Махабхарата
Дьюта-парва: завершение перечня даней2.48.25–29
2547 / 15823
Махабхарата · 2.48.25–29
Деванагари

विराटेन तु मत्स्येन बल्यर्थं हेममालिनाम् ॥
कुञ्जराणां सहस्रे द्वे मत्तानां समुपाहृते ॥
पांशुराष्ट्राद् वसुदानो राजा षड्विंशतिं गजान् ॥
अश्वानां च सहस्रे द्वे राजन् काञ्चनमालिनाम् ॥
जवसत्त्वोपपन्नानां वयःस्थानां नराधिप ॥
बलिं च कृत्स्नम् आदाय पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत् ॥
यज्ञसेनेन दासीनां सहस्राणि चतुर्दश ॥
दासानाम् अयुतं चैव सदाराणां विशां पते ॥
गजयुक्ता महाराज रथाः षड्विंशतिस् तथा ॥
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्यो यज्ञार्थं वै निवेदितम् ॥

Транслитерация (IAST)

virāṭena tu matsyena balyarthaṃ hemamālinām ||
kuñjarāṇāṃ sahasre dve mattānāṃ samupāhṛte ||
pāṃśurāṣṭrād vasudāno rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajān ||
aśvānāṃ ca sahasre dve rājan kāñcanamālinām ||
javasattvopapannānāṃ vayaḥsthānāṃ narādhipa ||
baliṃ ca kṛtsnam ādāya pāṇḍavebhyo nyavedayat ||
yajñasenena dāsīnāṃ sahasrāṇi caturdaśa ||
dāsānām ayutaṃ caiva sadārāṇāṃ viśāṃ pate ||
gajayuktā mahārāja rathāḥ ṣaḍviṃśatis tathā ||
rājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyo yajñārthaṃ vai niveditam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
विराटेन तु मत्स्येनvirāṭena tu matsyena«Виратою же, [царём] Матсьи,
बल्य्-अर्थं हेम-मालिनाम्baly-arthaṃ hema-mālināmради дани, златовенчанных
कुञ्जराणां सहस्रे द्वेkuñjarāṇāṃ sahasre dveслонов две тысячи
मत्तानां समुपाहृतेmattānāṃ samupāhṛteбуйных, было поднесено;
पांशु-राष्ट्राद् वसुदानोpāṃśu-rāṣṭrād vasudānoиз Памшураштры Васудана,
राजा षड्विंशतिं गजान्rājā ṣaḍviṃśatiṃ gajānцарь, двадцать шесть слонов,
अश्वानां च सहस्रे द्वेaśvānāṃ ca sahasre dveи коней две тысячи,
राजन् काञ्चन-मालिनाम्rājan kāñcana-mālināmо царь, златовенчанных,
जव-सत्त्व-उपपन्नानांjava-sattva-upapannānāṃбыстротою и статью наделённых,
वयः-स्थानां नराधिपvayaḥ-sthānāṃ narādhipaв поре [сил], о владыка людей,
बलिं च कृत्स्नम् आदायbaliṃ ca kṛtsnam ādāyaи всю дань взяв,
पाण्डवेभ्यो न्यवेदयत्pāṇḍavebhyo nyavedayatподнёс Пандавам;
यज्ञसेनेन दासीनांyajñasenena dāsīnāṃЯджнасеною служанок
सहस्राणि चतुर्दशsahasrāṇi caturdaśaчетырнадцать тысяч,
दासानाम् अयुतं चैवdāsānām ayutaṃ caivaи слуг десять тысяч,
सदाराणां विशां पतेsadārāṇāṃ viśāṃ pateс жёнами, о владыка народа,
गज-युक्ता महाराजgaja-yuktā mahārājaслоновозапряжённых, о великий царь,
रथाः षड्विंशतिस् तथाrathāḥ ṣaḍviṃśatis tathāколесниц двадцать шесть,
राज्यं च कृत्स्नं पार्थेभ्योrājyaṃ ca kṛtsnaṃ pārthebhyoи всё царство Партхам
यज्ञ-अर्थं वै निवेदितम्yajña-arthaṃ vai niveditamради жертвы вверено».
बल्यर्थंbalyarthaṃисходная форма «balyarthaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
हेममालिनाम्hemamālināmисходная форма «hemamālinām», добавленная для полного покрытия пословного блока
पांशुराष्ट्राद्pāṃśurāṣṭrādисходная форма «pāṃśurāṣṭrād», добавленная для полного покрытия пословного блока
काञ्चनमालिनाम्kāñcanamālināmисходная форма «kāñcanamālinām», добавленная для полного покрытия пословного блока
जवसत्त्वोपपन्नानांjavasattvopapannānāṃисходная форма «javasattvopapannānāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
वयःस्थानांvayaḥsthānāṃисходная форма «vayaḥsthānāṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
गजयुक्ताgajayuktāисходная форма «gajayuktā», добавленная для полного покрытия пословного блока
यज्ञार्थंyajñārthaṃисходная форма «yajñārthaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

«Виратою, [царём] Матсьи, ради дани было поднесено две тысячи буйных златовенчанных слонов. Васудана, царь из Памшураштры, [дал] двадцать шесть слонов и две тысячи коней, о царь, златовенчанных, наделённых быстротою и статью, в поре сил, и, взяв всю дань, поднёс Пандавам. Яджнасеною [Друпадой] — четырнадцать тысяч служанок и десять тысяч слуг с жёнами, о владыка народа, и двадцать шесть слоновозапряжённых колесниц, и всё царство вверено Партхам ради жертвы».

Версия

e46d335305f3 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 15:49:22 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами