Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
विष्णुपुराण
The Mind-Born Sons and the Lines of Dharma1.7.42-45
134 / 1027
विष्णुपुराण · 1.7.42-45
॥
देवनागरी

ब्राह्मो नैमित्तिकस् तत्र यच् छेते जगतः पतिः प्रयाति प्राकृते चैव ब्रह्माण्डं प्रकृतौ लयम् ।
ज्ञानाद् आत्यन्तिकः प्रोक्तो योगिनः परमात्मनि नित्यः सदैव जातानां यो विनाशो दिवानिशम् ।
प्रसूतिः प्रकृतेर् या तु सा सृष्टिः प्राकृता स्मृता दैनंदिनी तथा प्रोक्ता यान्तरप्रलयाद् अनु ।
भूतान्य् अनुदिनं यत्र जायन्ते मुनिसत्तम नित्यसर्गो हि स प्रोक्तः पुराणार्थविचक्षणैः ।

लिप्यंतरण (IAST)

brāhmo naimittikas tatra yac chete jagataḥ patiḥ prayāti prākṛte caiva brahmāṇḍaṃ prakṛtau layam /
jñānād ātyantikaḥ prokto yoginaḥ paramātmani nityaḥ sadaiva jātānāṃ yo vināśo divāniśam /
prasūtiḥ prakṛter yā tu sā sṛṣṭiḥ prākṛtā smṛtā dainaṃdinī tathā proktā yāntarapralayād anu /
bhūtāny anudinaṃ yatra jāyante munisattama nityasargo hi sa proktaḥ purāṇārthavicakṣaṇaiḥ /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ब्राह्मःbrāhmaḥБрахмово
नैमित्तिकःnaimittikaḥобусловленное
तत्रtatraтам; среди них
यत्yatкогда; то, что
शेतेśeteпочивает; спит
जगतःjagataḥу мира
पतिःpatiḥвладыка
प्रयातिprayātiуходит; приходит
प्राकृतेprākṛteпри природном
चcaи
एवevaже
ब्रह्म-अण्डम्brahma-aṇḍamяйцо Брахмы; вселенная
प्रकृतौprakṛtauв первооснову
लयम्layamв растворение
ज्ञानात्jñānātот знания
आत्यन्तिकःātyantikaḥокончательное
प्रोक्तःproktaḥназвано
योगिनःyoginaḥу йогина
परम-आत्मनिparama-ātmaniв Высшей Душе
नित्यःnityaḥнепрестанное
सदाsadāвсегда
एवevaже
जातानाम्jātānāmу рождённых
यःyaḥкоторое
विनाशःvināśaḥуничтожение; гибель
दिवा-निशम्divā-niśamденно и нощно
प्रसूतिःprasūtiḥпорождение; произведение
प्रकृतेःprakṛteḥу первоосновы
याyāкоторое
तुtuже
साsāто
सृष्टिःsṛṣṭiḥтворение
प्राकृताprākṛtāприродное
स्मृताsmṛtāименуется
दैनंदिनीdainaṃdinīповседневное; ежедневное
तथाtathāтакже
प्रोक्ताproktāназвано
याyāкоторое
अन्तर-प्रलयात्antara-pralayātпосле промежуточного свёртывания
अनुanuвслед; следом
भूतानिbhūtāniсущества
अनुदिनम्anudinamизо дня в день
यत्रyatraгде; при котором
जायन्तेjāyanteрождаются
मुनि-सत्तमmuni-sattamaо лучший из мудрецов
नित्य-सर्गःnitya-sargaḥнепрестанное творение
हिhiведь
सःsaḥоно
प्रोक्तःproktaḥназвано
पुराण-अर्थ-विचक्षणैःpurāṇa-artha-vicakṣaṇaiḥсведущими в смысле пуран
अनुवाद

Из них обусловленное — Брахмово: когда владыка мира почивает. При природном яйцо Брахмы уходит в растворение в первооснове. Окончательным названо то, что от знания, — у йогина в Высшей Душе. А непрестанное — то уничтожение рождённых, что идёт денно и нощно всегда. Порождение же первоосновы именуется природным творением; повседневным названо то, что следует за промежуточным свёртыванием; а то, при котором существа рождаются изо дня в день, названо сведущими в смысле пуран непрестанным творением.

संस्करण

aa4ed6905f4a · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 10:31:40 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 1.7.39-41

श्लोक बदलें इन कुंजियों से