Махабхарата
Дьюта-парва: Дурьодхана отвергает Видуру2.57.13–15
2624 / 15823
Махабхарата · 2.57.13–15
Деванагари

विदुर उवाच
एतावता ये पुरुषं त्यजन्ति; तेषां सख्यम् अन्तवद् ब्रूहि राजन् ॥
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानि; सान्त्वं दत्त्वा मुसलैर् घातयन्ति ॥
अबालस् त्वं मन्यसे राजपुत्र; बालो ऽहम् इत्य् एव सुमन्दबुद्धे ॥
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वा; पश्चाद् एनं दूषयते स बालः ॥
न श्रेयसे नीयते मन्दबुद्धिः; स्त्री श्रोत्रियस्येव गृहे प्रदुष्टा ॥
ध्रुवं न रोचेद् भरतर्षभस्य; पतिः कुमार्या इव षष्टिवर्षः ॥

Транслитерация (IAST)

vidura uvāca
etāvatā ye puruṣaṃ tyajanti; teṣāṃ sakhyam antavad brūhi rājan ||
rājñāṃ hi cittāni pariplutāni; sāntvaṃ dattvā musalair ghātayanti ||
abālas tvaṃ manyase rājaputra; bālo 'ham ity eva sumandabuddhe ||
yaḥ sauhṛde puruṣaṃ sthāpayitvā; paścād enaṃ dūṣayate sa bālaḥ ||
na śreyase nīyate mandabuddhiḥ; strī śrotriyasyeva gṛhe praduṣṭā ||
dhruvaṃ na roced bharatarṣabhasya; patiḥ kumāryā iva ṣaṣṭivarṣaḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
एतावता ये पुरुषं त्यजन्तिetāvatā ye puruṣaṃ tyajanti«те, кто из-за столь [малого] покидают человека, —
तेषां सख्यम् अन्तवद् ब्रूहि राजन्teṣāṃ sakhyam antavad brūhi rājanих дружба, скажи, о царь, недолговечна;
राज्ञां हि चित्तानि परिप्लुतानिrājñāṃ hi cittāni pariplutāniибо умы царей переменчивы:
सान्त्वं दत्त्वा मुसलैर् घातयन्तिsāntvaṃ dattvā musalair ghātayantiласку подав, палицами убивают;
अबालस् त्वं मन्यसे राज-पुत्रabālas tvaṃ manyase rāja-putraты мнишь себя не-ребёнком, о царь-сын,
बालो ऽहम् इत्य् एव सु-मन्द-बुद्धेbālo 'ham ity eva su-manda-buddhe[а] меня — ребёнком, о скудоумнейший;
यः सौहृदे पुरुषं स्थापयित्वाyaḥ sauhṛde puruṣaṃ sthāpayitvāно [тот ребёнок,] кто, поставив человека в дружбе,
पश्चाद् एनं दूषयते स बालःpaścād enaṃ dūṣayate sa bālaḥпосле его порочит, — тот ребёнок;
न श्रेयसे नीयते मन्द-बुद्धिःna śreyase nīyate manda-buddhiḥскудоумный не приводится к благу,
स्त्री श्रोत्रियस्य इव गृहे प्रदुष्टाstrī śrotriyasya iva gṛhe praduṣṭāкак развратная жена — в доме брахмана-шротрии;
ध्रुवं न रोचेद् भरतर्षभस्यdhruvaṃ na roced bharatarṣabhasyaверно, не понравится [речь] быку Бхаратов,
पतिः कुमार्या इव षष्टि-वर्षःpatiḥ kumāryā iva ṣaṣṭi-varṣaḥкак девице — шестидесятилетний муж».
विदुरviduraисходная форма «vidura», добавленная для полного покрытия пословного блока
राजपुत्रrājaputraисходная форма «rājaputra», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुमन्दबुद्धेsumandabuddheисходная форма «sumandabuddhe», добавленная для полного покрытия пословного блока
मन्दबुद्धिःmandabuddhiḥисходная форма «mandabuddhiḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
श्रोत्रियस्येवśrotriyasyevaисходная форма «śrotriyasyeva», добавленная для полного покрытия пословного блока
षष्टिवर्षःṣaṣṭivarṣaḥисходная форма «ṣaṣṭivarṣaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

[Видура:] «Тех, кто из-за столь [малого] покидает человека, дружба, скажу, о царь, недолговечна; ибо умы царей переменчивы: подав ласку, они убивают палицами. Ты, о царь-сын, мнишь себя не-ребёнком, а меня — ребёнком, о скудоумнейший; но ребёнок [как раз] тот, кто, поставив человека в дружбе, после его порочит. Скудоумного не приведёшь к благу, как развратную жену в доме брахмана-шротрии; верно, моя [речь] не понравится быку Бхаратов, как девице — шестидесятилетний муж».

Версия

fd2ed8cfc2b4 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:03:37 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами