной]» или «Он — АТМАН мой»? «Ишвара — другой». При полученном —

«„Атман“ же — подходят и передают».

Ишвара почитаем именно как АТМАН: таттвавиды ПОДХОДЯТ к Нему так («Он — наш Атман, наш мир») и ученикам ПЕРЕДАЮТ («лишь как Атмана да почитает»). «Атман» здесь — Вездесущий, человекообразная сущность знания-блаженства; иные [толкуют]: «дарователь самого бытия дживы — потому её Атман». А «джива без авидьи сам Брахман, думай Его думой „я“» — ЛОЖНО: отклонено прежде.

संस्करण

93f27a161600 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:33:46 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 4.1.2

श्लोक बदलें इन कुंजियों से