Махабхарата
Хидимба-вадха-парва: бегство лесом и плач Бхимы1.138.14–19
840 / 15823
Махабхарата · 1.138.14–19
Деванагари

गव्यूतिमात्राद् आगत्य त्वरितो मातरं प्रति ॥
स सुप्तां मातरं दृष्ट्वा भ्रातॄंश् च वसुधातले ॥
भृशं दुःखपरीतात्मा विललाप वृकोदरः ॥
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावते ॥
नाधिजग्मुस् तदा निद्रां ते ऽद्य सुप्ता महीतले ॥
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसंघावमर्दिनः ॥
कुन्तिभोजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम् ॥
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोर् महात्मनः ॥
प्रासादशयनां नित्यं पुण्डरीकान्तरप्रभाम् ॥
सुकुमारतरां स्त्रीणां महार्हशयनोचिताम् ॥
शयानां पश्यताद्येह पृथिव्याम् अतथोचिताम् ॥
धर्माद् इन्द्राच् च वायोश् च सुषुवे या सुतान् इमान् ॥
सेयं भूमौ परिश्रान्ता शेते ह्य् अद्यातथोचिता ॥

Транслитерация (IAST)

gavyūtimātrād āgatya tvarito mātaraṃ prati ||
sa suptāṃ mātaraṃ dṛṣṭvā bhrātṝṃś ca vasudhātale ||
bhṛśaṃ duḥkhaparītātmā vilalāpa vṛkodaraḥ ||
śayaneṣu parārdhyeṣu ye purā vāraṇāvate ||
nādhijagmus tadā nidrāṃ te 'dya suptā mahītale ||
svasāraṃ vasudevasya śatrusaṃghāvamardinaḥ ||
kuntibhojasutāṃ kuntīṃ sarvalakṣaṇapūjitām ||
snuṣāṃ vicitravīryasya bhāryāṃ pāṇḍor mahātmanaḥ ||
prāsādaśayanāṃ nityaṃ puṇḍarīkāntaraprabhām ||
sukumāratarāṃ strīṇāṃ mahārhaśayanocitām ||
śayānāṃ paśyatādyeha pṛthivyām atathocitām ||
dharmād indrāc ca vāyoś ca suṣuve yā sutān imān ||
seyaṃ bhūmau pariśrāntā śete hy adyātathocitā ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
गव्यूतिमात्रात् आगत्य त्वरितः मातरं प्रतिgavyūtimātrāt āgatya tvaritaḥ mātaraṃ pratiвернувшись поспешно [с расстояния] в гавьюти (~ две мили) к матери,
सः सुप्तां मातरं दृष्ट्वा भ्रातॄन् च वसुधातलेsaḥ suptāṃ mātaraṃ dṛṣṭvā bhrātṝn ca vasudhātaleувидев спящую мать и братьев на земле,
भृशं दुःखपरीतात्मा विललाप वृकोदरःbhṛśaṃ duḥkhaparītātmā vilalāpa vṛkodaraḥглубоко охваченный скорбью, зарыдал Врикодара:
शयनेषु परार्ध्येषु ये पुरा वारणावतेśayaneṣu parārdhyeṣu ye purā vāraṇāvate«те, что прежде в Варанавате на драгоценнейших ложах
न अधिजग्मुः तदा निद्रां ते अद्य सुप्ताः महीतलेna adhijagmuḥ tadā nidrāṃ te adya suptāḥ mahītaleне обретали сна, — ныне спят на земле!
स्वसारं वसुदेवस्य शत्रुसंघावमर्दिनःsvasāraṃ vasudevasya śatrusaṃghāvamardinaḥсестру Васудевы, сокрушителя полчищ врагов,
कुन्तिभोजसुतां कुन्तीं सर्वलक्षणपूजिताम्kuntibhojasutāṃ kuntīṃ sarvalakṣaṇapūjitāmдочь Кунтибходжи, Кунти, чтимую за все [благие] знаки,
स्नुषां विचित्रवीर्यस्य भार्यां पाण्डोः महात्मनःsnuṣāṃ vicitravīryasya bhāryāṃ pāṇḍoḥ mahātmanaḥневестку Вичитравирьи, супругу великого Панду,
प्रासादशयनां नित्यं पुण्डरीकान्तरप्रभाम्prāsādaśayanāṃ nityaṃ puṇḍarīkāntaraprabhāmвсегда [спавшую] на дворцовом ложе, сияющую, как сердцевина лотоса,
सुकुमारतरां स्त्रीणां महार्हशयनोचिताम्sukumāratarāṃ strīṇāṃ mahārhaśayanocitāmнежнейшую из женщин, достойную драгоценного ложа,
शयानां पश्यत अद्य इह पृथिव्याम् अतथोचिताम्śayānāṃ paśyata adya iha pṛthivyām atathocitāmглядите — ныне спящую здесь, на земле, [столь] не привыкшую к тому!
धर्मात् इन्द्रात् च वायोः च सुषुवे या सुतान् इमान्dharmāt indrāt ca vāyoḥ ca suṣuve yā sutān imānона, что от Дхармы, Индры и Ваю родила этих сыновей,
सा इयं भूमौ परिश्रान्ता शेते हि अद्य अतथोचिताsā iyaṃ bhūmau pariśrāntā śete hi adya atathocitāвот она, утомлённая, спит ныне на земле, не привыкшая к тому!»
गव्यूतिमात्राद्gavyūtimātrādисходная форма «gavyūtimātrād», добавленная для полного покрытия пословного блока
त्वरितोtvaritoисходная форма «tvarito», добавленная для полного покрытия пословного блока
saисходная форма «sa», добавленная для полного покрытия пословного блока
भ्रातॄंश्bhrātṝṃśисходная форма «bhrātṝṃś», добавленная для полного покрытия пословного блока
नाधिजग्मुस्nādhijagmusисходная форма «nādhijagmus», добавленная для полного покрытия пословного блока
ऽद्य'dyaисходная форма «'dya», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुप्ताsuptāисходная форма «suptā», добавленная для полного покрытия пословного блока
पाण्डोर्pāṇḍorисходная форма «pāṇḍor», добавленная для полного покрытия пословного блока
पश्यताद्येहpaśyatādyehaисходная форма «paśyatādyeha», добавленная для полного покрытия пословного блока
धर्माद्dharmādисходная форма «dharmād», добавленная для полного покрытия пословного блока
इन्द्राच्indrācисходная форма «indrāc», добавленная для полного покрытия пословного блока
वायोश्vāyośисходная форма «vāyoś», добавленная для полного покрытия пословного блока
सेयंseyaṃисходная форма «seyaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
ह्य्hyисходная форма «hy», добавленная для полного покрытия пословного блока
अद्यातथोचिताadyātathocitāисходная форма «adyātathocitā», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Вернувшись поспешно к матери, увидев её и братьев спящими на земле, глубоко охваченный скорбью, зарыдал Врикодара: „Те, что прежде в Варанавате не обретали сна и на драгоценнейших ложах, — ныне спят на земле! Сестру Васудевы, дочь Кунтибходжи, Кунти, чтимую за все благие знаки, невестку Вичитравирьи, супругу великого Панду, всегда спавшую на дворцовом ложе, сияющую, как сердцевина лотоса, нежнейшую из женщин, достойную драгоценного ложа, — глядите, ныне спящую здесь, на земле, столь не привыкшую к тому! Она, что от Дхармы, Индры и Ваю родила этих сыновей, — вот она, утомлённая, спит ныне на земле, не привыкшая к тому!“»

Версия

9f234425c7ef · опубликовано 12 июл. 2026 г., 17:03:09 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами