विष्णुपुराण
Yama's Whisper to His Servant3.7.19-22
532 / 1027
विष्णुपुराण · 3.7.19-22
देवनागरी

इति यमवचनं निशम्य पाशी यमपुरुषस् तम् उवाच धर्मराजम् कथय मम विभो समस्तधातुर् भवति हरेः खलु यादृशो ऽस्य भक्तः ।
न चलति निजवर्णधर्मतो यः सममतिर् आत्मसुहृद्विपक्षपक्षे न हरति न च हन्ति किंचिद् उच्चैः सितमनसं तम् अवैहि विष्णुभक्तम् ।
कलिकलुषमलेन यस्य नात्मा विमलमतेर् मलिनीकृतो ऽस्तमोहे मनसि कृतजनार्दनं मनुष्यं सततम् अवैहि हरेर् अतीव भक्तम् ।
कनकम् अपि रहस्य् अवेक्ष्य बुद्ध्या तृणम् इव यः समवैति वै परस्वम् भवति च भगवत्य् अनन्यचेताः पुरुषवरं तम् अवैहि विष्णुभक्तम् ।

लिप्यंतरण (IAST)

iti yamavacanaṃ niśamya pāśī yamapuruṣas tam uvāca dharmarājam kathaya mama vibho samastadhātur bhavati hareḥ khalu yādṛśo 'sya bhaktaḥ /
na calati nijavarṇadharmato yaḥ samamatir ātmasuhṛdvipakṣapakṣe na harati na ca hanti kiṃcid uccaiḥ sitamanasaṃ tam avaihi viṣṇubhaktam /
kalikaluṣamalena yasya nātmā vimalamater malinīkṛto 'stamohe manasi kṛtajanārdanaṃ manuṣyaṃ satatam avaihi harer atīva bhaktam /
kanakam api rahasy avekṣya buddhyā tṛṇam iva yaḥ samavaiti vai parasvam bhavati ca bhagavaty ananyacetāḥ puruṣavaraṃ tam avaihi viṣṇubhaktam /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इतिitiтак
यम-वचनम्yama-vacanamслово Ямы
निशम्यniśamyaуслышав
पाशीpāśīс петлёй
यम-पुरुषःyama-puruṣaḥслуга Ямы
तम्tamему
उवाचuvācaсказал
धर्म-राजम्dharma-rājamцарю дхармы
कथयkathayaповедай
ममmamaмне
विभोvibhoо владыка
समस्त-धातुःsamasta-dhātuḥвсеобщего держателя
भवतिbhavatiбывает
हरेःhareḥХари
खलुkhaluведь
यादृशःyādṛśaḥкаков
अस्यasyaего
भक्तःbhaktaḥпреданный
naне
चलतिcalatiотступает
निज-वर्ण-धर्मतःnija-varṇa-dharmataḥот дхармы своей варны
यःyaḥкто
सम-मतिःsama-matiḥравный умом
आत्म-सुहृद्-विपक्ष-पक्षेātma-suhṛd-vipakṣa-pakṣeк себе, другу и противной стороне
naне
हरतिharatiотнимает
naне
caи
हन्तिhantiубивает
किञ्चित्kiñcitничего
उच्चैःuccaiḥвовсе
सित-मनसम्sita-manasamсо светлым умом
तम्tamтого
अवैहिavaihiзнай
विष्णु-भक्तम्viṣṇu-bhaktamпреданным Вишну
कलि-कलुष-मलेनkali-kaluṣa-malenaгрязью мути Кали
यस्यyasyaчья
naне
आत्माātmāдуша
विमल-मतेःvimala-mateḥу чистого разумом
मलिनी-कृतःmalinī-kṛtaḥзамарана
अस्त-मोहेasta-moheв котором рассеяно обольщение
मनसिmanasiв уме
कृत-जनार्दनम्kṛta-janārdanamпоместившего Джанардану
मनुष्यम्manuṣyamчеловека
सततम्satatamвсегда
अवैहिavaihiзнай
हरेःhareḥХари
अतीवatīvaвесьма
भक्तम्bhaktamпреданным
कनकम्kanakamзолото
अपिapiдаже
रहसिrahasiвтайне
अवेक्ष्यavekṣyaувидев
बुद्ध्याbuddhyāразумением
तृणम्tṛṇamсоломою
इवivaсловно
यःyaḥкто
समवैतिsamavaitiпочитает
वैvaiведь
पर-स्वम्para-svamчужое добро
भवतिbhavatiбывает
caи
भगवतिbhagavatiк Бхагавану
अनन्य-चेताःananya-cetāḥс неотвлечённым сердцем
पुरुष-वरम्puruṣa-varamлучшим из людей
तम्tamтого
अवैहिavaihiзнай
विष्णु-भक्तम्viṣṇu-bhaktamпреданным Вишну
अनुवाद

Услышав это слово Ямы, слуга с петлёй сказал ему, царю дхармы: «Поведай мне, о владыка, каков бывает преданный Хари, всеобщего держателя?»

«Кто не отступает от дхармы своей варны; кто равен умом к себе, к другу и к противной стороне; кто вовсе не отнимает и не убивает — того, со светлым умом, знай преданным Вишну.

Чья душа, у чистого разумом, не замарана грязью мути Кали; кто в уме, где рассеяно обольщение, поместил Джанардану, — того человека знай всегда весьма преданным Хари.

Кто, и втайне увидев золото, разумением своим почитает чужое добро соломою, и чьё сердце не отвлекается от Бхагавана, — того лучшего из людей знай преданным Вишну».

संस्करण

f21c3f3fe029 · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 3:55:50 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से