Бхакти-расамрита-шеша
Глава вторая. Высказывание и силы слова2.13Джива Госвами
27 / 253
Linux
Листать
Бхакти-расамрита-шеша · 2.13
॥
Деванагари

विषयास्यानिगीर्णस्यान्यतादात्म्यप्रतीतिकृत् ।सारोपा स्यान् निगीर्णस्य मता साध्यवसानिका ॥13॥रूढाव् उपादानलक्षणा सारोपा, यथा—पुरुषः श्यामो गायति । अत्र हि श्यामगुणवान् पुरुषोऽनिगीर्णस्वरूपः स्वसमवेतगुणतादात्म्येन प्रतीयते । प्रयोजने, यथा—एताः यष्टयः प्रविशन्ति । अत्र सर्वनाम्ना यष्टिधारिगोपगणनिर्देशात् सारोपत्वम् ।रूढौ लक्षणलक्षणा सारोपा, यथा— शूरसेनाः पुरुषा हरिं कीर्तयन्ति । अत्र हि शूरसेनपुरुषाणाम् आधाराधेयभावः सम्बन्धः । प्रयोजने, यथा—श्रीकृष्णं आयुर् गोपीनाम् । कार्यकारणभावसम्बन्धाद् आयुस् तादात्म्येन श्रीकृष्णः प्रतीयते । अन्यवैलक्षण्येनाव्यभिचारेणायुस्करत्वं प्रयोजनम् ।यथा च—भगवत्पुरुषे गच्छति भगवान् असौ गच्छतीति स्वस्वामिभावलक्षणः सम्बन्धः । यथाग्रमात्रेऽवयवे हस्तोऽयम् । अत्रावयवावयविभावलक्षणः सम्बन्धः । ब्राह्मणेऽपि तक्षासौ । अत्र तात्कर्म्यलक्षणः सम्बन्धः । विष्ण्वर्थे यज्ञोऽयं विष्णुर् इत्य् अत्र तादर्थ्यलक्षणः सम्बन्धः । एवम् अन्यत्रापि ।निगीर्णस्य पुनर् विषयस्यान्यतादात्म्यप्रतीतिकृत् साधवसाना । अस्याश् चतुर्भेदेषु पूर्वोदाहरणान्य् एव ।

Транслитерация (IAST)

viṣayāsyānigīrṇasyānya-tādātmya-pratīti-kṛt |sāropā syān nigīrṇasya matā sādhyavasānikā ||13||rūḍhāv upādāna-lakṣaṇā sāropā, yathā—puruṣaḥ śyāmo gāyati | atra hi śyāma-guṇavān puruṣo’nigīrṇa-svarūpaḥ sva-samaveta-guṇa-tādātmyena pratīyate | prayojane, yathā—etāḥ yaṣṭayaḥ praviśanti | atra sarvanāmnā yaṣṭi-dhāri-gopa-gaṇa-nirdeśāt sāropatvam |rūḍhau lakṣaṇa-lakṣaṇā sāropā, yathā— śūrasenāḥ puruṣā hariṁ kīrtayanti | atra hi śūrasena-puruṣāṇām ādhārādheya-bhāvaḥ sambandhaḥ | prayojane, yathā—śrī-kṛṣṇaṁ āyur gopīnām | kārya-kāraṇa-bhāva-sambandhād āyus tādātmyena śrī-kṛṣṇaḥ pratīyate | anya-vailakṣaṇyenāvyabhicāreṇāyuskaratvaṁ prayojanam |yathā ca—bhagavat-puruṣe gacchati bhagavān asau gacchatīti sva-svāmi-bhāva-lakṣaṇaḥ sambandhaḥ | yathāgra-mātre’vayave hasto’yam | atrāvayavāvayavi-bhāva-lakṣaṇaḥ sambandhaḥ | brāhmaṇe’pi takṣāsau | atra tātkarmya-lakṣaṇaḥ sambandhaḥ | viṣṇv-arthe yajño’yaṁ viṣṇur ity atra tādarthya-lakṣaṇaḥ sambandhaḥ | evam anyatrāpi |nigīrṇasya punar viṣayasyānya-tādātmya-pratītikṛt sādhavasānā | asyāś caturbhedeṣu pūrvodāharaṇāny eva |

размер не определён

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विषयास्यानिगीर्णस्यान्य-viṣayāsyānigīrṇasyānya-непоглощённого предмета с иным
तादात्म्य-प्रतीति-कृत्tādātmya-pratīti-kṛtсоздающее восприятие тождества
सारोपाsāropāс наложением
स्यान्syānбудет;
निगीर्णस्यnigīrṇasyaпоглощённого же
मताmatāпризнано
साध्यवसानिकाsādhyavasānikāс поглощением
Литературный перевод

Указание, создающее восприятие тождества предмета, который не поглощён, с чем-то иным, есть указание с наложением; если же предмет поглощён — указание с поглощением. Указание-включение по обычаю с наложением — например, «Человек смуглый поёт». Здесь человек, наделённый смуглостью, не поглощён и воспринимается как тождественный присущему ему качеству. Ради цели — например, «Эти посохи входят»: местоимение указывает на толпу пастухов с посохами, поэтому здесь есть наложение. Указание-замена по обычаю с наложением — например, «Люди-шурасены славят Хари»: связь между шурасенами и людьми — связь вместилища и вмещаемого. Ради цели — например, «Шри Кришна — жизнь гопи»: по связи причины и следствия Шри Кришна воспринимается как тождественный жизни. Цель — показать, что Он дарует жизнь неизменно и не так, как другие. Так же и когда идёт человек Господа, говорят: «Идёт Господь», — это связь слуги и господина. Когда видна лишь оконечность руки, говорят: «Это рука», — связь части и целого. О брахмане говорят: «Он плотник», — связь по занятию. О жертве, приносимой Вишну, говорят: «Эта жертва — Вишну», — связь по назначению. Так и в других случаях. Когда же предмет поглощён, указание, создающее восприятие его тождества с иным, есть указание с поглощением; для четырёх его видов годятся прежние примеры.

Версия

f255cec652a0 · опубликовано 24 сент. 2026 г., 12:40:03 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами