यस्मिन् यत्नः कृतो ऽस्माभिः स नो हीनः प्रयत्नतः ॥
अकृते तु प्रयत्ने ऽस्मान् उपावृत्तः कलिर् महान् ॥
कथं ह्य् अवध्यैः संग्रामः कार्यः सह भविष्यति ॥
कथं हत्वा गुरून् वृद्धान् विजयो नो भविष्यति ॥
तच् छ्रुत्वा धर्मराजस्य सव्यसाची परंतपः ॥
यद् उक्तं वासुदेवेन श्रावयाम् आस तद् वचः ॥
उक्तवान् देवकीपुत्रः कुन्त्याश् च विदुरस्य च ॥
वचनं तत् त्वया राजन् निखिलेनावधारितम् ॥
न च तौ वक्ष्यतो ऽधर्मम् इति मे नैष्ठिकी मतिः ॥
न चापि युक्तं कौन्तेय निवर्तितुम् अयुध्यतः ॥
yasmin yatnaḥ kṛto 'smābhiḥ sa no hīnaḥ prayatnataḥ ||
akṛte tu prayatne 'smān upāvṛttaḥ kalir mahān ||
kathaṃ hy avadhyaiḥ saṃgrāmaḥ kāryaḥ saha bhaviṣyati ||
kathaṃ hatvā gurūn vṛddhān vijayo no bhaviṣyati ||
tac chrutvā dharmarājasya savyasācī paraṃtapaḥ ||
yad uktaṃ vāsudevena śrāvayām āsa tad vacaḥ ||
uktavān devakīputraḥ kuntyāś ca vidurasya ca ||
vacanaṃ tat tvayā rājan nikhilenāvadhāritam ||
na ca tau vakṣyato 'dharmam iti me naiṣṭhikī matiḥ ||
na cāpi yuktaṃ kaunteya nivartitum ayudhyataḥ ||
«То, ради чего мы прилагали усилия, теперь оказалось для нас утраченным, несмотря на старания; когда же усилие не достигло цели, к нам вернулся великий раздор. Как же будет возможна битва с теми, кого нельзя убивать? Как у нас будет победа после убийства учителей и старших?» Услышав слова царя дхармы, Савьясачин, сокрушитель врагов, напомнил ему слова, сказанные Васудевой: «Сын Деваки передал слова Кунти и Видуры, и ты, о царь, полностью их понял. Я твёрдо считаю, что эти двое не сказали бы адхармы. И, о Каунтея, не подобает отступать без сражения».
40bec9eb56c4 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 06:17:52 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Здесь Юдхиштхира ещё раз проверяет решение о войне через дхарму: его вопрос не о выгоде, а о том, как действовать, не падая со своего долга. Ответ Кришны и напоминание Арджуны показывают, что мир был исчерпан не из-за слабости усилия, а из-за сознательного отказа Дурьодханы от дхармы; поэтому сражение становится не желанием насилия, а неизбежным исполнением ответственности.