Махабхарата
Дьюта-парва: Дурьодхана отвергает Видуру2.57.9–12
2623 / 15823
Махабхарата · 2.57.9–12
Деванагари

भिनत्ति शिरसा शैलम् अहिं भोजयते च यः ॥
स एव तस्य कुरुते कार्याणाम् अनुशासनम् ॥
यो बलाद् अनुशास्तीह सो ऽमित्रं तेन विन्दति ॥
मित्रताम् अनुवृत्तं तु समुपेक्षेत पण्डितः ॥
प्रदीप्य यः प्रदीप्ताग्निं प्राक् त्वरन् नाभिधावति ॥
भस्मापि न स विन्देत शिष्टं क्व चन भारत ॥
न वासयेत् पारवर्ग्यं द्विषन्तं; विशेषतः क्षत्तर् अहितं मनुष्यम् ॥
स यत्रेच्छसि विदुर तत्र गच्छ; सुसान्त्वितापि ह्य् असती स्त्री जहाति ॥

Транслитерация (IAST)

bhinatti śirasā śailam ahiṃ bhojayate ca yaḥ ||
sa eva tasya kurute kāryāṇām anuśāsanam ||
yo balād anuśāstīha so 'mitraṃ tena vindati ||
mitratām anuvṛttaṃ tu samupekṣeta paṇḍitaḥ ||
pradīpya yaḥ pradīptāgniṃ prāk tvaran nābhidhāvati ||
bhasmāpi na sa vindeta śiṣṭaṃ kva cana bhārata ||
na vāsayet pāravargyaṃ dviṣantaṃ; viśeṣataḥ kṣattar ahitaṃ manuṣyam ||
sa yatrecchasi vidura tatra gaccha; susāntvitāpi hy asatī strī jahāti ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
भिनत्ति शिरसा शैलम्bhinatti śirasā śailam«кто головою [хочет] расколоть скалу,
अहिं भोजयते च यःahiṃ bhojayate ca yaḥили накормить змею,
स एव तस्य कुरुतेsa eva tasya kuruteтот лишь [тщетно] вершит
कार्याणाम् अनुशासनम्kāryāṇām anuśāsanam„распоряжение“ её делами;
यो बलाद् अनुशास्ति इहyo balād anuśāsti ihaкто силою наставляет здесь,
सो ऽमित्रं तेन विन्दतिso 'mitraṃ tena vindatiтот тем наживает врага;
मित्रताम् अनुवृत्तं तुmitratām anuvṛttaṃ tuследующего же в дружбе
समुपेक्षेत पण्डितःsamupekṣeta paṇḍitaḥоставил бы [в покое] мудрый;
प्रदीप्य यः प्रदीप्त-अग्निंpradīpya yaḥ pradīpta-agniṃкто, разжёгши пылающий огонь,
प्राक् त्वरन् न अभिधावतिprāk tvaran na abhidhāvatiпрежде не бежит [гасить],
भस्मापि न स विन्देतbhasmāpi na sa vindetaтот и пепла не найдёт
शिष्टं क्व चन भारतśiṣṭaṃ kva cana bhārataуцелевшим нигде, о Бхарата;
न वासयेत् पारवर्ग्यं द्विषन्तंna vāsayet pāravargyaṃ dviṣantaṃне должно держать враждебного [из] чужого стана,
विशेषतः क्षत्तर् अहितं मनुष्यम्viśeṣataḥ kṣattar ahitaṃ manuṣyamособенно недруга-человека, Кшаттри;
स यत्र इच्छसि विदुर तत्र गच्छsa yatra icchasi vidura tatra gacchaступай, куда хочешь, Видура;
सु-सान्त्विता अपि ह्य् असती स्त्री जहातिsu-sāntvitā api hy asatī strī jahātiибо даже хорошо улещённая, неверная жена покидает».
अनुशास्तीहanuśāstīhaисходная форма «anuśāstīha», добавленная для полного покрытия пословного блока
प्रदीप्ताग्निंpradīptāgniṃисходная форма «pradīptāgniṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नाभिधावतिnābhidhāvatiисходная форма «nābhidhāvati», добавленная для полного покрытия пословного блока
यत्रेच्छसिyatrecchasiисходная форма «yatrecchasi», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुसान्त्वितापिsusāntvitāpiисходная форма «susāntvitāpi», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

[Дурьодхана:] «Кто головою [хочет] расколоть скалу или накормить змею — тот лишь тщетно „распоряжается“ её делами. Кто наставляет силою, тот наживает врага; а следующего в дружбе мудрый оставил бы [в покое]. Кто, разжёгши пылающий огонь, не бежит первым [гасить его], тот и пепла нигде не найдёт уцелевшим, о Бхарата. Не должно держать [в доме] враждебного человека из чужого стана, особенно недруга, Кшаттри; ступай, куда хочешь, Видура; ибо даже хорошо улещённая неверная жена покидает [мужа]».

Версия

524c0b503b4a · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:03:37 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами