विष्णुपुराण
The Householder's Day3.11.117-123
572 / 1027
विष्णुपुराण · 3.11.117-123
देवनागरी

चतुर्दश्य् अष्टमी चैव अमावास्याथ पूर्णिमा पर्वाण्य् एतानि राजेन्द्र रविसंक्रान्तिर् एव च ।
तैलस्त्रीमांससंभोगी पर्वस्व् एतेषु वै पुमान् विण्मूत्रभोजनं नाम प्रयाति नरकं मृतः ।
अशेषपर्वस्व् एतेषु तस्मात् संयमिभिर् बुधैः भाव्यं सच्छास्त्रदेवेज्याध्यानजप्यपरैर् नरैः ।
नान्ययोनाव् अयोनौ वा नोपयुक्तौषधस् तथा देवद्विजगुरूणां च व्यवायी नाश्रये भवेत् ।
चैत्यचत्वरतीरेषु नैव गोष्ठे चतुष्पथे नैव श्मशानोपवने सलिलेषु महीपते ।
प्रोक्तपर्वस्व् अशेषेषु नैव भूपाल संध्ययोः गच्छेद् व्यवायं मतिमान् न मूत्रोच्चारपीडितः ।
पर्वस्व् अभिगमो ऽधन्यो दिवा पापप्रदो नृप भुवि रोगप्रदो नॄणाम् अप्रशस्तो जलाशये ।

लिप्यंतरण (IAST)

caturdaśy aṣṭamī caiva amāvāsyātha pūrṇimā parvāṇy etāni rājendra ravisaṃkrāntir eva ca /
tailastrīmāṃsasaṃbhogī parvasv eteṣu vai pumān viṇmūtrabhojanaṃ nāma prayāti narakaṃ mṛtaḥ /
aśeṣaparvasv eteṣu tasmāt saṃyamibhir budhaiḥ bhāvyaṃ sacchāstradevejyādhyānajapyaparair naraiḥ /
nānyayonāv ayonau vā nopayuktauṣadhas tathā devadvijagurūṇāṃ ca vyavāyī nāśraye bhavet /
caityacatvaratīreṣu naiva goṣṭhe catuṣpathe naiva śmaśānopavane salileṣu mahīpate /
proktaparvasv aśeṣeṣu naiva bhūpāla saṃdhyayoḥ gacched vyavāyaṃ matimān na mūtroccārapīḍitaḥ /
parvasv abhigamo 'dhanyo divā pāpaprado nṛpa bhuvi rogaprado nṝṇām apraśasto jalāśaye /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
चतुर्दशीcaturdaśīчетырнадцатый день
अष्टमीaṣṭamīвосьмой
caи
एवevaже
अमावास्याamāvāsyāноволуние
अथathaи
पूर्णिमाpūrṇimāполнолуние
पर्वाणिparvāṇiузловые дни
एतानिetāniэти
राज-इन्द्रrāja-indraо владыка царей
रवि-संक्रान्तिःravi-saṃkrāntiḥпереход солнца
एवevaже
caи
तैल-स्त्री-मांस-संभोगीtaila-strī-māṃsa-saṃbhogīвкушающий масло, женщину и мясо
पर्वसुparvasuв узловые дни
एतेषुeteṣuэти
वैvaiведь
पुमान्pumānчеловек
विट्-मूत्र-भोजनम्viṭ-mūtra-bhojanamПитание калом и мочой
नामnāmaпо имени
प्रयातिprayātiидёт
नरकम्narakamв ад
मृतःmṛtaḥумерший
अशेष-पर्वसुaśeṣa-parvasuво все узловые дни
एतेषुeteṣuэти
तस्मात्tasmātпотому
संयमिभिःsaṃyamibhiḥобузданными
बुधैःbudhaiḥразумными
भाव्यम्bhāvyamдолжно быть
सत्-शास्त्र-देव-इज्या-ध्यान-जप्य-परैःsat-śāstra-deva-ijyā-dhyāna-japya-paraiḥусердными в добрых книгах, почитании божества, созерцании и шёпоте молитв
नरैःnaraiḥлюдьми
naне
अन्य-योनौanya-yonauв чужое лоно
अयोनौayonauне в лоно
वाили
naне
उपयुक्त-औषधःupayukta-auṣadhaḥпринявший снадобье
तथाtathāтакже
देव-द्विज-गुरूणाम्deva-dvija-gurūṇāmбожеств, брахманов и наставников
caи
व्यवायीvyavāyīсходящийся
naне
आश्रयेāśrayeв обители
भवेत्bhavetпусть будет
चैत्य-चत्वर-तीरेषुcaitya-catvara-tīreṣuу святилищ, перекрёстков и берегов
naне
एवevaже
गोष्ठेgoṣṭheв коровнике
चतुष्पथेcatuṣpatheна распутье
naне
एवevaже
श्मशान-उपवनेśmaśāna-upavaneна месте сожжения и в роще
सलिलेषुsalileṣuв водах
मही-पतेmahī-pateо владыка земли
प्रोक्त-पर्वसुprokta-parvasuв названные узловые дни
अशेषेषुaśeṣeṣuвсе
naне
एवevaже
भू-पालbhū-pālaо хранитель земли
संध्ययोःsaṃdhyayoḥв две сандхьи
गच्छेत्gacchetпусть идёт
व्यवायम्vyavāyamк сближению
मतिमान्matimānразумный
naне
मूत्र-उच्चार-पीडितःmūtra-uccāra-pīḍitaḥтеснимый нуждою
पर्वसुparvasuв узловые дни
अभिगमःabhigamaḥсближение
अधन्यःadhanyaḥнеблагое
दिवाdivāднём
पाप-प्रदःpāpa-pradaḥдающее грех
नृपnṛpaо царь
भुविbhuviна земле
रोग-प्रदःroga-pradaḥдающее болезнь
नॄणाम्nṝṇāmлюдям
अप्रशस्तःapraśastaḥнеодобряемо
जल-आशयेjala-āśayeв водоёме
अनुवाद

Четырнадцатый и восьмой день, новолуние и полнолуние — вот узловые дни, о владыка царей, и переход солнца тоже.

Кто в эти узловые дни вкушает масло, женщину и мясо, тот, умерев, идёт в ад по имени «Питание калом и мочой».

Потому во все эти узловые дни разумным людям должно быть обузданными, усердными в добрых книгах, почитании божества, созерцании и шёпоте молитв.

Не в чужое лоно и не мимо лона, не приняв снадобья; и пусть не бывает сходящимся в обители божеств, брахманов и наставников;

ни у святилищ, перекрёстков и берегов, ни в коровнике, ни на распутье, ни на месте сожжения и в роще, ни в водах, о владыка земли;

ни во все названные узловые дни, о хранитель земли, ни в две сандхьи; и пусть разумный не идёт к сближению, теснимый нуждою.

Сближение в узловые дни неблагое, днём — дающее грех, на голой земле — дающее людям болезнь, а в водоёме неодобряемо.

संस्करण

9bf4d993922b · प्रकाशित 22 अग॰ 2026, 4:24:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से